Ankara'da her gün binlerce insanın önünden geçtiği bir bina var.
Çoğu kişi onu yalnızca "Opera Binası" olarak biliyor.
Oysa bu yapı, inşa edildiğinde ne opera için tasarlanmıştı ne de perde açacak sanatçılar düşünülerek yapılmıştı.
Aslında burası, genç Cumhuriyet'in dünyaya açılan vitrini olacaktı.
Takvimler 1933 yılını gösteriyordu.
Henüz on yaşındaki Cumhuriyet, yalnızca yeni bir devlet kurmuyor; aynı zamanda yeni bir toplum, yeni bir ekonomi ve yeni bir kültür inşa etmeye çalışıyordu.
Bu amaçla Ankara'da modern bir Sergievi yapılmasına karar verildi.
Yapı; sanayiyi, tarımı, güzel sanatları ve Cumhuriyet'in kalkınma hamlelerini sergileyecek bir merkez olacaktı.
Açılan uluslararası mimari yarışmayı genç Türk mimar Şevki Balmumcu kazandı.
Bu yalnızca kişisel bir başarı değildi.
O yıllarda büyük kamu yapılarının çoğu yabancı mimarlar tarafından tasarlanırken, genç bir Türk mimarın uluslararası yarışmada birinci olması Cumhuriyet'in mimarlık tarihinde önemli bir dönüm noktasıydı.
1934 yılında tamamlanan Sergievi, dönemin en modern yapılarından biriydi.
Uzun yatay pencereleri...
Sade cepheleri...
Betonarme taşıyıcı sistemi...
Işığı içeri alan geniş açıklıkları...
Bugün fotoğraflarına bakıldığında bile, 1930'ların cesur modernist anlayışını yansıttığı görülür.
İlk büyük etkinliklerden biri Yerli Malları Sergisi oldu.
Ardından sanayi sergileri, tarım fuarları, güzel sanatlar sergileri ve Cumhuriyet'in gelişimini anlatan sayısız organizasyon bu binada gerçekleştirildi.
Bugün geleneksel hâle gelen Devlet Resim ve Heykel Sergileri'nin temelleri de burada atıldı.
Fakat tarih bazen binaların kaderini de değiştirir.
1940'lı yıllara gelindiğinde Ankara'nın yeni bir ihtiyacı ortaya çıkmıştı.
Devlet Konservatuvarı sanatçı yetiştiriyor, opera ve tiyatro gelişiyor; ancak bu eserlerin sahneleneceği büyük bir salon bulunmuyordu.
Yeni bir opera binası yapmak yerine farklı bir çözüm benimsendi.
Sergievi, opera binasına dönüştürülecekti.
Bu dönüşüm için Alman mimar Paul Bonatz görevlendirildi.
1947-1948 yılları arasında yapı neredeyse yeniden yorumlandı.
Modernist cephe anlayışının yerine daha anıtsal bir görünüm getirildi.
Revaklar eklendi.
Sahne kulesi yükseltildi.
İç mekân tamamen değiştirildi.
Fuayeler, seyirci salonu ve sahne, opera sanatının ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlendi.
2 Nisan 1948'de perde artık bir sergi için değil, opera için açıldı.
Fakat bu dönüşümün görünmeyen bir hikâyesi daha vardır.
Şevki Balmumcu, tasarladığı binanın böylesine köklü biçimde değiştirilmesine büyük üzüntü duydu.
Mimarlık tarihçileri, bu olayın onun meslek yaşamını derinden etkilediğini anlatır.
Belki de Ankara Opera Binası'nın en dramatik yanı budur.
Bugün aynı duvarların içinde iki farklı Cumhuriyet yaşamaktadır.
Biri...
1930'ların dünyaya açık, cesur ve modern Cumhuriyeti.
Diğeri...
1940'ların daha anıtsal, daha millî mimarlık anlayışını benimseyen Cumhuriyeti.
Bugün Opera Meydanı'ndan geçerken çoğumuz yalnızca bir tiyatro ya da opera binası görürüz.
Oysa dikkatle bakıldığında o taşların arasında hâlâ eski Sergievi'nin izleri saklıdır.
Belki de bu yüzden Ankara Opera Binası yalnızca bir kültür yapısı değildir.
Cumhuriyet'in değişen mimari anlayışının, kültür politikasının ve modernleşme serüveninin sessiz tanığıdır.
Ve belki de...
Gizlenen, bugüne kadar hep gözümüzün önünde duran bu ilk kimliğidir.
