Cambridge Sözlüğü (Cambridge Dictionary), her yıl küresel gündemi ve toplumsal eğilimleri yansıtan yılın kelimesi geleneğinde 2026 yılı kararını açıkladı. Sözlük, 2026’nın kelimesi olarak "human" (insan) sözcüğünü seçti. Kelime sözlükte; "tanrılardan, hayvanlardan ya da makinelerden farklı olarak insanlara özgü nitelik, kusur ve duygulara sahip olan" şeklinde tanımlandı. Bu tercihin arkasında, yapay zekâ teknolojilerinin hayatın her alanına hızla nüfuz etmesi ve birçok kişinin mesleğini makinelere kaptırma endişesi yatıyor.
Yapay Zekâ Çağında "İnsan Olmak" Yeniden Sorgulanıyor
Seçime ilişkin değerlendirmelerde bulunan Cambridge University Press Yönetim Kurulu Üyesi Francesca Woodward, bu sözcüğün 2026 yılının ruhunu tam anlamıyla yakaladığını ifade etti. İnsanların son dönemde "insan olmanın" ne anlama geldiği üzerine derinlemesine düşündüğünü belirten Woodward, toplumun kendisine bu kavramın gerçek değerini yeniden hatırlatmaya çalıştığını vurguladı.
Sözlük bilimci Colin McIntosh ise yapay zekânın, insan olmaya dair konuşma ve düşünme biçimimizi kökten değiştirdiğine dikkat çekti. Düşünme eylemini makinelere devretmenin yaratabileceği kayıplara dair duyulan endişelerin, insanların teknolojiye ne ölçüde bağımlı hale geldiklerini yeniden gözden geçirmelerine yol açtığını aktardı. Sözlük ekibi ayrıca, gündelik dilde insan yapımı anlamına gelen "human-made" ve insan yazar anlamındaki "human author" gibi tamlamaların kullanım sıklığında ciddi bir artış tespit etti.
"Bizi Ayıran Şey Bilinç mi, Yaratıcılık mı, Şefkat mi?"
Cambridge Üniversitesi’nden bilim felsefecisi Tom McClelland, yılın kelimesi tercihini "çok ilginç" olarak nitelendirerek günümüzde insanlık anlayışının bir dönüşüm geçirdiğini söyledi. İnsan zihni ile yapay zihin arasındaki sınırları anlamaya çalıştıklarını belirten McClelland, "Bizi ayıran şey bilinç mi, yaratıcılık mı yoksa şefkat mi?" sorusuyla tartışmanın felsefi boyutuna işaret etti.
Güçlü Adaylar Geride Kaldı: 2027’nin Gözdesi "FOBO"
"Human" kelimesi, 2026 yılı değerlendirmesinde yapay zekâ odaklı dikkat çekici rakiplerini geride bırakarak zirveye yerleşti. Listede yer alan diğer önemli adaylar şunlardı:
-
Agent: İnsan denetimi olmadan karmaşık görevleri yürütebilen yapay zekâ sistemleri.
-
Wholesome: İnsana fiziksel, ahlaki ya da duygusal açıdan iyi gelen unsurlar.
-
Dusking: Gün ışığının karanlığa dönüşünü rahatlamak amacıyla izleme alışkanlığı.
Öte yandan sözlük ekibi, 2027 yılında yakından takip edilecek kelimeler arasında "FOBO" kavramını öne çıkardı. Bu terim, yapay zekânın mevcut işleri yapabilir hale gelmesi nedeniyle kişinin kendisini "işe yaramaz" hissetme korkusunu tanımlıyor. Gelecek yılın diğer dikkat çeken ifadesi ise hava koşullarının bir uçtan diğerine hızla savrulmasını anlatan "weather whiplash" oldu. Cambridge Sözlüğü, geçtiğimiz yıl ise ünlüler veya kurgu karakterlerle kurulan tek taraflı duygusal bağı ifade eden "parasocial" kelimesini yılın kelimesi ilan etmişti.


