GİZLENENİN PEŞİNDE

Antalya’da günlerdir iklim konuşuluyor. Devlet temsilcileri, uzmanlar, bankalar bir araya geliyor; hedefler açıklanıyor, büyük rakamlar telaffuz ediliyor. Benim aklıma ise daha sade bir soru takılıyor: Bu konuşulanlar bizim yaşadığımız kentlerde neyi değiştirecek?
Dün Türkiye ile Asya Altyapı Yatırım Bankası arasında 1,6 milyar dolarlık bir anlaşma imzalandı. Açıklamaya göre bu para, Türkiye’nin iklimle ilgili çalışmalarına ve yeni kuralların uygulanmasına destek olacak. Fakat bu, belediyelere dağıtılacak bir hibe ya da mahalle mahalle kullanılacağı önceden belirlenmiş bir para değil. Türkiye’nin geri ödeyeceği bir kredi. Bankanın belgelerinde, kararlaştırılan adımlar tamamlanıp doğrulandıktan sonra paranın aktarılacağı belirtiliyor.
Bu ayrım önemli. Çünkü “iklim için 1,6 milyar dolar” denince, insan ister istemez bu kaynağın kuraklıkla mücadeleye, kentlerdeki su sorununa, sel baskınlarına ya da sıcak havalarda nefes alacak yeşil alanlara ayrılacağını düşünebilir. Oysa açıklanan anlaşma öncelikle ülke genelindeki kuralların ve uygulama düzeninin güçlendirilmesini hedefliyor. Su, tarım, doğa ve sağlık da çalışma başlıkları arasında. Programın 81 ilde yerel iklim çalışmalarını desteklemesi öngörülüyor.
Peki bir kentte yaşayan insan bu değişimi nasıl görecek? Belediyeler hangi çalışmaları yapabilecek? Yağmur suyunu boşa akıtmayan bir altyapı, kuraklığa karşı korunan su kaynakları, gölgelik ve yeşil alanlar bu planların neresinde olacak? Bunlar yalnızca uzmanların hazırladığı raporlarda mı kalacak, yoksa yurttaşın gündelik hayatına da girecek mi?
Bu sorular yalnızca bize ait değil. COP31’de 10 Kasım’da yapılan bir oturumda da iklim kaynaklarının yerel ihtiyaçlara ulaşmasının önündeki engeller ele alındı. Birleşmiş Milletler’in oturum notunda, yerel yönetimlerin ve toplulukların bu tür kaynaklara çoğu zaman doğrudan ulaşamadığı anlatılıyor. Yani para açıklanıyor; ama ihtiyaç duyulan yere ulaşması kendiliğinden olmuyor.
Bir gazeteci olarak bu anlaşmanın yalnızca büyüklüğüne değil, izini sürmemiz gereken yoluna da bakıyorum. Hangi kurumlar görev üstlenecek? İllerin ihtiyaçları nasıl belirlenecek? Belediyeler sürece nasıl katılacak? Yapılan çalışmaların sonucu kamuoyuna nasıl duyurulacak?
Antalya’da verilen sözlerin gerçek karşılığını, yıllar sonra yayımlanacak raporlardan ibaret görmemeliyiz. O karşılık, kuraklık karşısında suyu koruyan bir kentte, yağmurda su altında kalmayan sokakta, sıcakta gölgesine sığınılan bir ağaçta görünmeli.
1,6 milyar doların kentlerde neye dönüştüğünü sormak için COP31’in bitmesini beklememeliyiz.