Uzayın derinliklerinde yıllardır evrenin en şiddetli patlamalarını takip eden NASA’ya ait bir gözlemevi, bu kez Dünya’ya dönüşüyle gündemde. Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yörüngesinin giderek alçalması nedeniyle kontrolsüz şekilde Dünya atmosferine doğru ilerliyor. Bilim dünyasının yakından takip ettiği dönüşün 4 Kasım 2026 civarında gerçekleşmesi öngörülüyor.
Yaklaşık 1,5 ton ağırlığındaki uzay aracının atmosfere giriş zamanı henüz kesinleşmiş değil. Son tahminlerde yaklaşık 26 saatlik belirsizlik bulunurken, atmosferin üst katmanlarındaki yoğunluk değişimleri teleskobun iniş zamanını ve güzergahını etkiliyor.
Olası düşüş güzergahında hangi bölgeler var?
Swift Gözlemevi’nin yörüngesi, Ekvator’a yaklaşık 21 derece eğimli bir hat üzerinde ilerliyor. Bu durum, uzay aracının atmosfere girebileceği bölgeleri belirli bir kuşakla sınırlandırıyor.
Afrika, Avustralya, Güneydoğu Asya ile Orta ve Güney Amerika’nın bazı bölümleri olası güzergah içerisinde yer alıyor. Ancak bu bölgeler, teleskobun kesin olarak düşeceği noktaları göstermiyor.
Türkiye ise söz konusu yörünge kuşağının dışında kalıyor. Bu nedenle teleskobun Türkiye’ye düşmesi beklenmiyor.
Teleskobun parçaları yeryüzüne ulaşabilir
Uzay aracının atmosfere giriş sırasında büyük bölümünün yüksek sıcaklık nedeniyle yanarak parçalanması bekleniyor. Ancak yoğun ve dayanıklı malzemelerden üretilen bazı bileşenlerin atmosferden tamamen etkilenmeden geçerek yeryüzüne ulaşma ihtimali bulunuyor.
Özellikle tungsten içeren parçalar ile teleskobun ayna bileşenleri, düşüş sırasında hayatta kalabilecek parçalar arasında gösteriliyor. Bilim insanları, yeryüzüne ulaşabilecek olası enkazın büyük bölümünün okyanuslara düşmesini bekliyor.
NASA’nın kurtarma girişimi sonuçsuz kaldı
NASA, görev süresini uzatmak amacıyla Swift Gözlemevi’nin yörüngesini yükseltmek için ticari bir kurtarma operasyonu planladı. Ancak Katalyst Space tarafından geliştirilen LINK uzay aracında yaşanan teknik sorunlar nedeniyle teleskobu daha yüksek bir yörüngeye taşıma girişimi gerçekleştirilemedi.
Artan güneş faaliyetlerinin atmosferin üst katmanlarını genişletmesi, uzay aracının maruz kaldığı sürtünmeyi artırarak yörüngesinin daha hızlı alçalmasına neden oldu. NASA, 20 Ekim 2026’da gözlemevinin bilimsel faaliyetlerini sonlandırdı.
22 yılda binlerce kozmik olayı gözlemledi
20 Kasım 2004’te uzaya gönderilen Neil Gehrels Swift Gözlemevi’nin başlangıçta iki yıl görev yapması planlanıyordu. Ancak uzay aracı, planlanan sürenin çok ötesine geçerek yaklaşık 22 yıl boyunca bilimsel çalışmalarını sürdürdü.
Gama ışını patlamalarını tespit etmek ve incelemek amacıyla geliştirilen gözlemevi, görev süresince 2 binden fazla gama ışını patlamasının belirlenmesine katkı sağladı. Ayrıca süpernovalar, kara delikler ve evrendeki diğer yüksek enerjili olayların araştırılmasında önemli rol oynadı.
Yaklaşık 22 yıllık bilimsel yolculuğun ardından Dünya atmosferine dönmeye hazırlanan Swift Gözlemevi’nin son güzergahı ise yörünge tahminlerinin güncellenmesiyle netleşecek.
