Kurt Sütüyle Büyüyen İmparatorluk: Roma

Ebedi Şehir Roma, geleneksel kuruluş yıl dönümü olan "Natalis Romae"yi (Parilia Festivali) kutluyor. Tam 2779 yıl önce bugün, Tiber Nehri’nin kıyısındaki yedi tepeden birinde çekilen bir sınır çizgisi, sadece bir kentin değil, Batı medeniyetinin temellerini atan devasa bir imparatorluğun başlangıcı oldu.

Bir sepette nehre bırakılan ikizlerin hayatta kalma mücadelesinden, kardeş kanıyla mühürlenen surlara uzanan Romulus ve Remus’un hikâyesi, tarihin en büyüleyici "sıfırdan yükseliş" öykülerinden biridir.

NEHRİN ÇOCUKLARI

Efsaneye göre Roma’nın kökleri, Truva Savaşı’ndan kaçan kahraman Aeneas’a kadar uzanır. İkiz kardeşler Romulus ve Remus’un hikâyesi ise Alba Longa Krallığı’ndaki bir taht kavgasıyla başlar.

• Mucizevi Kurtuluş: Savaş tanrısı Mars ve rahibe Rhea Silvia’nın çocukları olan ikizler, tahtı ele geçiren zalim amcaları Amulius tarafından ölüme terk edilmeleri için bir sepet içinde Tiber Nehri’ne bırakıldı.
• Dişi Kurt (Lupa): Sepet, Palatinus Tepesi yakınlarında karaya oturdu. Burada ikizleri bulan bir dişi kurt (Lupa Capitolina), onları emzirerek hayatta tuttu. Daha sonra kraliyet çobanı Faustulus çocukları bularak kendi evladı gibi büyüttü.
• İntikam: Büyüdüklerinde gerçek kimliklerini öğrenen kardeşler, zalim amcalarını devirerek dedeleri Numitor’u tekrar tahta çıkardılar ancak kendi şehirlerini kurmak için yola koyuldular.

KURULUŞ VE İLK CİNAYET

Yeni şehrin nerede kurulacağı, kardeşler arasında bir güç savaşına dönüştü. Romulus Palatinus Tepesi'ni, Remus ise Aventinus Tepesi'ni tercih ediyordu.

• Vulture (Akbaba) Kehaneti: Tanrıların işaretini beklediler. Remus 6, Romulus ise 12 akbaba gördü. Romulus bu işareti zafer kabul etti.
• Pomerium Çizgisi: Romulus, kentin sınırlarını belirlemek için kutsal bir hendek (pomerium) kazdı ve üzerinden atlayan herkesin öldürüleceğini ilan etti.
• Kardeş Katli: Remus, alay ederek sınırın üzerinden atlayınca Romulus öz kardeşini öldürdü. Bu olay, Roma’nın "kurallarının her şeyden, hatta kan bağından bile üstün olduğu" mesajını tarih boyunca taşıyacaktı. Roma, M.Ö. 753 yılında bu trajik olayla kuruldu.

BİR KÖYDEN DÜNYA DEVİNE

Roma, başlangıçta sadece bir sığınak ve kaçaklar kentiydi. Ancak Romulus’un uyguladığı stratejiler, kenti kısa sürede bir merkeze dönüştürdü.

Roma’nın bir dev haline gelmesindeki en büyük etken, fethettiği toplulukların kültürlerini dışlamak yerine onları Roma vatandaşı yaparak sisteme entegre etme yeteneğiydi.

AZ BİLİNENLER

• "Lupa"nın Gizli Anlamı: Latince'de "Lupa" hem dişi kurt hem de argo olarak "hayat kadını" anlamına geliyordu. Bazı rasyonalist tarihçiler, Romulus ve Remus’u bir kurdun değil, ormanlarda yaşayan ve Lupa lakaplı bir kadının (belki de çoban Faustulus’un eşi Acca Larentia) büyüttüğünü öne sürer.
• Asylum (Sığınak): Romulus, kenti hızla büyütmek için çevre bölgelerdeki suçluları, köleleri ve evsizleri şehre davet ederek onlara koruma sağlamıştır. Bu, Roma’nın kozmopolit yapısının ilk adımıydı.
• Lapis Niger: Roma Forumu’nda bulunan ve "Kara Taş" olarak bilinen antik bir anıtın, Romulus’un öldürüldüğü veya gömüldüğü yer olduğuna inanılır.
• Gizemli Ölüm: Romulus’un nasıl öldüğü hala bir sırdır. Bazı efsaneler onun bir fırtına sırasında tanrılar tarafından göğe (Quirinus olarak) alındığını söylerken, bazı tarihçiler Senatörler tarafından parçalanarak öldürüldüğünü iddia eder.

KALINTILAR NE DİYOR?

Efsaneler Romulus ve Remus’u anlatsa da, arkeolojik kazılar Palatinus Tepesi'nde M.Ö. 8. yüzyıla ait kulübe kalıntılarını doğrulamaktadır. Yani Roma’nın efsanevi kuruluş tarihi, bilimsel verilerle şaşırtıcı bir şekilde örtüşmektedir.

Roma, Romulus’un çektiği o küçük hendekten taşarak, bugün hala hukukumuzdan dilimize, mimarimizden siyasetimize kadar her noktada yaşamaya devam eden bir medeniyet anıtı haline geldi.