COP31’in Antalya’da kurduğu büyük sahne, küçük ama ağır bir soruyu da önümüze koyuyor: Dünyayı kurtarmak için toplanırken, onun toprağından ne kadarını gözden çıkarıyoruz?
Antalya’da bugün dünyanın gözü aynı noktada: COP31’de.
9-20 Kasım arasında, devletlerin temsilcileri, bilim insanları, gençler ve sivil toplum iklim krizini konuşmak için bir araya geliyor. Bu buluşma gerekli. Çünkü iklim değişikliği artık uzak bir ihtimal değil; tarlada, ormanda, kıyıda, evimizin içindeki sıcaklıkta yaşadığımız bir gerçek. Kuraklık büyüyor, mevsimler şaşıyor, yangınlar ve seller hayatları değiştiriyor.
Fakat insan bazen en ciddi meseleleri, en tuhaf görüntülerin içinden daha iyi anlıyor.
İklimi korumak için kurulan büyük sahnenin hemen yanında, basına yansıyan bilgilere göre yaklaşık 300 dönümlük bir arazi otopark için hazırlanıyor. Bunun yaklaşık 150 dönümlük bölümünde dolgu ve asfaltlama tamamlanmış; kalan bölümde çalışmalar sürüyor. Teyit’in incelediği resmî kararlarda ise COP31 kapsamında otopark ve altyapı için kamulaştırılan parsellerin toplamı 64 bin 635 metrekare olarak veriliyor; tapu kayıtlarında bu parseller tarla niteliğinde görünüyor.
Bir yanda iklimi koruma sözü, öte yanda toprağın üstüne serilen asfalt.
Bu görüntü, tek başına COP31’in bütün anlamını silmez. Bir zirveye ulaşım, güvenlik ve altyapı gerekir. Fakat tam da bu yüzden sorulması gereken soru daha ağırdır: İklim krizini konuşan bir toplantının hazırlığı yapılırken, doğanın hangi parçasından vazgeçiyoruz? Otopark ihtiyacı başka türlü karşılanamaz mıydı? Toprağın üretim gücü ve suyu emen yüzeyi hesaba katıldı mı? Bir etkinliğin sonunda geriye yalnızca fotoğraflar ve bildiriler mi kalacak, yoksa bu kararların izi de kalacak mı?
İklim meselesinin en acı tarafı şu: Dünyayı kirleten düzen, çoğu zaman kendi çıkardığı faturayı başkalarına kesiyor. Sera gazını en çok salanlar ile kuraklığın, taşkının, gıda fiyatındaki artışın bedelini ödeyenler aynı insanlar değil. Büyük kararların masasında güçlü ülkeler ve şirketler oturuyor; sonuçlarıysa çiftçinin tarlasında, işçinin evinde, kıyı kentlerinin sokaklarında, geçimini doğadan sağlayan insanların sofrasında beliriyor.
Önce tüketiyoruz, kazıyoruz, yakıyoruz, kirletiyoruz. Sonra ortaya çıkan yıkımı onarmak için büyük toplantılar yapıyoruz. O toplantılara ulaşmak, onları ağırlamak, düzenlemek için de yeni yollar, geniş alanlar ve otoparklar hazırlıyoruz. Çark dönüyor; bedel, çoğu zaman sesi en az duyulanların hayatına yazılıyor.
İroni burada başlıyor. Bir tarafta gezegenin geleceğini kurtarma iddiası; diğer tarafta o geleceğin temel unsurlarından biri olan verimli toprağın asfalt altında kalması. Toprak yalnızca üzerinde ürün yetişen bir yüzey değil. Suyu tutar, canlılara yuva olur, gıdayı ve geçimi taşır. Üstünü kapattığınızda, yalnızca bir araziyi değil, onun gördüğü işi de kaybedersiniz.
Yine de bu çelişkiye bakıp “Öyleyse iklim toplantıları gereksiz” demek kolaycılık olur. Tam tersine, bu toplantılarda alınan kararlar daha gerekli. Ama kürsüde söylenen sözlerin, kapının dışındaki uygulamayla sınanması da gerekiyor. İklim diplomasisi, yalnızca imzalanan metinlerle değil; bir zirvenin nasıl kurulduğuyla, hangi kaynakları kullandığıyla ve geride ne bıraktığıyla da ölçülmeli.
Antalya’daki asfalt şeridi, bu nedenle küçük bir ayrıntı değil. Büyük sözlerin yanına düşmüş, göz ardı edilemeyecek bir dipnot.
Belki yıllar sonra COP31’den geriye alınan kararları, verilen sözleri konuşacağız. Ama bu toprağın hikâyesi de o hafızanın içinde yer almalı. Çünkü iklimi korumak, yalnızca gelecekteki felaketleri önlemeye çalışmak değildir; bugün hâlâ yaşayan toprağı, suyu ve insanın geçim imkânını korumaktır.
Dünyayı kurtarmak için toplananlara şu soruyu sormak hakkımız: Bu zirveden sonra Antalya’da ne kalacak? İklim için verilmiş sözler mi, yoksa toprağın üzerine dökülmüş asfalt mı?
Bazen bir ülkenin niyetini, en parlak kürsüler değil, kürsünün hemen yanındaki sessiz toprak anlatır.
