Tam 25 yıl önce bugün, Türk havacılık tarihinin en parlak yıldızı, dünyanın ilk kadın savaş pilotu ve Cumhuriyet ideallerinin gökyüzündeki simgesi Sabiha Gökçen, doğum gününde hayata gözlerini yumdu.
Bursa’nın dar sokaklarından yükselip dünyanın en tehlikeli hava operasyonlarına imza atan bu cesur kadının hikâyesi, sadece bir kariyer öyküsü değil, aynı zamanda küllerinden doğan bir milletin çağdaşlaşma destanıdır.
KADERİ DEĞİŞTİREN BULUŞMA
1913 yılında Bursa’da doğan Sabiha’nın çocukluğu, anne ve babasını erken yaşta kaybetmenin getirdiği zorluklarla geçti. Ancak 1925 yılındaki bir ziyaret, onun tüm hayatını değiştirdi.
- Bursa Ziyareti: Mustafa Kemal Atatürk Bursa’ya geldiğinde, 12 yaşındaki Sabiha, koruma duvarını aşarak Paşa’nın yanına ulaştı ve okumak istediğini söyledi.
- Evlat Edinme: Sabiha’nın zekâsından ve kararlılığından etkilenen Atatürk, ağabeyinden izin alarak onu manevi kızı ilan etti ve Ankara’ya, Çankaya Köşk’üne götürdü.
- Soyadı Kanunu: 1934 yılında Soyadı Kanunu çıktığında, Atatürk ona henüz uçuşla hiçbir ilgisi yokken "Gökçen" soyadını verdi. Bu, adeta gelecekteki kaderinin bir müjdesiydi.
KANATLANAN BİR KARİYER
Sabiha Gökçen’in havacılığa ilgisi, 1935 yılında Türk Hava Kurumu’nun "Türkkuşu" açılış töreninde başladı.
- İlk Uçuş: Planör eğitimlerini başarıyla tamamlayan Gökçen, Atatürk’ün teşvikiyle yedi erkek öğrenciyle birlikte Sovyetler Birliği’ne (Kırım) gönderildi ve yüksek planörcülük eğitimi aldı.
- Savaş Pilotluğu: Yurda döndükten sonra Eskişehir Hava Okulu’na girdi. O dönemde kadınların orduda görev yapması yasal olmasa da, özel bir kararla askeri üniforma giydi ve dünyanın ilk kadın savaş pilotu unvanını kazandı.
BAŞARILARI VE OPERASYONLARI
- Dersim Harekâtı (1937): İlk askeri görevini Dersim’de gerçekleştirdi. Bu operasyondaki başarısı nedeniyle Türk Hava Kurumu Murassa (Pırlantalı) İftihar Madalyası ile ödüllendirildi.
- Balkan Turu (1938): Atatürk’ün vefatından hemen önce, uçağıyla tek başına İstanbul’dan kalkarak Atina, Sofya ve Belgrad’ı kapsayan bir dostluk turu yaptı. Bu tur, Türk kadınının neler yapabileceğini dünyaya kanıtlayan dev bir propaganda başarısıydı.
- Başöğretmenlik: 1955 yılına kadar Türkkuşu Uçuş Okulu’nda başöğretmenlik yaparak yüzlerce genç pilot yetiştirdi.
ÖZEL HAYATI
Sabiha Gökçen’in özel hayatı, görev bilinci ve vatan sevgisinin gölgesinde kalmış sade bir yaşamdan ibaretti.
- Evliliği: 1940 yılında Hava Okulu’nda askeri coğrafya ve topoğrafya öğretmeni olan Üsteğmen Kemal Esiner ile evlendi. Ancak bu mutluluk kısa sürdü; eşi Kemal Bey, evliliklerinden sadece üç yıl sonra, 1943’te hayatını kaybetti. Gökçen, bir daha hiç evlenmedi.
- Manisalı Yetim: Hiç çocuğu olmayan Gökçen, Atatürk’ün kendisine yaptığı gibi, çocuk esirgeme kurumundan bir kız çocuğunu evlat edinerek ona annelik yaptı.
AZ BİLİNENLER
- "28 Farklı Tipte Uçak": Sabiha Gökçen kariyeri boyunca aralarında bombardıman, av ve eğitim uçaklarının da bulunduğu tam 28 farklı model uçak kullandı ve yaklaşık 8.000 saat havada kaldı.
- Silah Arkadaşı: Atatürk ona bir gün uçakta tehlike anında kullanması için bir tabanca hediye etmiş ve "Gerekirse bunu kendin için kullan, asla teslim olma" demiştir. Gökçen bu tabancayı hayatı boyunca sakladı.
- ABD Onuru: 1996 yılında ABD Hava Harp Koleji’nin mezuniyet töreninde, dünya havacılık tarihine adını yazdıran "20 Havacıdan Biri" seçildi. Bu listeye giren ilk ve tek kadın havacı oldu.
- Havalimanı İsmi: İstanbul’un Anadolu yakasındaki uluslararası havalimanına onun adının verilmesi, mirasının yaşayan en büyük simgesidir.
Sabiha Gökçen, 22 Mart 2001 tarihinde, 88. doğum gününde Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde (GATA) kalp yetmezliği nedeniyle vefat etti. Cenazesi, devlet töreniyle Ankara’daki Cebeci Askeri Şehitliği’ne defnedildi.
Vefatından kısa süre önce verdiği bir röportajda, "Göklerdeki hürriyet, milletimin hürriyetidir" diyerek gökyüzüne olan aşkının aslında vatan aşkı olduğunu vurgulamıştır.
Sabiha Gökçen, sadece bir pilot değil; imkansız denileni başaran, Türk kadınına özgüven aşılayan ve Atatürk'ün "İstikbal göklerdedir" vizyonunu kanatlarında taşıyan ebedi bir kahramandır.