Tam 49 yıl önce bugün, Amerika Birleşik Devletleri’nde sadece 32 sinema salonunda, sessiz sedasız bir film vizyona girdi. Ne stüdyo yöneticileri ne sinema eleştirmenleri ne de filmin genç yönetmeni, o sabah insanlığın popüler kültür tarihini sonsuza dek değiştirecek bir efsanenin doğduğundan haberdardı.
25 Mayıs 1977’de vizyona giren "Star Wars: Episode IV - A New Hope" (Yıldız Savaşları: Bölüm IV - Yeni Bir Umut), sinemayı sadece bir sanatsal anlatı olmaktan çıkarıp küresel bir fenomene ve modern bir mitolojiye dönüştürdü.
George Lucas’ın Hollywood’u sarsan vizyonundan vizyon sabahı yaşanan gişe patlamasına, sinema endüstrisinde devrim yaratan ilklerden bugüne kadar giz kalmış ilginç detaylara kadar, "Çok çok uzak bir galaksi"nin miladını tüm yönleriyle inceliyoruz.
BİR GALAKSİ DOĞUYOR
1977 yılında vizyona girdiğinde adı sadece Star Wars olan film, daha sonra dokuz filmlik dev bir destanın dördüncü bölümü olarak tescillendi.
- Kısaca Konusu: Galaktik İmparatorluk’un acımasız tiranlığı altında ezilen bir galakside, barışın ve adaletin koruyucuları olan Jedi şövalyeleri neredeyse yok edilmiştir. Çöl gezegeni Tatooine'de amcasıyla yaşayan genç çiftçi Luke Skywalker, tesadüfen ele geçirdiği iki droid (R2-D2 ve C-3PO) sayesinde İmparatorluk'un gezegenleri yok edebilen devasa silahı Ölüm Yıldızı'nın (Death Star) gizli planlarına ulaşır. Yaşlı bir Jedi ustası olan Obi-Wan Kenobi, asi ruhlu kaçakçı pilot Han Solo ve sadık dostu Chewbacca ile birleşen Luke; İmparatorluk'un karanlık yüzü Darth Vader'a karşı koymak ve esir düşen Asi Prensesi Leia'yı kurtarmak için epik bir maceraya atılır.
- Genç ve Bilinmeyen Kadro: George Lucas, izleyicinin karakterlerle doğrudan bağ kurabilmesi için başrollerde dönemin tanınmamış genç oyuncularını tercih etti:
- Mark Hamill (Luke Skywalker)
- Harrison Ford (Han Solo) - Aslında marangozluk yaparken şans eseri keşfedilmişti.
- Carrie Fisher (Prenses Leia)
- Alec Guinness (Obi-Wan Kenobi) - Kadroda saygınlığı olan tek usta aktördü.
- David Prowse (Darth Vader'ın bedeni) ve James Earl Jones (Darth Vader'ın efsanevi sesi)
SİNEMADA DEVRİM
Star Wars, sinema tekniklerini ve iş modelini kökten değiştirerek modern "blockbuster" (gişe rekortmeni film) çağını başlattı.
- Industrial Light & Magic (ILM): George Lucas, filmi çekmek istediğinde Hollywood’da hayalindeki özel efektleri yapabilecek hiçbir şirket olmadığını gördü. Bunun üzerine kendi efekt şirketi ILM’i kurdu. Bilgisayar kontrollü hareket eden kameralar (Dykstraflex) ilk kez bu filmde kullanıldı ve uzay gemisi savaşlarına inanılmaz bir gerçekçilik kazandırıldı.
- Kullanılmış Evren Tasarımı: O döneme kadar bilimkurgu filmlerindeki gelecek tasvirleri hep pürüzsüz, bembeyaz, tertemiz ve sterildi. Lucas ise tam aksine paslı, kirli, metal yorgunluğu yaşayan, camları çatlak uzay gemileri tasarlayarak sinemaya "Kullanılmış Evren" (Used Universe) kavramını soktu. Bu, filmin fantastik yapısına rağmen izleyiciye son derece gerçekçi gelmesini sağladı.
- Ses Devrimi ve John Williams: Ses tasarımcısı Ben Burtt, fütüristik sesleri (ışın kılıcı vınlaması, TIE Fighter çığlığı) gerçek dünyadaki mekanik ve doğal sesleri karıştırarak sıfırdan yarattı. Efsanevi besteci John Williams’ın klasik Londra Senfoni Orkestrası ile kaydettiği müzikler ise filmi bir uzay operasına dönüştürdü.
GİŞE PATLAMASI
Dağıtımcı şirket 20th Century Fox dahil olmak üzere hiç kimse filmin başarılı olacağına inanmıyordu. Hatta film, batma ihtimaline karşı sadece 11 milyon dolarlık mütevazı bir bütçeyle tamamlanmıştı.
- Tarihi Gişe: Film vizyona girdiği andan itibaren sinema salonlarının önünde kilometrelerce uzayan kuyruklar oluştu. 1977 yılında, sadece ilk vizyon döneminde dünya çapında 775 milyon dolar gibi o dönem için hayal dahi edilemeyecek bir hasılat elde etti. Enflasyon oranlarına göre hesaplandığında, film bugün hâlâ sinema tarihinin en çok kazanan ikinci yapımı konumundadır.
- Merchandising (Ticari Ürün) Dehası: George Lucas, filmi çekmeden önce stüdyoyla yaptığı pazarlıkta yönetmenlik ücretinden kesinti yapılmasını kabul etti; karşılığında ise filmin tüm oyuncak, tişört, poster gibi yan ürünlerinin (merchandising) haklarını istedi. Stüdyo bu hakları "değersiz" görerek Lucas'a verdi. Bu hamle, Lucas’ı dünyanın en zengin bağımsız yapımcısı yaptı ve sinema sektöründe oyuncak ortaklıklarının önemini başlattı.
ŞAŞKINLIK VE HAYRANLIK
1970’lerin Hollywood’u, Vietnam Savaşı ve Watergate skandalının etkisiyle depresif, gerçekçi ve karanlık filmlerle (Taxi Driver, The Godfather vb.) doluydu. Star Wars, bu karamsar atmosfere saf bir iyimserlik, macera ve umut aşıladı.
- Olumlu Eleştiriler: Ünlü eleştirmen Roger Ebert, filmi "Büyülü bir sinema deneyimi, sinemanın neden var olduğunu hatırlatan bir başyapıt" olarak nitelendirdi. Film, sinematografik başarısını 10 dalda Oscar adayı olup 6 Akademi Ödülü (artı bir Özel Başarı Ödülü) kazanarak taçlandırdı.
- Münferit Eleştiriler: Bazı muhafazakar ve entelektüel eleştirmenler ise filmi "çocukça bir uzay masalı" olmakla, derin felsefi altyapıdan yoksun kalmakla ve sinemayı sanatsal gerçekçilikten uzaklaştırıp ticari bir panayıra dönüştürmekle suçladı.
AZ BİLİNENLER
|
Konu |
Detaylar |
|
Lucas'ın Kaçışı |
George Lucas, filmin gişede batacağından o kadar emindi ki, vizyon günü sinemaları takip etmek yerine en yakın dostu Steven Spielberg ile birlikte Hawaii'ye tatile gitti. Başarıyı ancak tatildeyken haber bültenlerinden öğrendi. |
|
Harrison Ford’un Tesadüfi Rolü |
Harrison Ford aslında film seçmelerine oyuncu olarak katılmamıştı. Lucas'ın eski ofisindeki marangozluk işlerini yaparken, diğer oyuncuların repliklerini okuması için ona yardım ediyordu. Lucas, Ford'un umursamaz ve karizmatik ses tonunu Han Solo karakterine o kadar yakıştırdı ki rolü ona verdi. |
|
"Işın Kılıcı" Sesinin Sırrı |
Işın kılıçlarının o efsanevi vınlama sesi; eski bir tüplü televizyonun arkasından çıkan statik gürültü ile eski sinema projeksiyon cihazlarının motor sesinin birleştirilmesiyle tamamen tesadüfen keşfedildi. |
|
Kayıp Droid Çölde Kayboldu |
İlk sahnelerin çekildiği Tunus çöllerinde, C-3PO'yu canlandıran Anthony Daniels'ın giydiği metal kostüm o kadar ağırdı ve içi o kadar sıcaktı ki, oyuncu çekim aralarında baygınlık geçirdi. Hatta Tunus ordusu, çölde yürüyen bu parlak robotu casus sanıp kısa süreli bir panik yaşadı. |
49 yıl önce vizyona giren o ilk film, bugün milyarlarca dolarlık bir ekosisteme, dizilere, oyunlara ve nesiller boyu aktarılan dev bir kültüre dönüştü. "Güç sizinle olsun" (May the Force be with you) repliği, sinema sınırlarını aşarak insanlığın ortak hafızasına kazındı. Gelecek yıl kutlanacak olan 50. büyük yıl dönümü öncesinde, Star Wars hâlâ sinema dünyasının en parlak yıldızı olarak parlamaya devam ediyor.
