1917 Bolşevik Devrimi'nin ardından iç savaşın, kıtlığın ve siyasi çalkantıların pençesinde kıvranan Rusya, 30 Ağustos 1918 akşamı tarihini kökten değiştiren bir silah sesiyle sarsıldı. Bolşevik lider Vladimir İlyiç Lenin, Moskova'daki bir fabrikada işçilere hitap ettikten hemen sonra uğradığı silahlı suikast sonucu ağır yaralandı.
Sadece birkaç el kurşunla Sovyet devletinin kurucusunu hedef alan bu suikast girişimi; yalnızca Lenin'in sağlığını ve ömrünü etkilemekle kalmadı, Sovyetler Birliği tarihinin en kanlı dönemlerinden biri olan "Kızıl Terör" (Red Terror) döneminin resmi başlangıç fitilini ateşledi.
İşte 1918 Lenin Suikastı'nın tarihsel süreci, arkasındaki dinamikler, suikastçı Fanny Kaplan ve olay etrafındaki karanlık sır perdesi.
1918 RUSYA'DA KRİZ VE KAOS
1918 yılı yazında Bolşevik yönetimi çok yönlü bir krizle karşı karşıyaydı:
-
Brest-Litovsk Antlaşması: Bolşeviklerin İttifak Devletleri ile imzaladığı Brest-Litovsk Antlaşması, Rusya'nın geniş toprak kaybetmesine yol açmıştı. Bu durum, sol kanat Sosyalist Devrimciler (SR / Eserler) dahil birçok kesimde büyük bir öfke yarattı.
-
Kurucu Meclis'in Feshedilmesi: Lenin'in seçimle gelen Kurucu Meclis'i lağvetmesi, Bolşevik karşıtı grupları (Beyaz Ordu, Sosyalist Devrimciler ve Anarşistler) yeraltı mücadelesine ve suikast taktiklerine yöneltti.
-
Aynı Gün Gelen İki Suikast: 30 Ağustos 1918 günü sabah saatlerinde Petrograd Çeka (Bolşevik gizli polisi) Lideri Moisei Uritski, Sol SR üyesi bir genç tarafından öldürüldü. Birkaç saat sonra ise Moskova'da Lenin hedef alınacaktı.
DAKİKA DAKİKA SUİKAST
Lenin, güvenlik uyarılarına rağmen halkla temas kurmaktan çekinmeyen bir liderdi.
| Zaman | Gelişme |
| 30 Ağustos 1918 - Akşam | Lenin, Moskova'daki Mikhelson Döküm ve Makine Fabrikası'nda işçilere bir konuşma yaptı. |
| İçerik | Konuşmanın ana teması "Burjuvazi ve Karşı-Devrimcilerle Mücadele" üzerineydi. |
| Saray/Fabrika Çıkışı | Lenin, konuşmasını bitirip binadan ayrıldı ve kendisini bekleyen otomobile doğru yürümeye başladı. |
| Ateş Açılması | Bir kadın (Fanny Kaplan) Lenin'e yaklaşarak durdurdu ve ardından Browning marka tabancayla 3 el ateş etti. |
| Yaralanma | Kurşunlardan biri giysisini delip geçti, ikincisi sol omzuna, üçüncüsü ise çene kemiğinin altından girip boynuna saplandı. |
SUKASTÇİ VE ARKASINDAKİLER
Suikastın hemen ardından olay yerinden kaçmaya çalışan Fanny (Fanya) Kaplan adında 28 yaşında Yahudi kökenli bir kadın yakalandı.
Fanny Kaplan Kimdir?
Kaplan, genç yaşlarda Anarşist ve ardından Sosyalist Devrimci (SR) harekete katılmış radikal bir devrimciydi. 1906 yılında Çarlık döneminde bir bombalı suikast hazırlığındayken patlamada yaralanmış ve Sibirya'da kürek cezasına (Katorga) çarptırılmıştı. Sibirya'daki zorlu şartlar ve hapishane yılları nedeniyle görme yetisini neredeyse kaybetme noktasına gelmişti.
Kaplan'ın İfadesi:
Sorgusunda suçunu samimiyetle kabul eden Kaplan, şu tarihi sözleri kaydetti:
"Benim adım Fanya Kaplan. Bugün Lenin'i vurdum. Bunu kendi irademle yaptım. Lenin'in devrim anlayışına ihanet ettiğini ve varlığının sosyalizme zarar verdiğini düşünüyorum. Kurucu Meclis'i lağvederek demokrasiyi yok etti."
Arkasındaki Güçler: İngiliz Komplosu ve Sol SR
Bolşevik yönetimi ve Çeka, suikastın sadece tek bir kadının işi olmadığını iddia etti. İddialara göre olay, İngiliz ajanı Robert Bruce Lockhart ve Sol SR örgütünün ortaklaşa hazırladığı, Bolşevik lider kadrosunu tamamen tasfiye etmeyi amaçlayan geniş kapsamlı bir İngiliz/Müttefik komplosunun parçasıydı.
KIZIL TERÖR
-
"Kızıl Terör" Resmen Başladı: Suikasttan 6 gün sonra, 5 Eylül 1918'de Sovyet yönetimi "Kızıl Kararname"yi yayımladı. Çeka'ya sınırsız yetkiler verildi. Binlerce gerçek veya şüpheli "sınıf düşmanı", Beyaz Ordu yanlısı ve muhalif yargılanmaksızın infaz edildi.
-
Lenin'in Sağlığı ve Erken Ölümü: Lenin suikasttan mucizevi bir şekilde sağ kurtuldu ancak vücudunda kalan kurşunlar çıkarılamadı (biri boynuna çok yakındı). Sağlığı bir daha asla eskisi gibi olmadı. Geçirdiği felçler ve 1924 yılındaki erken ölümü, doğrudan bu suikastın getirdiği fiziki tahribata bağlandı.
-
Stalin'in Yükselişi: Lenin'in sağlığının bozulması ve partideki aktif etkisinin azalması, Josef Stalin'in parti mekanizması üzerinde kontrol kurmasına ve gücü elinde toplamasına zemin hazırladı.
AZ BİLİNENLER
1. Neden Kremlin'deki Doktorlar Ameliyat Etmedi?
Lenin, vurulduktan sonra bir hastaneye götürülmek yerine güvenlik gerekçesiyle doğrudan Kremlin'deki dairesine taşındı. Suikastçıların hastanelerde de olabileceği korkusuyla doktorlar Kremlin'e getirildi. Boynundaki hayati damarlara çok yakın duran mermilerden biri, ölüm riski nedeniyle uzun süre çıkartılamadı.
2. Yarı Kör Bir Kadın Bu Kadar Kesabetle Nasıl Ateş Etti?
Tarihçiler arasında en çok tartışılan konulardan biri Kaplan'ın sağlık durumudur. Sibirya'daki hapis yıllarında gözlerini büyük oranda kaybeden Kaplan'ın, karanlık bir alanda yürüyen bir adamı iki kez hayati noktalarından vurabilmesi şüphe uyandırdı. Bu durum, suikastı aslında başka bir profesyonel tetikçinin (örneğin SR militanı Grigory Semenov) gerçekleştirdiği ve Kaplan'ın suçu üstlendiği teorilerini doğurdu.
3. İnfaz Edildi, Cesedi Varilde Yakıldı
Fanny Kaplan, yakalandıktan sadece 3 gün sonra, 3 Eylül 1918'de mahkemeye çıkarılmadan Kremlin muhafız komutanı Pavel Malkov tarafından kurşuna dizildi. Cesedinden bir "devrim şehidi türbesi" yaratılmasını önlemek için naaşı demir bir varile konup üzerine benzin dökülerek Kremlin surlarının yakınında yakıldı.
4. Şairlerin ve Halkın "Ölümsüz Lenin" Miti
Suikast sonrası Lenin'in hayatta kalması, Sovyet propagandasınca mistik bir boyuta taşındı. Lenin, halk gözünde kurşun geçirmez ve adeta yenilmez bir devrim figürüne dönüştürüldü.
1918 Lenin Suikastı; Rus İç Savaşı'nın şiddet dozunu doruğa çıkartan, Çeka'nın devlet içinde devasa bir baskı aygıtına dönüşmesine yol açan ve 20. yüzyıl Sovyet rejiminin sert karakterini şekillendiren en kritik dönüm noktalarından biridir.
