Bazı hikâyeler vardır, ne kadar bilirseniz bilin, her hatırladığınızda yeniden heyecanlanırsınız.
Voyager 1 ve Voyager 2 benim için böyle.
Zaman zaman aklıma düşerler. Düşününce de aynı yerde takılıp kalırım: İnsan eliyle yapılmış iki küçük makine, yaklaşık yarım asır önce Dünya’dan ayrıldı ve hâlâ gidiyor.
Bu yazıyı biraz da çevremdeki dostlarıma küçük bir hatırlatma olsun diye yazıyorum. Günlük telaşlarımızın, tartışmalarımızın, birbirimize yetiştirdiğimiz sözlerin arasında başımızı bir an gökyüzüne kaldırıp şunu hatırlayalım istiyorum:
Orada, çok ama çok uzakta, bizden iki parça hâlâ yolculuk ediyor.
Voyager 2, 20 Ağustos 1977’de; Voyager 1 ise 5 Eylül 1977’de fırlatıldı.
1977…
Cep telefonu yok. İnternet yok. GPS yok. Kişisel bilgisayar henüz hayatımıza girmemiş. Türkiye’de siyah-beyaz televizyon sıradan hayatın parçası.
İnsanlık o günlerin teknolojisiyle iki makine yaptı ve onları uzayın karanlığına bıraktı.
Aradan 49 yıl geçti.
Dünya değişti.
Devletler yıkıldı, yenileri kuruldu. Savaşlar yaşandı. Duvarlar yıkıldı. Bilgisayar devrimi oldu. İnternet doğdu. Cep telefonu cebimize girdi. İnsanlık bugün yapay zekâyı tartışıyor.
Onlar ise gidiyor.
Voyager 1 bugün Dünya’dan 25 milyar kilometreden fazla uzakta. Saatte yaklaşık 61 bin kilometre hızla Güneş’ten uzaklaşmayı sürdürüyor.
Ve hâlâ Dünya ile konuşabiliyor.
Düşünsenize…
1977’de yapılmış bir makine, yıldızlararası boşluktan Dünya’ya hâlâ sinyal gönderiyor.
Voyager 1, 2012’de; Voyager 2 ise 2018’de Güneş rüzgârının hâkim olduğu bölgenin sınırını geçti. İkisi de artık yıldızlararası ortamda.
Fakat benim için Voyager hikâyesinin asıl mucizesi ne kadar uzağa gittikleri değil.
Hâlâ gidiyor olmaları.
Enerjileri giderek azalıyor. NASA mühendisleri yıllardır elektrik tüketimini azaltabilmek için sistemleri ve bilimsel cihazları sırayla kapatıyor.
Bir gün son cihaz da susacak.
Bir gün Dünya’dan gönderilen komuta cevap gelmeyecek.
Ama işin insanın içine dokunan tarafı tam da burada başlıyor:
Voyager susacak ama durmayacak.
Uzayın içinde yoluna devam edecek.
Belki yüz binlerce yıl.
Belki milyonlarca yıl.
Ve o iki küçük makinenin üzerinde insanlığın kendisini bilinmeyene anlatmak için hazırladığı birer Altın Plak bulunuyor.
Carl Sagan’ın öncülüğündeki ekip, Dünya’yı hiç tanımayan bir varlığa “Biz buyduk” diyebilmek için bir mesaj hazırladı.
Plağın içine Dünya’dan görüntüler koydular.
Denizin, rüzgârın, gök gürültüsünün, kuşların seslerini…
Bir bebeğin sesini…
Bir insan kalbinin atışını…
Bir öpücüğün sesini…
Bach’ı, Beethoven’ı, Mozart’ı, Chuck Berry’yi…
Ve 55 ayrı dilde insan selamlarını.
O dillerden biri de Türkçe.
Yani şu anda, Dünya’dan milyarlarca kilometre uzakta ilerleyen iki küçük makinenin içinde bizim dilimizden bir ses de yıldızlara doğru gidiyor.
Plağın kapağına onu bulanların nasıl dinleyebileceğini anlatan şekiller çizildi. Pulsarlardan yararlanılarak Güneş’in galaksideki adresi tarif edildi. Hatta plağın yaşının hesaplanabilmesi için radyoaktif bozunmayı kullanabilecekleri bir çeşit kozmik saat bile bırakıldı.
Düşünün…
İnsan, hiç tanımadığı ve belki hiçbir zaman karşılaşamayacağı bir başka akla şunu söylemeye çalışıyor:
“Biz buradaydık.”
Beni Voyager konusunda asıl heyecanlandıran galiba budur.
Çünkü Voyager aslında uzaydan çok insanı anlatıyor.
Biz ölümlüyüz.
Yaptığımız şehirler ölümlü.
Devletler ölümlü.
Diller değişiyor, medeniyetler doğuyor ve kayboluyor.
Belki çok uzak bir gelecekte Dünya üzerinde bugün bildiğimiz uygarlıktan hiçbir iz kalmayacak.
Belki Ankara olmayacak.
İstanbul olmayacak.
New York, Paris, Moskova olmayacak.
Belki bugün konuştuğumuz diller bile olmayacak.
Hatta insanın kendisinin bu gezegende olup olmayacağını bilmiyoruz.
Ama Samanyolu’nun karanlığında iki küçük metal araç yolculuğunu sürdürüyor olabilir.
İçlerinden birinde Bach çalabilecek.
Bir kalp atacak.
Bir bebek sesi duyulabilecek.
Dalgalar kıyıya vuracak.
Ve bir insan, Türkçe selam verecek.
İşte o zaman Voyager artık yalnızca bir uzay aracı değildir.
İnsanlığın kozmosa bıraktığı hafızadır.
Carl Sagan, Altın Plak’ı kozmik okyanusa bırakılmış bir şişeye benzetmişti. Belki o şişeyi hiçbir zaman hiç kimse bulmayacak.
Bence bunun hiçbir önemi yok.
Çünkü asıl mesele mesajın bulunması değil, bizim o mesajı göndermiş olmamızdır.
1977 yılında birkaç insan gökyüzüne baktı ve insanlığın günlük kavgalarının çok ötesinde bir şey düşündü:
“Bir gün biz olmayabiliriz. Ama bizden bir şey yoluna devam etsin.”
Etti.
Neredeyse yarım asırdır ediyor.
Saatte 60 bin kilometreden fazla hızla, sessizliğin ve karanlığın içinde iki küçük makine hâlâ gidiyor.
Bir gün onları artık duyamayacağız.
Onlar da bizi duyamayacak.
Fakat yollarına devam edecekler.
Biz yokken de gidecekler.
