Kaderin Çizildiği Otel: Kazablanka Konferansı

Bugün 14 Ocak 2026. Tam 83 yıl önce bugün, II. Dünya Savaşı’nın seyrini kökten değiştirecek olan ve tarihe "Sembol Konferansı" kod adıyla geçen Kazablanka Konferansı başladı.

Nazi Almanyası’nın Avrupa’yı pençesinde tuttuğu, Pasifik’te ise Japonya ile mücadelenin tüm hızıyla sürdüğü bir dönemde, Fas’ın bu beyaz şehrinde alınan kararlar, Mihver devletlerinin kaderini mühürledi.

NEDEN KAZABLANKA?

1943 yılının Ocak ayı, Müttefik devletler için bir dönüm noktasıydı. Kuzey Afrika'daki Alman varlığı (Meşhur "Meşale Operasyonu" sonrası) zayıflamış, ancak "Avrupa Kalesi"ne nasıl girileceği konusunda görüş ayrılıkları baş göstermişti.

• Neden Toplandılar? Müttefiklerin bir sonraki adımı ne olacaktı? Balkanlar mı, Sicilya mı yoksa doğrudan Fransa mı? Ayrıca, iki rakip Fransız lider (De Gaulle ve Giraud) arasındaki sürtüşmeyi çözmek ve Sovyet lider Stalin’e müttefiklerin sadakatini kanıtlamak gerekiyordu.
• Stalin’in Eksikliği: Konferansa ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill katıldı. Joseph Stalin de davet edilmişti; ancak o sırada devam eden kritik Stalingrad Muharebesi nedeniyle ülkesinden ayrılamayacağını belirterek teklifi reddetti.

KOŞULSUZ TESLİMİYET

Konferansın 24 Ocak’taki kapanışında Roosevelt tarafından duyurulan bir karar, dünya tarihine geçti: "Unconditional Surrender" (Koşulsuz Teslimiyet).

Temel Stratejik Kararlar:

1. Koşulsuz Teslimiyet: Mihver devletleri (Almanya, İtalya ve Japonya) ile hiçbir şekilde ayrı bir barış anlaşması yapılmayacak; savaş ancak bu ülkelerin mutlak teslimiyetiyle sona erecekti. Bu karar, Alman halkına "sonuna kadar savaşmaktan başka çare yok" mesajı vererek savaşı uzattığı gerekçesiyle daha sonra çok tartışılacaktır.
2. Sicilya İstilası (Husky Operasyonu): Churchill'in ısrarıyla, Fransa'ya hemen çıkarma yapmak yerine (İngilizlerin deyimiyle Avrupa'nın "yumuşak karnı" olan) İtalya üzerinden saldırılması kararlaştırıldı.
3. Hava Saldırıları: Nazi Almanyası’nın endüstriyel ve askeri gücünü kırmak için stratejik bombardımanların yoğunlaştırılması (Casablanca Direktifi) onaylandı.
4. Pasifik Stratejisi: Japonya'ya karşı baskının sürdürülmesi ve Çin'e yapılan yardımların artırılması kararlaştırıldı.

FRANSIZ DÜĞÜMÜ

Konferansın en gerilimli anlarından biri, Özgür Fransız Kuvvetleri’nin iki lideri olan Charles de Gaulle ve Henri Giraud'yu bir araya getirmekti. İki lider birbirlerinden nefret ediyor ve Fransız direnişinin tek lideri olmak istiyordu.

İlginç Bir An: Roosevelt ve Churchill'in zoruyla, iki general kameralar önünde oldukça soğuk ve isteksiz bir şekilde el sıkışmak zorunda kaldılar. Bu tokalaşma, "tarihin en samimiyetsiz el sıkışması" olarak anılır.

AZ BİLİNEN İLGİNÇ BİLGİLER

• Uçan İlk Başkan: Franklin D. Roosevelt, Kazablanka’ya gitmek için uçak kullanan ilk görevdeki ABD Başkanı olmuştur. O dönemde Alman denizaltıları (U-Boat) Atlantik’i kontrol ettiği için deniz yolculuğu çok riskli bulunmuştu.
• Kazablanka Filmi Etkisi: İlginç bir tesadüf eseri, meşhur "Casablanca" filmi konferanstan sadece birkaç hafta önce (Kasım 1942) vizyona girmişti. Bu durum, konferansın adının akıllarda kalmasını kolaylaştırdı.
• Hediye Olarak Güneş Batışı: Konferans sonunda Churchill, Roosevelt'i Fas’ın Marakeş şehrine davet etti. Churchill, bir ressam olarak hayran kaldığı Atlas Dağları'ndaki gün batımını Roosevelt'e izletmek için "Dünyanın en güzel yerini görmelisin" demişti.
• Güvenlik Önlemleri: Toplantının yapıldığı Anfa Hotel, dikenli tellerle çevrildi ve çevredeki tüm binalar boşaltıldı. Bölgeye "Sembol" adı verilmişti; Alman istihbaratının toplantıyı deşifre etmemesi için devasa bir uçuş yasağı uygulandı.

SONUÇLAR

Kazablanka Konferansı, Müttefiklerin savaşı kazanacağına dair sarsılmaz bir güvenin ilanıydı. Ancak "Koşulsuz Teslimiyet" kararı, Almanya içindeki Hitler karşıtı generallerin elini zayıflattı; çünkü Hitler devrilse bile Almanya’nın ağır şartlarla karşılaşacağı kesinleşmişti.

Konferans sonunda İtalya’nın işgaline karar verilmesi, Mussolini rejiminin çöküşünü hazırlarken, Sovyetler Birliği’ne de Batı cephesinin yakında açılacağına dair (her ne kadar tam olarak istedikleri bu olmasa da) bir güvence verilmiş oldu.

Kazablanka'da alınan kararlar, sadece askeri bir strateji değil, aynı zamanda savaş sonrası kurulacak yeni dünya düzeninin de ilk sinyalleriydi.