Bazı insanlar yaşadıkları günü görür.
Bazıları ise yaşadıkları günün içindeki yarını...
Çankaya Köşkü'nde geçen bir akşamın hikâyesi tam da böyledir.
1930'lu yılların ortaları...
Avrupa'nın üzerinde kara bulutlar dolaşıyor ama henüz kimse yaklaşan fırtınanın büyüklüğünü tam olarak kavrayamıyordu. Almanya'da Adolf Hitler iktidarını sağlamlaştırmış, meydanları dolduran kalabalıklar ve disiplinli geçit törenleriyle dünyayı etkilemeye başlamıştı. İtalya'da Benito Mussolini kendisini yeni Roma'nın kurucusu gibi sunuyordu.
O günlerde Hitler'in hazırlattığı bir propaganda filmi Ankara'ya ulaştı.
Film Çankaya Köşkü'nde izlenecekti.
Salon karardı.
Perdede binlerce asker aynı adımlarla yürüyordu.
Bayraklar dalgalanıyor, marşlar yükseliyor, meydanlar insan seliyle doluyordu.
Kameralar güçlü bir Almanya gösteriyordu.
Gösterilmek istenen buydu zaten.
Güç...
Disiplin...
Yükseliş...
Film sona erdiğinde salonda bulunanların çoğu muhtemelen gördükleri ihtişamdan etkilenmişti. Çünkü Hitler'in propaganda makinesi tam da bunun için çalışıyordu. İnsanların gözlerini kamaştırmak...
Fakat salonda bulunan bir kişi görüntülere değil, görüntülerin arkasına bakıyordu.
Gazi Mustafa Kemal.
Anlatılanlara göre önce çevresindekilerin görüşlerini dinledi.
Sonra kendi değerlendirmesini yaptı.
Bugün geriye dönüp baktığımızda insanı ürperten taraf da budur.
Çünkü o değerlendirme bir siyasetçinin değil, ömrünü cephelerde geçirmiş bir kurmay subayın değerlendirmesiydi.
Mustafa Kemal, Hitler'in gösterdiği güce değil, o gücün dayanacağı zemine bakıyordu.
Asker sayısına değil, savaşın sonuna bakıyordu.
Alkışlara değil, haritaya bakıyordu.
Almanya'nın Avrupa'nın ortasında sıkışmış bir devlet olduğunu biliyordu.
Bir gün doğudan ve batıdan aynı anda baskı görebileceğini görüyordu.
Hitler'in savaşı başlatabileceğini ama bitiremeyebileceğini hesaplıyordu.
Mussolini'nin ise kendi gölgesinden daha büyük görünmeye çalışan bir lider olduğunu düşünüyordu.
Söylendiğine göre, yakın gelecekte bu iki liderin dünyayı savaşa sürükleyeceğini, ancak sonunda yıkıma uğrayacaklarını ifade etmişti.
O gün bunlar yalnızca bir öngörüydü.
Henüz Polonya işgal edilmemişti.
Henüz Stalingrad yaşanmamıştı.
Henüz Normandiya çıkarması yapılmamıştı.
Henüz Berlin düşmemişti.
Ama Çankaya'daki o salonda, bütün bunların gölgesi sanki çoktan görünmeye başlamıştı.
Aradan yıllar geçti.
1939'da savaş başladı.
Milyonlarca insan hayatını kaybetti.
Avrupa harabeye döndü.
1943'te Mussolini iktidardan düştü.
1945'te Hitler kendi sığınağında yaşamına son verdi.
Nazi Almanyası tarihin enkazı arasına karıştı.
Perdede gösterilen ihtişam yok olmuştu.
Geride yalnızca yıkılmış şehirler, yanmış kasabalar ve milyonlarca mezar kalmıştı.
Bu hikâyeyi önemli kılan Hitler değildir.
Hitler'i anlatan yüzlerce kitap vardır.
Önemli olan, dünyanın büyük bir bölümü o dönemde Hitler'in yükselişini izlerken Çankaya'da oturan bir devlet adamının sonunu görebilmiş olmasıdır.
Çünkü gerçek liderlik bazen kalabalıkların gördüğünü görmek değildir.
Herkes alkışlarken yaklaşan sessizliği duyabilmektir.
Bazen bir film izlersiniz.
Bazen ise filmin arkasındaki tarihi...
Mustafa Kemal'in gördüğü de işte buydu.
Perdede bir propaganda filmi oynuyordu.
Ama onun gözlerinin önünde çoktan İkinci Dünya Savaşı başlamıştı.
