Yabancı yatırımcıların uzun süreli yaşam ve seyahat özgürlüğü elde etmesini sağlayan yatırım yoluyla oturum programları, uluslararası arenada hız kesmeden devam ediyor. Türkiye’nin Resmi Gazete’de yayımlanan yeni kararıyla birlikte; 150 bin dolar ve 200 bin dolarlık erişilebilir limitler, gözlerin yeniden Türkiye pazarına çevrilmesine neden oldu.
Peki, dünyanın önde gelen ekonomilerinde bu şartlar nasıl işliyor? Hangi ülke ne kadar yatırım talep ediyor? İşte aralarındaki keskin farklar...
Küresel Karşılaştırma: Türkiye Maliyet Avantajında Nerede?
Uluslararası standartlarla kıyaslandığında Türkiye’nin yeni düzenlemesi, düşük giriş maliyetleri ve geniş finansal enstrüman çeşitliliği sayesinde dikkatleri üzerine çekiyor.
-
Maliyet ve Bütçe Avantajı: Amerika Birleşik Devletleri’nde (EB-5) alt limit 800 bin dolardan başlarken, Dubai merkezli Birleşik Arap Emirlikleri’nde bu rakam yaklaşık 545 bin dolar seviyesinde seyrediyor. Avrupa’da ise Yunanistan popüler bölgelerde limiti 800 bin Euro'ya çıkarırken, Malta ve İtalya gibi ülkeler çok daha ağır mali şartlar öne sürüyor. Türkiye ise 150 bin dolarlık başlangıç eşiğiyle cazip bir alternatif sunuyor.
-
Yatırım Araçlarının Çeşitliliği: Birçok Avrupa ülkesi gayrimenkulü sistemden tamamen çıkarırken veya daraltırken; Türkiye mevduat, devlet borçlanma araçları, GYO fonları ve BES gibi zengin bir yelpazeyi yatırımcıların kullanımına açıyor.
-
Oturum İzninin Hukuki Niteliği: Türkiye’nin sunduğu hak uzun süreli ikamet izni statüsü taşıyor ve doğrudan vatandaşlık garantisi vermiyor. Malta ile Panama doğrudan daimi oturum sağlarken; ABD ve Yunanistan gibi ülkeler süreç sonunda kalıcı statülere zemin hazırlıyor.
Ülke Ülke Yatırım Yoluyla Oturum Şartları Nelerdir?
-
Yunanistan Golden Visa Şartları: Atina, Selanik ve gözde adalar gibi popüler bölgelerde alt limit 800 bin Euro'ya yükseltildi. Tarihi binaların restorasyonu gibi özel alanlarda ise 250 bin Euro istisnası korunuyor.
-
Portekiz Güncel Yatırım Modelleri: Gayrimenkul seçeneğini tamamen kaldıran Portekiz; odağını 500 bin Euro'luk fon yatırımlarına ve kültürel miras projelerine çevirmiş durumda.
-
Malta Daimi Oturum Programı (MPRP): Geçici oturum yerine doğrudan daimi oturum imkânı tanıyor; konut şartının yanında ciddi devlet katkıları ve yüksek varlık beyanı zorunluluğu arıyor.
-
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Golden Visa: Gayrimenkul veya mevduat yoluyla yaklaşık 545 bin dolar yatırım yapanlara 10 yıllık yenilenebilir oturum sunuyor ve ülkede kesintisiz yaşama şartı aramıyor.
-
ABD EB-5 Yatırımcı Vizesi: Hedeflenen istihdam bölgelerinde 800 bin dolar yatırım ve en az 10 kişilik istihdam yaratma koşuluyla şartlı Green Card süreci başlatıyor.
Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren yeni düzenleme, Türkiye’de ikamet etmek isteyen yabancı yatırımcılara esnek finansal alternatifler sunuyor. Çalışmayan yabancı yatırımcıları kapsayan bu sistemde, yatırım tutarına göre ikamet süresi doğrudan şekilleniyor.
Yatırım Tutar ve Süreleri: 150 Bin Dolar ve 200 Bin Dolar Sınırı
Yeni düzenlemeye göre yabancı yatırımcılar iki farklı süre seçeneğinden yararlanabiliyor:
-
3 Yıllık İkamet İzni: En az 150 bin dolar tutarında gerçekleştirilen yatırımlar için veriliyor.
-
5 Yıllık İkamet İzni: En az 200 bin dolar tutarında gerçekleştirilen yatırımlar için veriliyor.
Bu izinlerden yatırımcının yabancı eşi ile ergin olmayan veya bağımlı çocukları da faydalanabiliyor. Ancak bu düzenleme doğrudan vatandaşlık hakkı veya garantisi sağlamıyor, uzun süreli yasal ikamet statüsü veriyor.
4 Temel Yatırım Aracı ve Sağladığı Şartlar
Sistemin geçerli sayıldığı finansal enstrümanlar ve uyulması gereken temel kurallar şu başlıklar altında toplanıyor:
1. Mevduat Yatırımları
-
Kapsam: Türkiye’deki bankalarda değerlendirilen yabancı para veya Türk Lirası mevduatlar.
-
Şartlar: Belirlenen asgari döviz karşılığı tutarın sistemde tutulması ve ikamet süresinin en az yarısı boyunca korunması gerekmektedir.
2. Devlet Borçlanma Araçları
-
Kapsam: Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan devlet tahvilleri ve eurobond gibi borçlanma senetleri.
-
Şartlar: Alınan devlet borçlanma araçlarının vade ve tutar dengelerinin ilgili mevzuata uygun olması ve belirlenen süre boyunca elden çıkarılmaması şarttır.
3. Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYO) ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları
-
Kapsam: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) onaylı Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) katılma payları.
-
Şartlar: Fon portföylerinde tutulan varlıkların ilgili tebliğlere uygun olması ve yatırımcının fon paylarını koruma taahhüdüne uyması beklenmektedir.
4. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)
-
Kapsam: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) denetimindeki Bireysel Emeklilik Sistemi fonları.
-
Şartlar: Yatırımın BES sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi ve fon yönlendirmelerinin yasal mevzuata uygun şekilde sürdürülmesi gerekmektedir.
Yatırımcıların Dikkat Etmesi Gereken Kritik Kurallar
-
Yatırımın Korunması: Mevduat, borçlanma araçları, fonlar veya BES üzerinden yapılan yatırımların, ikamet izni süresinin en az yarısı boyunca bozulmadan veya anapara altına düşmeden korunması zorunludur.
-
Vatandaşlık Durumu: Bu ikamet izni programı, doğrudan Türk vatandaşlığına geçiş hakkı tanımaz; ancak uzun süreli yasal ikamet avantajı sunar.




