Tarihçi - yazar Dr. Tayyip Çakan'ın kaleme aldığı 'Rus Düşünce Tarihinde Balkanlar (1711-1877)' adlı eser Hürriyet Kitap etiketiyle okurlarıyla buluştu. Kitapa dair konuşan Dr. Tayyip Çakan, 'Tarih, yalnızca siyasi olaylar üzerinden ele alındığında eksik kalır. Diğer disiplinlerle birlikte değerlendirildiğinde ise çok daha derinlikli biçimde anlaşılabilir. Özellikle edebiyatın, bir dönemin zihinsel atmosferini ve toplumsal yapısını anlamak açısından önemli bir kaynak olduğunu düşünüyorum. Bu eser; Rus tarihi, Balkan tarihi ve Rus edebiyatı üzerine çalışan ya da bu alanlara ilgi duyan herkes için faydalı bir kaynak niteliği taşımaktadır' diye konuştu.
Eser, I. Petro döneminden 93 Harbi'ne kadar uzanan süreçte Balkan isyanlarını sadece askeri ve diplomatik gelişmelerle sınırlı kalmadan; Rus aydınları, yazarları ve basınının perspektifinden değerlendiriyor ve çok katmanlı bir okuma sunuyor.
'Rus Düşünce Tarihinde Balkanlar', tarih ve düşünce dünyasına ilgi duyan okurların yanı sıra Osmanlı-Rus ilişkilerini farklı bir bakış açısından değerlendirmek isteyen geniş bir okuyucu kitlesine hitap ediyor. Edebiyat, basın ve tarih ekseninde derinlikli bir analiz sunan eser, Balkan meselesine çok yönlü bir bakış geliştirmek isteyenlere, önemli bir kaynak olarak öne çıkıyor.
"Disiplinlerarası bir yaklaşımla söz konusu eseri ortaya koydum"
Tarihin yalnızca siyasi olaylar üzerinden ele alınmasının eksik bir yaklaşım olduğunu belirten tarihçi- yazar Dr. Tayyip Çakan, 'Öncelikle tarihin yalnızca siyasi olaylar üzerinden ele alınmasının eksik bir yaklaşım olduğunu düşünüyorum. Tarih, diğer disiplinlerle birlikte değerlendirildiğinde çok daha derinlikli biçimde anlaşılabilir. Özellikle edebiyatın, bir dönemin zihinsel atmosferini ve toplumsal yapısını anlamak açısından önemli bir kaynak olduğunu düşünüyorum. Buradan hareketle 19. yüzyıl Rusya'sını anlamak için Rus edebiyatını, Rus aydınlarını ve dönemin basınını merkeze aldım. Bu doğrultuda disiplinlerarası bir yaklaşımla söz konusu eseri ortaya koydum' açıklamasında bulundu.
"Bu yazarların ortak noktası, toplumda yaşanan olaylara kayıtsız kalmamalarıdır"
Eserin kapsamına ilişkin bilgi veren Dr. Çakan, 'Kitap, I. Petro döneminden 93 Harbi'ne kadar geçen süreçte Rusya'nın Balkan politikasını ele almaktadır. Bununla birlikte, o dönemde ortaya çıkan Balkan isyanlarına Rus aydınlarının ve Rus basınının etkisi incelenmektedir. Yani yalnızca siyasi gelişmeler değil, bu gelişmelerin arka planındaki toplumsal ve düşünsel dinamikler de değerlendirilmektedir. Bu yazarların ortak noktası, toplumda yaşanan olaylara kayıtsız kalmamalarıdır. Elbette her birinin Balkan isyanlarına bakışı farklıdır; çeşitli perspektifler söz konusudur. Ancak burada özellikle Dostoyevski'ye ayrı bir parantez açmak gerekir. Zira o, bu meseleye en duygusal ve en milliyetçi yaklaşan isimdir. Diğer yazarların bakış açıları ise zaman zaman daha mesafeli, kimi zaman da eleştirel olmuştur. Buna rağmen hepsi, bu isyanlara eserlerinde yer vermiştir' şeklinde konuştu.
"Rus aydınları da bu gücü fark ederek basını etkin ve verimli bir şekilde kullanmışlardır"
19'uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren Rusya'da basının öneminin arttığını dile getiren Dr. Çakan, '19'uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren Rusya'da basın giderek daha önemli bir hale gelmiştir. Gazete sayıları hızla artmış ve basın, yalnızca haber veren bir mecra olmaktan çıkarak kamuoyu oluşturan bir araç haline gelmiştir. Rus aydınları da bu gücü fark ederek basını etkin ve verimli bir şekilde kullanmışlardır. Rus halkı ise buradan edindiği bilgiler doğrultusunda Osmanlı'ya karşı ortak bir tutum sergilemiş, Balkanlara maddi ve manevi destek sağlamıştır. Bu eser; Rus tarihi, Balkan tarihi ve Rus edebiyatı üzerine çalışan ya da bu alanlara ilgi duyan herkes için faydalı bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bundan sonrası artık okuyucuya kalmıştır. Umuyorum ki okuyucular bu kitaptan istifade eder ve farklı bir bakış açısı kazanırlar' dedi.
"Dostoyevski'nin kaleminden çıkan sert cümleler ve gazete manşetleriyle anlattı"
Proje Direktörü Bedri Göğalp, 'Hürriyet Kitap etiketiyle okura sunduğumuz bu eser, bizim için sadece bir tarih kitabı değil adeta bir hakikat arayışı. Dr. Tayyip Çakan, Rusya'nın Balkanlar'da örümcek ağı gibi yayılan dezenformasyon çarkını nasıl çevirdiğini titizlikle belgeledi. 1711'den 93 Harbi'ne kadar süren bu fırtınayı sadece tüfek sesleriyle değil, Dostoyevski'nin kaleminden çıkan sert cümleler ve gazete manşetleriyle anlattı. Osmanlıların o dönemde uğradığı tarihî haksızlığı ve maruz kaldığı o büyük yalnızlığı bugün çok daha net görüyoruz. Bir yayıncı olarak, tarihin tozlu raflarında kalmasını istemediğimiz bu 'delil klasörünü' okurla buluşturmak istedik. Bu kitap, dünü anlamak ve bugünü yorumlamak isteyen herkesin kütüphanesinde yer almalı' diye konuştu.
Melike USLU- Mehmet ALA/İSTANBUL, (DHA)-
