Demir Şansölye: Otto von Bismarck

19. yüzyıl Avrupa haritasını diplomasi, strateji ve askeri güçle baştan çizen; birbirine rakip irili ufaklı onlarca Alman devletçiğini tek bir bayrak altında toplayarak Alman İmparatorluğu’nu kuran "Demir Şansölye" Otto von Bismarck, modern tarihin en deha kabul edilen ancak bir o kadar da tartışılan devlet adamlarının başında geliyor.

Kan ve demir politikasıyla tanınan, "Realpolitik" kuralını uluslararası diplomasinin kalbine yerleştiren Bismarck; gençliğinde asi bir aristokrattan, Avrupa’daki güç dengesini tek başına idare eden devasa bir siyasi figüre dönüştü. Almanya’nın birliğini sağlama mücadelesini, çalkantılı özel hayatını, yükselişini, trajik vedasını ve bilinmeyenlerini mercek altına alıyoruz.

ASİ BİR ARİSTOKRAT

1 Nisan 1815’te Prusya’nın Schönhausen kentinde muhafazakar bir Junker (toprak sahibi aristokrat) aileye doğan Otto Eduard Leopold von Bismarck’ın gençliği, beklenenin aksine oldukça disiplinsiz geçti:

• Çılgın Üniversite Yılları: Göttingen ve Berlin üniversitelerinde hukuk okuduğu yıllarda derslerden çok düelloları, içki masaları ve taşkınlıklarıyla tanındı. Üniversite hayatı boyunca onlarca kılıç düellosuna katıldı.
• Dini ve Zihinsel Dönüşüm: Gençliğindeki bu asi ve dinsiz yaşam tarzı, Johanna von Puttkamer ile tanışmasıyla kökten değişti. Dindar bir aileden gelen Johanna ile evlenebilmek için kendisini dine ve muhafazakar değerlere verdi. Johanna, hayatı boyunca Bismarck’ın en büyük sırdaşı ve limanı oldu.
• Siyasete Giriş: 1847’de Prusya Meclisi’ne katıldı. 1848 Devrimleri sırasında monarşiyi ve Prusya Kralı’nı fanatic bir tutkuyla savunarak muhafazakar kanadın en dikkat çeken ismi haline geldi.

KAN VE DEMİR

Bismarck; Frankfurt, St. Petersburg ve Paris’te büyükelçilik görevlerinde bulunarak Avrupa diplomasisinin tüm inceliklerini sahada öğrendi. 1862 yılında Prusya Kralı I. Wilhelm, meclisle yaşanan bütçe krizini çözmesi için Bismarck’ı Prusya Başbakanı olarak atadı.

Bağdat'ın Demir Yumruğu: Saddam Hüseyin

İçeriği Görüntüle

Bismarck’ın meclis komisyonunda yaptığı şu konuşma, siyasi felsefesinin özeti ve tarihsel bir dönüm noktası oldu:

"Günün büyük meseleleri nutuklarla ve çoğunluk kararlarıyla çözülemez; 1848 ve 1849'un büyük hatası buydu. Bu meseleler ancak kan ve demir ile çözülecektir."

ALMANYA'NIN KURULMASI VE 3 SAVAŞ STRATEJİSİ

Bismarck, Avusturya’yı denklem dışı bırakarak Prusya liderliğinde bir Alman birliği kurmak istiyordu. Bunu gerçekleştirmek için usta bir satranç oyuncusu gibi üç aşamalı savaş stratejisini uyguladı:

• 1864 Danimarka Savaşı

  • Rakip: Danimarka

  • Stratejik Sonuç: Prusya ve Avusturya ortaklığıyla Danimarka mağlup edilerek Schleswig ve Holstein dükalıkları kontrol altına alındı.

• 1866 Yedi Hafta Savaşı

  • Rakip: Avusturya

  • Stratejik Sonuç: Avusturya yenilgiye uğratılarak denklem dışı bırakıldı (saf dışı kaldı) ve Prusya'nın hakimiyetinde Kuzey Alman Konfederasyonu kuruldu.

• 1870-1871 Fransa Savaşı (Fransız-Prusya Savaşı)

  • Rakip: Fransa (III. Napolyon)

  • Stratejik Sonuç: Fransa mağlup edildi; Güney Alman devletleri birleşmeyi kabul etti ve stratejik öneme sahip Alsace-Lorraine bölgesi ilhak edilerek Alman İmparatorluğu’nun kuruluşu tamamlandı.

VERSAY'DA GELEN İMPARATORLUK

Fransa’nın mağlup edilmesinin ardından, 18 Ocak 1871’de Fransa’nın sembolü olan Versay Sarayı’nın Aynalı Salonu’nda Alman İmparatorluğu (I. Reich) resmen ilan edildi. Prusya Kralı I. Wilhelm Alman İmparatoru, Bismarck ise İmparatorluk Şansölyesi oldu.

ŞANSÖLYELİK YILLARI

İmparatorluğu kurduktan sonra Bismarck, yayılmacı politikayı terk ederek "doymuş devlet" konseptini benimsedi. Amacı, Fransa’yı diplomatik olarak tecrit etmek ve Avrupa’daki barışı koruyarak Almanya’nın konumunu sağlamlaştırmaktı.

• Sosyal Güvenlik Sisteminin Mimarisi: Sosyalist hareketlerin yükselişini engellemek için dünyadaki ilk modern sosyal güvenlik sistemini kurdu. Sağlık sigortası (1883), kaza sigortası (1884) ve yaşlılık/sakatlık emeklilik sistemini (1889) hayata geçirdi.
• Kulturkampf (Kültür Mücadelesi): Katolik Kilisesi’nin devlet üzerindeki etkisini kırmak için sert politikalar izledi ancak bu hamle Katoliklerin siyaseten daha da birleşmesine yol açınca geri adım atmak zorunda kaldı.

İKTİDARDAN DÜŞÜŞÜ VE HAZİN SONU

1888 yılında I. Wilhelm’in ölümü ve ardından torunu II. Wilhelm’in tahta geçmesi Bismarck için sonun başlangıcı oldu. Genç ve hırslı İmparator II. Wilhelm, dünyayı yönetmek istiyor ve Bismarck’ın ihtiyatlı dış politikasından rahatsız oluyordu.

• İstifa (1890): Sosyalistlerle mücadele ve dış politika anlaşmazlıkları nedeniyle II. Wilhelm ile ters düşen Bismarck, 1890 yılında görevinden istifa etmek zorunda bırakıldı.
• Ölümü (1898): Friedrichsruh’taki malikanesine çekilen Bismarck, hayatının son yıllarını genç İmparator’un politikalarını eleştirerek geçirdi. 30 Temmuz 1898’de 83 yaşında hayatını kaybetti. Mezar taşına kendi isteğiyle şu ifade yazıldı: "İmparator I. Wilhelm’in sadık bir Alman hizmetkarı."

AZ BİLİNENLER

Geleceği Gören Dehşet Verici Kehanetler

Bismarck’ın siyasi öngörüsü neredeyse kehanet düzeyindeydi:

1. 1888’de "Büyük Avrupa savaşı ne zaman patlak verecek?" sorusuna: "Balkanlar’da gerçekleşecek aptalca bir şey yüzünden." yanıtını verdi (1914’te Saraybosna suikastı ile I. Dünya Savaşı başladı).
2. 1890’da görevden ayrılırken: "Ben gittikten 20 yıl sonra Reich çökecektir." dedi (Tam 28 yıl sonra, 1918’de Alman İmparatorluğu yıkıldı).

Devasa İştah ve Sağlık Sorunları

Bismarck yemek yemeyi ve içmeyi tutku derecesinde seviyordu. Bir oturuşta kilitli havyar kutularını bitirdiği, günde bir düzine yumurta yediği ve litrelerce şarap tükettiği bilinirdi. Aşırı obezite ve uykusuzluk çeken Bismarck’ı doktoru Ernst Schweninger katı bir diyetle (sadece ringa balığı ve su) hayatta tutmayı başardı.

Ems Telgrafı Manipülasyonu

Fransa ile savaşı başlatmak isteyen Bismarck, Prusya Kralı ile Fransız Elçisi arasındaki görüşmeyi içeren bir telgrafın metnini metinden bazı cümleleri çıkararak basına sızdırdı. "Ems Telgrafı" olarak bilinen bu metin, Fransız kamuoyunu öyle bir gurur krizine soktu ki Fransa, Prusya’ya savaş ilan etmek zorunda kaldı.

Sadık Dostları: "Reichshunde" (İmparatorluk Köpekleri)

Bismarck’ın hayatında köpeklerin yeri ayrıydı. "Danua" (Great Dane) ırkı devasa köpekleri yanından hiç ayırmazdı. Diplomatik görüşmelerde bile masanın altında yatan bu köpekler, yabancı diplomatları ürkütmek için adeta bir baskı unsuru olarak kullanılırdı.

Bismarck’ın Ünlü Sözü: "Siyaset, imkan dahilinde olanı başarma sanatıdır; en iyiyi değil, bir sonraki en iyiyi arama bilimidir."

Otto von Bismarck, bir imparatorluğu sıfırdan inşa eden soğukkanlı bir realistti. Onun kurduğu ittifaklar ağı ve güç dengesi sistemi ortadan kalktığında, Avrupa kendisini I. Dünya Savaşı’nın yıkımında buldu.