Herkesin hukuktan eşit yararlanma hakkı tartışmasız genel geçerdir. Lakin herkesin de hukuka uyma ve toplum güvenliğini tehlikeye düşürecek eylemlerden kaçınması gerekir. Hz.Ali’ye atfen söylenen “Devletin Dini Adalettir” sözü hemen herkesçe kabul edilir. Hal böyle olunca Devlet toplumun mal ve can güvenliğini, toplumun huzurunu sağlamakla görevlidir. Ülkemizde her geçen gün artan ve toplumun değerlerini örseleyen, yapanın yanına kar kaldığı inancı ile toplum güvenliğini tehlikeye düşüren en fazla gündemde kalan kaçakçılık suçları arasında yer alan “ uyuşturucu” konusunu tartışmak gerekmiştir. Türk Ceza Kanunu, uyuşturucu ve uyarıcı madde suçlarını, ‘‘kamu sağlığına karşı suçlar’’ arasında, 188, 189, 190, 191 ve 192. maddelerinde düzenlemiş bulunmaktadır.


1. UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE İMAL VE TİCARETİ (TCK m.188)
Türk Ceza Kanunu’nun 188/1. Maddesinde fiili, failin, ruhsatsız yahut ruhsata aykırı olarak, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal etmesi, ithal etmesi veya ihraç etmesi olarak tanımlamıştır. Adalet Komisyonunda aksi iddia edilmiş olmakla birlikte suç, seçimlik hareketli bir suç değildir. Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek, ithal etmek, ihraç etmek, her biri başlı başına bir suç oluşturmaktadır. Fail, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal eder, bunu ihraç ederse, seçimlik hareketli bir suç işlemiş olmaz, iki ayrı suç işlemiş olur. (1) İmal, ihraç veya ithal fiili sabit olduğunda fail, ‘’on yıldan az olmamak üzere hapis ve yirmi bin güne kadar asli para cezası ile cezalandırılır’’. ‘‘Kanunda aksi belirtilmeyen hallerde’’ 49.madde hapis cezasının üst sınırını 20 yıl, 52.madde adli para cezasının alt sınırını beş gün olarak belirlemiştir. Kanunun cezanın alt veya üst sınırını göstermediği hallerde genel hükümlerin geçerli olduğu görüşü mevcuttur. (2) Sınırı aşan suçlarda, TCK m.188/2 madde hükmünde , ‘‘non bis in dem’’ yani aynı suçtan iki ceza verilmez kuralına uymuş, yabancı ülkede fiili ithal olarak değerlendirildiğinde, fiilen çektirilen cezanın ülkede verilecek cezadan indirilmesi öngörülmüştür. (3) TCK m.188/3 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi satmak, satışa arz etmek, başkasına vermek, sevk etmek, nakletmek, depolamak, satın almak, kabul etmek veya bulundurmakla birlikte suç tamamlanmış olmaktadır. Söz konusu suç zarar tehlikesi suçu olup suça teşebbüs tartışmalıdır. (4) Eğer uyuşturucu veya uyarıcı madde Türkiye ile bir başka ülkenin siyasi sınırları arasında yer değiştiriyorsa, ihraç veya ithal; buna karşılık aynı ülkenin siyasi sınırları içinde yer değiştiriyorsa uyuşturucu veya uyarıcı madde nakli (TCK m.188/3) söz konusu olacaktır.
Nitekim Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 29.06.2006 Tarihli 2006/174 E., 2006/8891 K. sayılı ilamında “Dosya kapsamına göre; sanığın, İran’ın Bazergan şehrinde tanıştığı M. G. isimli şahsın, kendisinden para karşılığı suça konu uyuşturucu maddeyi Doğubeyazıt’a götürmesini istemesi üzerine, bu teklifi kabul ederek 10 paket halindeki suça konu esrarı vücuduna sararak Gürbulak Gümrük Kapısından yurda soktuğu ve burada bindiği minibüsle Doğubeyazıt’a gitmekte iken görevlilerce yapılan yol kontrolleri esnasında yakalandığının anlaşılması karşısında; sanığın eyleminin, uyuşturucu madde ithal etmek suçunu oluşturduğu gözetilmeyerek, uyuşturucu madde nakletmek suçundan yazılı şekilde hüküm kurulması… yasaya aykırıdır” şeklinde hüküm kurulmuştur.
Türk Ceza Kanunu’nun 188/4. Maddesi, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin eroin, kokain, morfin veya bazmorfin olması halinde 61.madde esas olmak üzere verilecek cezanın yarı oranda artırılmasını emretmiştir.


Kanun, 188/5. maddede, suçların, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün (TCK m.220) faaliyeti çerçevesinde işlenmiş olması halinde yine 61. Madde esas olmak üzere verilecek cezanın yarı oranda artırılmasını emretmiştir. TCK m.188/8 uyarınca, meslek mensubu bazı kimseler bakımından cezayı arttıran bir nedene yer verilmiş olup ‘’bu maddede tanımlanan suçlar’’ ifadesi yer aldığından 188/1.maddede düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal, ihraç veya ithal suçları bu maddede tanımlanan suçlardan olmaktadır. 2. TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRİ UYGULANMASI (TCK m.189) TCK m.189’de, 188. madde kapsamında belirtilen suçların ‘’bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır’’ demektedir. Tüzel kişi hakkında faaliyet izninin iptaline ya da müsadereye karar verilecektir. 3. UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE KULLANILMASINI KOLAYLAŞTIRMA (TCK m.190) TCK m.190/1’de, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırmaya yönelik üç seçimlik hareketten söz edilmiştir. Bunlardan ilki (m.190/1-a ), bu amaçla yer, donanım veya malzeme sağlamaktır.

İkinci seçimlik hareket “Kulananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler” almaktır. Yasak maddeleri kullanmış olan kimselerin çeşitli tıbbi yöntemler aracılığıyla uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyi kullandıklarını tespit etmeyi mümkün kılan fiziksel, fizyolojik vb. belirtileri yok etmek veyahut işlenen suçun maddi delillerini ortadan kaldırmak suretiyle söz konusu suç işlenebilmektedir. (5) Üçüncü seçimlik hareket ise “kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi” vermektir. (m.190/1-c) Maksat, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin nasıl kullanıma hazır hale getirileceği veyahut ne surette vücuda zerk edileceği konusunda bilgi sağlamak olup söz konusu maddelerin nereden temin edileceği veya nasıl imal edileceği konusunda bilgi vermek, bu madde kapsamına girmemektedir. (6) Bu suçun oluşması için,kendisine kolaylık sağlanan kimsenin, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması gerekmemekte olup sadece belirtilen kolaylaştırıcı davranışlarda bulunması yeterlidir. Söz konusu suç salt tehlike suçu olmakla birlikte kastla işlenebilir. TCK m.190/2’ye göre ‘‘Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendiren veya bu nitelikte yayın yapan kişi’’ cezalandırılır. Madde kullanımı alenen özendirilecek ya da özendirici nitelikte yayın yapılacaktır.
Meslek mensubu bazı kimseler bakımından TCK m.190/3’de cezayı arttıran bir nedene yer verilmiştir.

(1) Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler Topluma Karşı Suçlar, Zeki Hafızoğulları,Muharrem Özen, Ankara 2012 90
(2) Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler Topluma Karşı Suçlar, Zeki Hafızoğulları,Muharrem Özen, Ankara 2012 s.90-93
(3) Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler Topluma Karşı Suçlar, Zeki Hafızoğulları,Muharrem Özen, Ankara 2012 s.94
(4) Öner, Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Suçları, s.177,178,179;Tezcan/Erdem/Önok, Ceza Özel Hukuku s.611
(5) Yokuş Sevük,Uyuşturucu, s.244; Özbek/Doğan/Bacaksız, 14.Baskı, s.800
(6) Teorik ve Pratik Ceza Özal Hukuku TEZCAN/Erdem/Önok 19.Baskı,s.1010

(Devamı Yarın)