Antalya'nın Elmalı ilçesinde yüzyıllardır sürdürülen geleneksel peynir üretimi, kendine özgü olgunlaştırma yöntemiyle dikkat çekiyor. Söğle Mahallesi'nde, Kızlar Sivrisi Dağı eteklerindeki yaklaşık 2 bin rakımlı yaylalarda üretilen Söğle peyniri, antik dönemden kalan kuyularda 4 ay boyunca dinlendiriliyor. Keçi ve koyun sütünden hazırlanan yöresel peynir, olgunlaşma sürecinin ardından sofralardaki yerini alıyor.
Antik kuyularda dört ay boyunca olgunlaşıyor
Söğle peynirinin üretiminde öncelikle yaylalarda beslenen keçi ve koyunlardan elde edilen süt kullanılıyor. Yaklaşık 40 derecede kaynatılan süt, özel maya ile pıhtılaştırılarak peynir haline getiriliyor. Ardından rendelenip tuzlanan peynir, 'keskiç' adı verilen aletle sıkıştırılıyor.
Hazırlanan peynirler, yaklaşık 12 metre derinliğindeki antik kuyulara bırakılarak dört ay boyunca olgunlaşmaya terk ediliyor. Elmalı Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürü Durmuş Altan, geleneksel yöntemle hazırlanan peynirlerin bu sürenin sonunda kuyulardan çıkarılarak tüketime hazır hale geldiğini belirtti.
Yıllardır Söğle peyniri üreten Ayşe Temizöz de koyun ve keçi sütünü işleyerek hazırladıkları peynirleri keçi derisine bastıklarını ve kuyularda beklettiklerini anlattı. Temizöz, dört ay boyunca kuyuda kalan peynirin oldukça lezzetli olduğunu söyledi.
Coğrafi işaretle uluslararası tanınırlık hedefleniyor
Söğle peynirinin kültürel değerinin korunması ve daha geniş kitlelere ulaştırılması için çalışmalar yürütülüyor. Ürünün UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi kapsamına alındığını belirten Durmuş Altan, coğrafi işaret tescili için de girişimlerin sürdüğünü ifade etti. Tescil sürecinin tamamlanmasıyla Söğle peynirinin uluslararası alanda tanınan yöresel ürünlerden biri haline gelmesi hedefleniyor.
Antalya'nın 19 ilçesindeki peynirler kayıt altına alınıyor
Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen 'Antalya Yerel Peynirleri Envanteri ve Gastronomi Mirası Projesi' kapsamında kentin 19 ilçesinde geleneksel yöntemlerle üretilen peynirler araştırılıyor. Antalya Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtımı ve Turizm Dairesi Başkanı Ekrem Savaş, proje kapsamında köyleri ve üretim alanlarını ziyaret ederek peynirlerin üretim tekniklerini ve üreticilerin hikayelerini kayıt altına aldıklarını belirtti.
Çalışmanın yalnızca peynir çeşitlerini listelemekten ibaret olmadığını vurgulayan Savaş, Yörük kültürünün önemli parçalarından biri olan geleneksel üretim yöntemlerinin gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçladıklarını kaydetti.
Söğle peyniri kitap ve festivalle tanıtılacak
Proje kapsamında Antalya'nın yerel peynirlerini tanıtmak amacıyla 'Antalya'nın Peynirleri' adlı bir kitap hazırlanması planlanıyor. Bunun yanı sıra Söğle peynirinin bilinirliğini artırmak için Söğle Peynir Festivali düzenlenmesi hedefleniyor. Peynirlerin uygun ambalajlarla tüketiciye ulaştırılması ve farklı satış kanallarının geliştirilmesi de planlanan çalışmalar arasında yer alıyor.
Öte yandan Ekrem Savaş, geleneksel peynir üretiminin devamlılığı için meraların ve yaylaların korunmasının önemine dikkati çekti. Hayvancılık yapan üreticilerin yaşadığı sorunların çözülmesi gerektiğini belirten Savaş, yerel üreticilerin desteklenmesinin hem ekonomik hem de kültürel mirasın korunması açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
