Bundan tam 104 yıl önce, 26 Ağustos 1922 sabahı saat 05.30’da Kocatepe’de gürleyen Türk topçusu; sadece işgal altındaki toprakları kurtaracak hürriyet ateşini yakmakla kalmadı, aynı zamanda yıkılmış bir imparatorluğun küllerinden doğacak bağımsız Türkiye Cumhuriyeti’nin de temellerini attı.
Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!" tarihi emriyle taçlanan Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi; bir ulusun varoluş mücadelesi, askeri bir deha örneği ve dünya harp tarihinin en kesin zaferlerinden biridir.
Büyük Taarruz’un hazırlık süreci, stratejik hamleleri, komutanları, sonuçları ve tarihin tozlu sayfalarında kalmış şaşırtıcı detayları.
TAARRUZA GİDEN YOL
Sakarya Meydan Muharebesi’nin (Eylül 1921) kazanılmasıyla Yunan ordusunun yayılması durdurulmuş ve savunma hattına çekilmeleri sağlanmıştı. Ancak vatan topraklarının tamamen temizlenmesi için taarruz şarttı.
-
Diplomatik Tıkanıklık: İtilaf Devletleri’nin sunduğu ateşkes ve barış şartları, Misak-ı Millî ilkelerinden taviz verilmesini gerektiriyordu. Diplomatik yolların tükenmesi üzerine tek çare askeri harekat oldu.
-
Büyük Gizlilik ve Hazırlık: Yaklaşık bir yıl boyunca Türk ordusu taarruz eğitimi aldı. İmalat-ı Harbiye imkanlarıyla silah ve mühimmat temin edildi, Doğu ve Güney cephelerindeki birlikler gizlice Batı Cephesi’ne kaydırıldı.
-
Aldatma Taktikleri: Yunan ordusu Afyonkarahisar hattındaki mevzilerini "İngiliz mühendislerin raporlarına göre 6 ayda geçilemez" denilecek düzeyde tahkim etmişti. Mustafa Kemal Paşa, düşmanın beklemediği bir noktadan —Afyon’un güneyinden— baskın tarzında bir taarruz planladı.
KİLİT İSİMLER
Büyük Taarruz, Türk askeri tarihinin en yetkin komuta heyetlerinden biri tarafından sevk ve idare edildi:
| Görev / Makam | Komutan |
| Başkomutan | Gazi Mustafa Kemal Paşa |
| Genelkurmay Başkanı | Fevzi Paşa (Çakmak) |
| Batı Cephesi Komutanı | İsmet Paşa (İnönü) |
| 1. Ordu Komutanı | Nurettin Paşa (Sakal) |
| 2. Ordu Komutanı | Yakup Şevki Paşa (Subaşı) |
| 5. Süvari Kolordusu Komutanı | Fahrettin Paşa (Altay) |
AKDENİZ'E ULAŞAN FIRTINA
26 Ağustos sabahı topçu ateşiyle başlayan taarruzda Türk piyadeleri Telgraf Tepe, Erkentepe ve Tınaztepe gibi stratejik noktaları kısa sürede ele geçirdi.
-
Fahrettin Paşa'nın Süvarileri: 5. Süvari Kolordusu, Ahır Dağları’nın geçit vermez sarp patikalarından gece vakti sızarak düşman hatlarının arkasına sarktı. Yunan ordusunun demiryolu ve haberleşme bağını keserek büyük bir stratejik baskın gerçekleştirdi.
-
Dumlupınar (30 Ağustos): Çember içine alınan Yunan ana kuvvetleri, 30 Ağustos günü Dumlupınar’da bizzat Mustafa Kemal Paşa’nın yönettiği Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile imha edildi. Yunan Başkomutanı General Nikolaos Trikopis ve kurmay heyeti esir alındı.
-
İzmir'e Doğru: Kaçan Yunan birliklerini aralıksız takip eden Türk ordusu, 9 Eylül’de İzmir’e girerek ay-yıldızlı bayrağı Hükümet Konağı’na çekti.
TÜRK MİLLETİ İÇİN ÖNEMİ
-
Kurtuluş Savaşı’nın Askeri Safhasının Sonu: Anadolu topraklarındaki Yunan işgali fiilen sona erdi.
-
Mudanya ve Lozan'a Giden Yol: Askeri zafer, diplomatik masada Mudanya Mütarekesi ve ardından Türkiye Cumhuriyeti'nin tapusu niteliğindeki Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasını sağladı.
-
Cumhuriyet’in İlanı: TBMM hükümetinin meşruiyeti uluslararası alanda kesinleşti, saltanatın kaldırılması ve cumhuriyetin ilanı için zemin hazırlandı.
-
Sömürge Altındaki Milletlere Umut: Türk milletinin emparyalizme karşı kazandığı bu zafer, Asya ve Afrika’daki mazlum milletlerin bağımsızlık hareketlerine meşale oldu.
AZ BİLİNENLER
1. Şehit Albay Reşat Bey (Çiğiltepe) Hikayesi
57. Tümen Komutanı Albay Reşat Bey, 27 Ağustos günü staj yaptığı Çiğiltepe’yi Mustafa Kemal Paşa’ya söz verdiği saatte (yarım saat içinde) alamayınca, "Sözümü tutamadım" diyerek intihar etti. Çiğiltepe, intiharından sadece 15 dakika sonra Türk askerleri tarafından ele geçirildi. Atatürk, soyadı kanunu çıktığında ailesine "Çiğiltepe" soyadını verdi.
2. Ankara'daki "Futbol Turnuvası" Maskesi
Taarruz planının dışarıya sızmaması için harika bir kamuflaj uygulandı. Mustafa Kemal Paşa, komutanları 28 Temmuz 1922’de Akşehir’de toplamak için "Ordu mensupları arasında futbol turnuvası düzenlendiği" haberini yaydı. Komutanlar maçı izleme bahsederiyle bir araya gelip taarruz planını gizlice onayladılar.
3. Çankaya'daki Çay Partisi Oyunu
Mustafa Kemal Paşa, 21 Ağustos 1922 akşamı Ankara’daki gazetecilere ve yabancı temsilcilere Çankaya Köşkü’nde bir "Çay Partisi" vereceğini duyurdu. Ancak o gece gizlice otomobille Akşehir’e, cephe karargahına hareket etti. Ankara’da olmadığını kimse fark etmedi.
4. Trikopis'in Esir Alındığını Atatürk'ten Öğrenmesi
Esir alınan Yunan Başkomutanı General Trikopis, karşısındaki kişinin Mustafa Kemal Paşa olduğunu bilmiyordu. Çankaya Karargahı’na getirildiğinde Atatürk kendisini nezaketle karşıladı, kahve ikram etti ve "Savaş bir kumar gibidir general, en büyük komutanlar bile yenilebilir" diyerek teselli etti. Trikopis, Yunan hükümetinin kendisini başkomutan atadığını dahi esir düştükten sonra Atatürk’ten öğrendi.
5. Süvarilerin Natsız Nalları ve Yalın Ayak Takip
9 Eylül’e doğru kaçan düşmanı takip eden Türk süvarilerinin atlarının nalları aşınmıştı. Köylüler kendi evlerindeki sabanları, demir kapı sürgülerini eriterek atlara nal yaptı; askerler uykusuz ve aşsız 400 kilometrelik mesafeyi rekor sürede katetti.
Büyük Taarruz; tarihin Akdeniz'e aktığı, bir milletin küllerinden yeniden doğduğu unutulmaz bir kahramanlık destanı olarak zihinlerdeki yerini korumaktadır.
