Halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen diyabet, vücudun insülin hormonunu yeterince üretememesi veya etkili kullanamaması sonucunda kan şekerinin yükselmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalık olarak tanımlanıyor. Kontrol altına alınmadığında hayati organlarda kalıcı hasara neden olabilen diyabet, dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkiliyor. Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, erken tanı, düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının hastalıkla mücadeledeki önemine dikkat çekildi.
Diyabetli her 10 kişiden 4'ü hastalığının farkında değil
Dünyada 589 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığı, hastalığa sahip her 10 kişiden 4'ünün ise diyabet olduğunu bilmediği belirtiliyor. Kandaki şeker seviyesinin uzun süre yüksek seyretmesi, zaman içerisinde hayati organlarda ciddi ve kalıcı hasarlara yol açabiliyor.
Diyabetin Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç temel türü bulunuyor. Tip 1 diyabet, genellikle çocukluk ve gençlik dönemlerinde ortaya çıksa da her yaşta görülebiliyor. Bu türde vücut yeterli insülin üretemiyor.
Diyabet vakalarının yüzde 90'ından fazlasını oluşturan Tip 2 diyabet ise vücudun insülini etkili kullanamaması veya yeterli insülin üretememesi sonucunda gelişiyor. Çoğunlukla belirgin şikayetlere neden olmadan ilerleyebildiği için erken teşhis büyük önem taşıyor.
Çocuklarda bu belirtilere dikkat!
Tip 1 diyabetin çocuklarda ortaya çıkması halinde bazı belirtiler görülebiliyor. Sürekli su içme ihtiyacı, sık idrara çıkma, devamlı uyku hali, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme hastalığın işaretleri arasında yer alıyor.
Tip 2 diyabet açısından ise fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü ve ileri yaş önemli risk faktörleri olarak sıralanıyor. Hastalığın belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle risk grubundaki kişilerin düzenli tarama yaptırması öneriliyor.
2026'da 9,6 milyon kişiye diyabet taraması yapıldı
Sağlık Bakanlığı, diyabetin erken teşhis edilmesi ve hastaların düzenli takiplerinin sağlanması amacıyla aile hekimliklerinde tarama ve izlem çalışmaları yürütüyor.
Hastalık Yönetim Platformu (HYP) üzerinden gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında 2026 yılında 9,6 milyon kişiye diyabet taraması yapıldı. Taramalar sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konularak düzenli takip süreci başlatıldı. Aynı dönemde aile hekimleri tarafından yaklaşık 8,2 milyon izlem gerçekleştirildi.
Diyabet okullarında 50 binden fazla kişi eğitim aldı
Diyabetle yaşayan bireylerin hastalıklarını daha iyi tanımaları ve tedavi süreçlerini doğru yönetebilmeleri amacıyla ülke genelinde Diyabet Okulu programı uygulanıyor. Türkiye genelindeki 291 diyabet okulunda hastalara ve yakınlarına sağlıklı beslenme, ilaç ve insülin kullanımı, kan şekeri takibi ve fiziksel aktivite gibi konularda eğitim veriliyor.
Hekim, diyabet hemşiresi, diyetisyen, psikolog, eczacı ve sosyal çalışmacıların katkı sunduğu eğitimler, katılımcıların ihtiyaçlarına göre planlanıyor. 2026 yılında 5 binden fazla eğitim programı düzenlenirken 50 binden fazla kişi bu çalışmalardan yararlandı.
Diyabet polikliniklerinde 52 binden fazla kişiye eğitim verildi
Bakanlığa bağlı 334 sağlık tesisinde hizmet veren diyabet polikliniklerinde de hastalara özel eğitimler sunuluyor. Hekim yönlendirmesiyle gerçekleştirilen eğitimlerde insülin enjeksiyonunun doğru uygulanması, kan şekeri takibi, karbonhidrat tüketimi ile kan şekerinin düşmesi veya yükselmesi durumunda yapılması gerekenler anlatılıyor. Bu kapsamda 2026 yılında 52 binden fazla kişiye diyabet eğitimi verildi. Bakanlık, hastalığın önlenmesi ve kontrol altında tutulması için dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı vücut ağırlığının korunmasının önemini hatırlattı.
Diyabet riski taşıyan vatandaşların belirti ortaya çıkmasını beklemeden aile hekimlerine başvurarak tarama yaptırmaları, tanı konulan kişilerin ise tedavi ve kontrollerini aksatmamaları gerekiyor. Özellikle göz ve böbrek sağlığının korunması için düzenli takip büyük önem taşıyor.
