Bundan tam 721 yıl önce, 23 Ağustos 1305 tarihinde Londra’nın Smithfield meydanında orta çağ tarihinin en acımasız infazlarından biri gerçekleşti. İskoçya’nın bağımsızlığı için İngiliz işgaline karşı bayrak açan Halk Kahramanı Sir William Wallace, İngiltere Kralı I. Edward’ın emriyle işkence edilerek idam edildi.
Bugün, beyaz perdeye uyarlanan cesaret hikâyesiyle tüm dünyada tanınan Wallace’ın ölüm yıl dönümünde; tarihsel gerçekler, İskoç Bağımsızlık Savaşı’nın perde arkası, askeri dehası ve hakkında az bilinen ilginç detaylar yeniden gündeme geliyor.
BİR SOYLUNUN İSYANI
1270 civarında Renfrewshire’daki Elderslie kentinde doğan William Wallace, sanılanın aksine köylü bir aileden değil, küçük bir toprak sahibi ve şövalye olan Sir Malcolm Wallace’ın oğludur. Genç yaşta kılıç eğitimi almış, bunun yanında amcaları sayesinde Latince ve Fransızca öğrenecek kadar iyi bir eğitim görmüştür.
Wallace’ı sıradan bir soyludan bir isyancıya dönüştüren kırılma noktası, kişisel bir trajediyle başladı. Tarihi kaynaklara göre Wallace, Marion Braidfute adında genç bir kadınla gizlice evlendi. 1297 yılında İngilizlerin Lanark Şerifi Sir William Heselrig, Marion’u tutuklayıp öldürdü. Bu vahşet üzerine Wallace, Lanark kalesine baskın düzenleyerek Şerif Heselrig’i kendi elleriyle öldürdü ve intikamını aldı. Bu olay, İskoç Bağımsızlık Savaşı’nın kıvılcımını çakan ilk hamle oldu.
BİRİNCİ İSKOÇ BAĞIMSIZLIK SAVAŞI
1. yüzyılın sonunda İskoçya Kralı III. Alexander’ın bir kaza sonucu varissiz ölmesi, krallığı derin bir taht krizine soktu. Durumu fırsat bilen İngiltere Kralı I. Edward ("Uzun Bacaklı" / "İskoç Çekiçi"), İskoçya üzerindeki feodal hakimiyetini ilan etti ve İskoç tahtına kukla bir kral olan John Balliol’u getirdi. Çok geçmeden Balliol’u da tahttan indirerek İskoçya’yı doğrudan İngiliz krallığına bağladı ve kutsal Kader Taşı’nı (Stone of Scone) Londra’ya taşıdı.
Savaşın Tarafları ve Güç Dengesi
-
İngiliz Tarafı: Dönemin en disiplinli ordusu olan İngilizler; ağır zırhlı süvariler, profesyonel okçular ve Galli uzun yaycılara (Longbowmen) sahipti.
-
İskoç Tarafı: Disiplinsiz, zırhsız halk kuvvetleri, mızraklı piyadeler ve bölünmüş bir soylular sınıfından oluşuyordu. Wallace bu zayıf kuvveti Schiltron adı verilen mızrak çemberi taktiğiyle askeri bir güce dönüştürdü.
STİRLİNG KÖPRÜSÜ VE 'İSKOÇYA'NIN KORUYUCUSU'
11 Eylül 1297 tarihinde gerçekleşen Stirling Köprüsü Muharebesi, Wallace’ın askeri dehasını kanıtladığı andır. Kendisinden sayıca ve teçhizatça çok üstün olan İngiliz ordusunu narrow (dar) bir ahşap köprüden geçerken tuzağa düşürdü. Nehrin karşısına geçen İngiliz birliklerinin arkasını keserek orduyu imha etti.
Bu zaferin ardından Wallace, İskoçya Kralı adına "İskoçya Krallığı'nın Koruyucusu" ilan edildi ve şövalyelik unvanı aldı. Ancak 1298 yılındaki Falkirk Muharebesi’nde İngiliz uzun yaycılarının karşısında yenilgiye uğrayınca bu unvanından istifa etti ve gerilla taktikleriyle mücadeleye devam etti.
İHANET VE İDAM
Yıllarca kaçmayı başaran ve İskoç bağımsızlığı için Fransa ve Roma’da diplomatik temaslar kuran Wallace, 5 Ağustos 1305’te Glasgow yakınlarında İngiliz yanlısı İskoç soylusu Sir John de Menteith tarafından ihanete uğratılarak yakalandı.
Londra’ya götürülen Wallace, Westminster Hall’da yargılandı. Kendisine yöneltilen "krala vatana ihanet" suçlamasına şu tarihi yanıtı verdi:
"Ben hiçbir zaman Edward’ın tebaası olmadım, bu yüzden ona vatana ihanet etmiş olamam!"
23 Ağustos 1305’te infaz süreci başladı:
-
Atların arkasına bağlanarak Londra sokaklarında sürüklendi.
-
Smithfield meydanında asıldı, ancak ölmesine izin verilmeden ip kesildi.
-
Canlı canlı organları çıkarıldı ve gözlerinin önünde yakıldı.
-
Başı kesilerek kafası Londra Köprüsü’ne mızrağa takıldı; vücudu ise gözdağı vermek amacıyla Newcastle, Berwick, Stirling ve Perth kentlerine gönderildi.
AZ BİLİNENLER
-
Boyu 2 Metreye Yakındı: Dönemin erkek boy ortalaması 1.65m iken, tarihi kayıtlara göre Wallace yaklaşık 1.98m (6 feet 7 inches) boyundaydı. Bu fiziksel üstünlük ona savaş meydanlarında büyük avantaj sağlıyordu.
-
Devasa Çift Elle Kullanılan Kılıcı: Stirling'deki Wallace Anıtı’nda sergilenen kılıcı tam 1.68 metre uzunluğundadır ve kılıcın tek başına ağırlığı 3 kilograma yakındır.
-
Yüzü Hiç Boyanmadı: "Braveheart" (Cesur Yürek) filmindeki ünlü mavi yüz boyası (Woad paint) tarihsel bir hatadır. Bu gelenek, Wallace’tan 1000 yıl önce yaşamış antik Pikt kabilelerine aitti.
-
İnfazı İsyanı Bitirmedi, Aksine Alevlendirdi: I. Edward, Wallace’ı öldürerek isyanı bastıracağını düşündü; ancak bu vahşet halkı birleştirdi. Wallace’ın ölümünden bir yıl sonra Robert the Bruce İskoçya Kralı ilan edildi ve 1314 Bannockburn Muharebesi ile İskoçya bağımsızlığını kazandı.
William Wallace, arkasında taht arzusu veya kişisel ikbal değil; sadece özgürlüğe adanmış bir hayat bırakarak dünya tarihinin en ikonik direniş sembollerinden biri olarak yaşamaya devam ediyor.
