Bazı yazarlar hikâye anlatır.
Bazıları roman yazar.
Çok azı ise yeni bir evren kurar.
Benim okuma serüvenimde Jorge Luis Borges böyle bir isimdi. Sayfaların arasına sonsuzluğu saklayan, birkaç cümlede yüzlerce sayfalık bir dünyanın kapısını açabilen bir büyücü...
İhsan Oktay Anar'ı okuduğumda ise aynı şaşkınlığı bu topraklarda yeniden yaşadım.
Çünkü Anar, yalnızca roman yazan bir yazar değildir.
O, Türkçenin imkânlarını yeniden keşfeden bir simyacıdır.
Puslu Kıtalar Atlası ile başlayan yolculukta insan, kendisini Osmanlı'nın sokaklarında yürürken bulur. Fakat birkaç sayfa sonra fark eder ki yürüdüğü yer tarih değildir.
Rüyadır.
Masaldır.
Felsefedir.
Tasavvuftur.
Denizciliktir.
Korsanlıktır.
Astronomidir.
Simyadır.
Ve bütün bunların tam ortasında insan ruhunun bitmeyen arayışıdır.
Anar'ın romanlarını özetlemek mümkün değildir.
Çünkü onun eserlerinde olaylar değil, atmosfer konuşur.
Kelimeler konuşur.
Sessizlik bile konuşur.
Beni en çok etkileyen tarafı ise cesaretidir.
Modern Türk romanı uzun yıllar gerçekçiliğin sınırlarında dolaşırken, İhsan Oktay Anar hiçbir kurala boyun eğmedi.
Doğu ile Batı'yı...
Meddah geleneğiyle postmodern anlatıyı...
İbn Arabî ile Cervantes'i...
Evliya Çelebi ile Umberto Eco'yu...
Hiç kimsenin cesaret edemeyeceği bir masada buluşturdu.
Ortaya çıkan şey yalnızca roman değildi.
Başlı başına yeni bir edebiyat iklimiydi.
Onu okurken sık sık Borges'i düşündüm.
Çünkü her ikisi de okuruna güvenen yazarlardır.
Hiçbir şeyi açıklamak için acele etmezler.
Boşluklar bırakırlar.
Eksik cümleler bırakırlar.
Gizli kapılar bırakırlar.
O kapıları açacak anahtarı ise okurun zihnine emanet ederler.
Belki de bu yüzden onları sevenler yalnızca roman okumaz.
Bir ömür sürecek bir keşfe çıkar.
Bugün geriye dönüp bütün okumalarıma baktığımda, zihnimde silinmeyen izler bırakan yazarların sayısı çok az.
Borges bunlardan biridir.
İhsan Oktay Anar ise diğeridir.
Çünkü bazı yazarlar kitap yazmaz.
Okurunun zihninde yeni bir dünya inşa eder.
Ve o dünya, kitabın son sayfası kapandıktan sonra bile yaşamaya devam eder.
