Tarih 1402’yi gösterdiğinde, dünyanın gördüğü en büyük iki askeri deha Ankara’nın Çubuk Ovası’nda karşı karşıya geldi. Bir tarafta Osmanlı’yı bir imparatorluğa dönüştüren "Yıldırım", diğer tarafta Cengiz Han’ın mirasını İslam’ın sancağıyla birleştiren "Aksak" Timur vardı.
Bugün "Emir" ünvanıyla anılan ancak imparatorluğu Hindistan’dan İzmir’e kadar uzanan Timur, sadece bir fatih değil, tarih akışını değiştiren bir strateji dehasıydı.
MAVERAÜNNEHİR'İN DEMİR ÇOCUĞU
1336 yılında Özbekistan’ın Keş şehrinde doğan Timur’un adı, Türkçede "Demir" anlamına gelir. Genç yaşlarında girdiği bir çatışmada sağ elinden ve sağ ayağından yaralanması, ona Batılıların "Tamerlane", Doğu dünyasının ise "Timur-u Leng" (Aksak Timur) demesine neden olmuştur.
- Siyasi Dehası: Cengiz Han soyundan gelmediği için "Han" ünvanını asla kullanmadı; bunun yerine "Emir" ünvanını tercih etti. Ancak kurduğu devlet, askeri disiplini ve teşkilatlanmasıyla Moğol İmparatorluğu’nun en profesyonel halefiydi.
YENİLGİSİZ KOMUTAN
Timur, katıldığı hiçbir savaşı kaybetmemesiyle ünlüdür. Fetihleri sadece toprak kazanmak değil, Semerkant’ı dünyanın kültür merkezi yapma amacı taşıyordu.
- Altın Orda’nın Yıkılışı: Toktamış Han’ı mağlup ederek Altın Orda Devleti’ni parçaladı. Bu durum, Rusların büyümesine dolaylı olarak yol açan tarihi bir dönüm noktası oldu.
- Hindistan Seferi: Fillerle desteklenen devasa Hint ordusunu, develerin sırtına ateşli çalılar bağlayarak fillerin ürkmesini sağlayan dehasıyla yendi.
- Semerkant: Fethettiği her yerden alimleri, sanatçıları ve zanaatkarları başkenti Semerkant’a taşıdı.
ANKARA SAVAŞI VE YILDIRIM BEYAZİD İLE HUSUMET
İki Türk hükümdarı arasındaki çatışma, Orta Çağ’ın en büyük trajedilerinden biridir. Husumetin temelinde "Cihan Hakimiyeti" mefkuresi yatıyordu.
- Mektuplaşmalar: Savaş öncesi birbirlerine yazdıkları mektuplar, tarihin en sert diplomatik metinleridir. Timur, Bayezid’i "kendini beğenmişlik" ile suçlarken; Yıldırım, Timur’u "istilacı bir kâfir" olarak nitelendiriyordu.
- 28 Temmuz 1402: Ankara Çubuk Ovası’nda Osmanlı ordusu, Timur’un savaş filleri ve taktiksel üstünlüğü karşısında ağır bir yenilgi aldı.
- Esaret ve Fetret: Yıldırım Bayezid esir düştü ve kısa süre sonra Akşehir’de vefat etti. Osmanlı Devleti, 11 yıl sürecek olan "Fetret Devri"ne girdi ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
ÖZEL HAYATI VE ÇOCUKLARI
Timur, çok eşliydi ancak en büyük aşkı Saray Mülk Hanım (Bibi Hanım) idi. Onun adına yaptırdığı Bibi Hanım Camii, Semerkant’ın incişidir.
- Çocukları ve Torunları: Timur’un dört oğlu vardı: Cihangir, Ömer Şeyh, Miranşah ve Şahruh.
- Bilim Adamı Torun: Timur’un mirasını askeri alandan bilim alanına taşıyan isim, ünlü astronom ve matematikçi torunu Uluğ Bey'dir.
ÇİN SEFERİ VE ÖLÜMÜ
70 yaşına geldiğinde gözünü dünyanın diğer ucuna, Çin’e (Ming Hanedanlığı) dikmişti. 200 bin kişilik ordusuyla yola çıktı ancak 1405 yılının kışında, bugünkü Kazakistan sınırlarında bulunan Otrar’da hastalanarak hayatını kaybetti. Cenazesi dondurularak Semerkant’taki muhteşem türbesi Gur-u Emir’e defnedildi.
AZ BİLİNENLER
- Kafatası ve Kehanet: 1941 yılında Sovyet arkeolog Mikhail Gerasimov, Timur’un mezarını açtı. Mezarın kapağında "Her kim mezarımı açarsa, benden daha korkunç bir istilacıyla karşılaşacak" yazdığı rivayet edilir. İlginçtir ki, mezarın açılmasından iki gün sonra Hitler, SSCB’ye karşı Barbarossa Harekatı'nı başlatmıştır.
- Satranç Tutkusu: Timur, usta bir satranç oyuncusuydu. Normal satranç tahtasını yetersiz bulduğu için "Büyük Satranç" (Timur Satrancı) denilen, daha fazla karesi ve taşı olan bir oyun geliştirmiştir.
- İzmir’in Fethi: Hristiyan dünyasının "asla alınamaz" dediği İzmir’i, Rodos Şövalyeleri’nden sadece iki haftada alarak, Müslüman dünyasındaki itibarını zirveye taşımıştır.
