Özgür Hüseyin Akış’ın yeni kitabı, Yazılama Yayınevi aracılığıyla okurlarla buluşmaya hazırlanıyor. Yazarın daha önce Sınıfın Görünmeyenleri – Mülteci Çocuk İşçilerin Emeği başlıklı çalışmayla ele aldığı çocuk emeği konusu, bu kez medya ve kültür endüstrisi üzerinden inceleniyor.
Sinema filmleri, televizyon dizileri, reklamlar ve dijital platformlarda kamera karşısına geçen çocuklar çoğunlukla “oyuncu”, “yetenek” veya “geleceğin yıldızı” olarak tanımlanıyor. Kitap ise bu görünürlüğün arkasındaki çalışma koşullarına odaklanarak uzun çalışma saatleri, set temposu, eğitim hakkının aksaması, performans baskısı ve ekonomik ilişkiler üzerinden çocuk emeğini tartışmaya açıyor.
“Çocuk oyuncu mu, çocuk işçi mi?”
Kitabın merkezinde ise çocuk oyunculuğu ile çocuk işçiliği arasındaki sınırın nerede başladığı ve nasıl tanımlanması gerektiği sorusu yer alıyor.
Akış, çocukların medya sektöründe hangi koşullarda çalıştırıldığını sınıf ve emek ilişkileri üzerinden inceliyor, Yeşilçam döneminden günümüz televizyon dizilerine ve dijital platformlara uzanan süreçte çocuk emeğinin geçirdiği dönüşümü ele alıyor.
Çalışmada ayrıca Cumhuriyet döneminde çocuk hakları ve çocuk işçiliğine ilişkin hukuki gelişmeler ile uluslararası çocuk hakları sözleşmeleri karşılaştırmalı biçimde değerlendiriliyor. 1918 yılında Sovyetler Birliği’nde yayımlanan Moskova Çocuk Hakları Bildirgesi de Rusça çevirisiyle kitapta yer alıyor.
Medya sektöründeki emek ilişkileri mercek altında
Kitapta yalnızca çocukların çalışma koşulları değil, bu çalışma biçimini ortaya çıkaran ekonomik ve toplumsal ilişkiler de ele alınıyor.
Ailelerin ekonomik konumu, yapım şirketlerinin emek politikaları ve çocukların şöhret üzerinden metalaştırılması çalışmanın öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor. Çocuğun emeğinin “yetenek”, çalışmasının ise “kariyer fırsatı” olarak sunulmasının ardındaki ekonomik ilişkiler de kitabın tartışma alanlarından birini oluşturuyor.
Kamera önündeki görünürlük, emeği ne kadar görünür kılıyor?
"Sınıfın Görünmeyenleri – Setlerde Çalışan Çocuk İşçiler", çocuk emeğinin yalnızca fabrika, tarla, atölye veya sokak gibi geleneksel çalışma alanlarında aranamayacağına dikkat çekiyor.
Çalışma, kültür ve medya endüstrisinin de çocuk emeğinin metalaştırıldığı alanlardan biri olduğunu savunarak kamera önündeki “ışıltılı” dünyanın arkasındaki sınıfsal ve ekonomik ilişkileri gündeme taşıyor.
Akış’ın yeni kitabı, çocukların kamera karşısındaki görünürlüğünün ardında kalan emeği tartışmaya açarken, çocuk oyunculuğuna ilişkin yerleşik tanımları da sorguluyor.
