Tarihin En Büyük Çıkarması: Normandiya Çıkarması

Bundan tam 82 yıl önce bugün, 6 Haziran 1944 sabahının ilk ışıklarıyla birlikte, insanlık tarihinin gördüğü en büyük, en karmaşık ve en kanlı amfibi (denizden çıkarma) askeri harekatı başladı.

Müttefik kuvvetlerin Nazi Almanyası işgali altındaki Avrupa’yı kurtarmak amacıyla başlattığı Overlord Harekâtı (popüler adıyla Normandiya Çıkarması veya D-Day), II. Dünya Savaşı’nın ve modern dünya tarihinin akışını kökten değiştiren en büyük askeri dönüm noktası oldu.

Manş Denizi’ni aşan binlerce gemiden gökyüzünü kaplayan binlerce uçağa, arkadan vuran paraşütçü birliklerinden Alman savunma hattındaki ölümcül stratejik hatalara ve casusluk tarihine geçen devasa aldatma operasyonlarına kadar; Normandiya Çıkarması’nı tüm askeri, lojistik ve insani yönleriyle mercek altına alıyoruz.

AVRUPA'NIN KALESİNİ YIKMAK

1944 yılına gelindiğinde Adolf Hitler’in başında olduğu Nazi Almanyası, Fransa dahil neredeyse tüm Batı Avrupa’yı işgal etmiş ve Manş Denizi kıyılarına aşılması imkansız gözüken, binlerce sığınak ve mayından oluşan "Avrupa Duvarı" (Atlantik Duvarı) tahkimatını kurmuştu.

Müttefik Devletleri (ABD, İngiltere, Kanada ve Özgür Fransa) bu çıkarmaya iten ana nedenler şunlardı:

• İkinci Cephe İhtiyacı: Doğuda Sovyetler Birliği (SSCB), Nazi ordularına karşı devasa bir insani ve askeri maliyetle tek başına direniyordu. Stalin, müttefikleri olan ABD ve İngiltere’ye, Hitler’in gücünü bölmek için batıda acilen "İkinci Bir Cephe" açmaları konusunda baskı yapıyordu.
• Avrupa'nın Kurtarılması: Nazi zulmü altındaki Fransa, Belçika ve Hollanda gibi ülkelerin kurtarılması ve savaşın Almanya’nın kalbine taşınarak bitirilmesi ancak kıtaya doğrudan, kitlesel bir ayak basmayla mümkündü.

PLANLAYAN KİŞİLER

Böylesine devasa bir harekatın planlanması, aylar süren bir lojistik deha gerektiriyordu. Operasyonun arkasındaki ana komuta kademesi şu isimlerden oluşuyordu:

• General Dwight D. Eisenhower (Yüksek Müttefik Komutanı): Harekatın en tepesindeki isimdi. Milyonlarca askerin, binlerce geminin ne zaman ve nasıl hareket edeceğinin nihai sorumluluğu onun omuzlarındaydı. Saldırı sabahı hava durumunun kötülüğüne rağmen verdiği o tarihi "Let's go" (Hadi gidelim) emri savaşın kaderini belirledi.
• General Bernard Montgomery (Kara Kuvvetleri Komutanı): Britanya’nın en ünlü generallerinden biri olan Montgomery, çıkarma plajlarına ayak basacak olan tüm kara birliklerinin taktiksel planlamasını ve hücum stratejisini hazırladı.
• Kraliyet Hava ve Deniz Kuvvetleri Komutanları: Havada hava üstünlüğünü sağlayan Sir Trafford Leigh-Mallory ve denizde 6 binden fazla gemiyi sevk ve idare eden Sir Bertram Ramsay, lojistik mucizenin mimarlarındandı.

ALMANLARIN ÖLÜMCÜL HATALARI

Almanya kanadında, savunmanın başında efsanevi "Çöl Tilkisi" lakaplı Alan Müşerrefi Erwin Rommel ve Batı Cephesi Komutanı Gerd von Rundstedt bulunuyordu. Ancak Nazi savunması, D-Day sabahı zincirleme hatalar ve komuta kademesindeki felç durumu nedeniyle çöktü:

Pas-de-Calais Yanılgısı ve "Bodyguard" Operasyonu

Almanlar bir çıkarma bekliyordu ancak bunun İngiltere’ye en yakın nokta olan Pas-de-Calais üzerinden yapılacağından eminlerdi. Müttefikler, Almanları bu fikre inandırmak için "Fortitude Operasyonu" kapsamında İngiltere'nin doğusuna şişme tanklar, sahte ahşap uçaklar ve boş çadırlardan oluşan hayali bir ordu (General Patton komutasında) yerleştirdiler. Alman istihbaratı bu yemi yuttu ve en güçlü zırhlı tümenlerini Pas-de-Calais’de bekleterek Normandiya’yı nispeten zayıf bıraktı.

Hitler’in Uyandırılmaya Korkulması

6 Haziran sabahı Normandiya kıyılarına bombalar yağmaya ve binlerce gemi yaklaşmaya başladığında, bölgedeki Alman komutanlar acilen yedekte bekleyen zırhlı Panzer tümenlerinin Normandiya’ya kaydırılmasını talep etti. Ancak bu tümenleri hareket ettirme yetkisi sadece Adolf Hitler’deydi. Hitler ise o sırada Berchtesgaden’deki malikanesinde uyuyordu ve doktorları ile yaverleri, öfkesinden korktukları için Hitler’i uyandırmaya cesaret edemediler. Hitler öğleden sonra uyandığında iş işten geçmiş, Müttefikler plajlara kalıcı olarak yerleşmişti.

Rommel’in Doğum Günü İzni

Normandiya bölgesindeki savunmayı organize eden Mareşal Erwin Rommel, Haziran başındaki kötü hava durumu nedeniyle Müttefiklerin asla bir çıkarma yapamayacağını düşünerek, eşinin doğum gününü kutlamak üzere Fransa’dan ayrılıp Almanya’ya gitmişti. Saldırı başladığında savunmanın en dinamik beyni cephede değildi.

KAN GÖLÜ SAHİLİ

6 Haziran sabahı Utah, Omaha, Gold, Juno ve Sword kod adlı 5 farklı plaja 150 binden fazla Müttefik askeri çıktı. Özellikle ABD birliklerinin çıktığı Omaha Plajı, Almanların yoğun makineli tüfek ateşi nedeniyle tam bir can pazarına döndü (Er Ryan'ı Kurtarmak filmine konu olan sahne). Sadece ilk gün Müttefikler 10 bine yakın kayıp verdi.

Harekatın Sonuçları:

• Nazi Almanyası Kıskaca Alındı: Çıkarmanın başarıya ulaşmasıyla Batı Cephesi resmen açıldı. Almanya; doğuda Sovyetler, güneyde İtalya cephesi ve batıda Müttefikler arasında kalarak ölümcül bir üçlü kıskacın ortasında kaldı.

• Fransa’nın Kurtuluşu: Çıkarmadan yaklaşık iki ay sonra, Ağustos 1944’te Paris Nazi işgalinden kurtarıldı. Normandiya, bir yıl sonra Mayıs 1945'te Berlin’in düşmesi ve Hitler’in intiharıyla sonuçlanacak olan Üçüncü Reich'ın sonunun başlangıcı oldu.

AZ BİLİNENLER

General Eisenhower’ın Gizli Mektubu:

İhtiyatlı ve büyük bir lider olan General Eisenhower, çıkarma sabahı cebine bir başarısızlık mektubu koymuştu. Çıkarmanın başarısız olması durumunda ulusa okuyacağı mektupta şu yazıyordu: "Çıkarma harekatı başarısız olmuştur, askerlerimiz ve havacılarımız her şeyi yapmıştır. Eğer bir hata veya sorumluluk varsa, o tamamen bana aittir." Fakat o mektup hiçbir zaman okunmadı.

Normandiya Çıkarması, faşizme karşı hür dünyanın lojistik, askeri ve istihbarat alanında gösterdiği devasa bir kolektif iradenin zaferiydi. 82 yıl sonra bugün, Normandiya’nın sessiz sahillerindeki beyaz haçlı mezarlıklar, modern dünyanın özgürlüğünün ne kadar büyük bir bedelle kazanıldığını sessizce haykırmaya devam ediyor.