İkinci Dünya Savaşı’nın Kanlı Provası: İspanya İç Savaşı

Tam 87 yıl önce bugün, General Francisco Franco’nun birlikleri Madrid’e girerek üç yıl süren ve Avrupa’nın vicdanında derin yaralar açan İspanya İç Savaşı’na son vermişti.

1936’da başlayan bu trajik çatışma, sadece İspanyol halkının bir iç meselesi değil; faşizm, komünizm ve demokrasi ideolojilerinin karşı karşıya geldiği, modern savaş teknolojilerinin siviller üzerinde test edildiği bir "İkinci Dünya Savaşı provası" olarak tarihe geçti.

İKİ FARKLI İSPANYA

Savaşın kökeninde, 1930’ların İspanya’sındaki derin toplumsal uçurumlar yatıyordu. Ülke adeta ikiye bölünmüştü:

• Cumhuriyetçiler (Sol Kanat): İşçiler, köylüler, sendikalar, seküler aydınlar ve özerklik isteyen Katalan ile Bask milliyetçileri. Seçilmiş meşru hükümeti savunuyorlardı.
• Milliyetçiler (Sağ Kanat): Ordu, Katolik Kilisesi, büyük toprak sahipleri ve "Falanjist" adı verilen faşist gruplar. Geleneksel değerleri ve düzeni savunma iddiasıyla darbe girişiminde bulundular.

DIŞ MÜDAHALELER

İspanya İç Savaşı, dünya güçlerinin doğrudan ya da dolaylı müdahil olduğu bir "vekalet savaşına" dönüştü.

Alman ve İtalyan Desteği (Milliyetçiler)

Adolf Hitler ve Benito Mussolini, ideolojik ortakları Franco’ya devasa destek sağladı.

• Kondor Lejyonu: Almanya, en yeni savaş uçaklarını (Stuka ve Messerschmitt) İspanya’ya gönderdi. Bu, Alman Hava Kuvvetleri (Luftwaffe) için İkinci Dünya Savaşı öncesi bir eğitim kampı oldu.
• İtalyan Birlikleri: Mussolini, 70 binden fazla asker (CTV) göndererek Akdeniz'deki nüfuzunu artırmayı hedefledi.

Sovyet Desteği (Cumhuriyetçiler)

Stalin, faşizmin yayılmasını durdurmak için Cumhuriyetçilere tank, uçak ve askeri danışman gönderdi. Ancak bu desteğin bir bedeli vardı; İspanya’nın devasa altın rezervleri "güvence" olarak Moskova’ya taşındı. Sovyetler ayrıca ordu içindeki komünist olmayan unsurları tasfiye ederek Cumhuriyetçi saflarda iç çatışmalara neden oldu.

MÜTTEFİKLERİN MÜDAHALEYE KARŞI OLMASI

Demokratik Avrupa güçleri, Cumhuriyetçi hükümete sempati duymalarına rağmen askeri destek vermekten kaçındılar.

• Savaş Korkusu: Londra ve Paris, İspanya’daki çatışmanın bir Avrupa savaşına (İkinci Dünya Savaşı) dönüşmesinden dehşetle korkuyordu. "Yatıştırma politikası" izleyerek Hitler’i kızdırmamaya çalıştılar.
• Komünizm Kaygısı: İngiliz muhafazakârlar, İspanya’da kurulacak bir komünist rejimi, Franco’nun askeri diktatörlüğünden daha tehlikeli buluyordu.
• Sonuç: Bu çekimserlik, meşru hükümetin modern silahlara ulaşmasını engelleyerek Milliyetçilerin zaferini kolaylaştırdı.

ÖNEMLİ FİGÜR VE MUHAREBELER

AZ BİLİNENLER

• "Uluslararası Tugaylar": Aralarında Ernest Hemingway, George Orwell ve Pablo Neruda gibi isimlerin de bulunduğu 50'den fazla ülkeden yaklaşık 35 bin gönüllü, faşizme karşı savaşmak için İspanya'ya gitti. Bu, tarihin en büyük entelektüel ve gönüllü dayanışma hareketlerinden biridir.

• Picasso'nun Guernica'sı: Pablo Picasso, Almanların yaptığı katliamı anlatan devasa tablosunu Paris Dünya Fuarı için yaptı. Tablo, Franco hayattayken İspanya'ya dönmedi.

  

  Mısır'ın Arap Dünyasına İhaneti: 1979 Mısır-İsrail Barışı

  İçeriği Görüntüle
• Orwell'in Boğazından Vurulması: Ünlü yazar George Orwell, cephede savaşırken boğazından vurulmuş ve mucize eseri hayatta kalmıştır. Bu deneyimi "Katalonya'ya Selam" kitabında ölümsüzleştirdi.
• Beşinci Kol: Kuşatma altındaki Madrid’de, Milliyetçilerin içerideki gizli destekçilerini tanımlamak için kullanılan bu terim, dünya casusluk literatürüne bu savaşta girdi.

SESSİZLİĞE GÖMÜLEN BİR ÜLKE

1 Nisan 1939'da savaş bittiğinde İspanya harabeye dönmüştü. 500 binden fazla insan hayatını kaybetti, binlercesi sürgüne gitti.

Franco’nun zaferi, Avrupa'daki faşist dalgayı zirveye taşıdı ve sadece beş ay sonra Polonya'nın işgaliyle İkinci Dünya Savaşı resmen başladı. İspanya ise 1975 yılına kadar sürecek olan baskıcı bir diktatörlük dönemine girdi.