Tam 107 yıl önce bugün, Milano’daki San Sepolcro Meydanı'nda küçük bir grup toplandığında, dünya siyaset tarihini kökten değiştirecek bir ideolojinin temelleri atılıyordu.
Bir dönem sosyalist bir gazeteci olan Benito Mussolini’nin liderliğinde kurulan Fasci Italiani di Combattimento (İtalyan Mücadele Birlikleri), kısa sürede Avrupa’yı kasıp kavuracak olan Faşist Parti’ye dönüşerek İtalya’yı mutlak bir otoriteye sürükledi.
SAVAŞTAN DOĞAN İDEOLOJİ
Birinci Dünya Savaşı'ndan galip çıkmasına rağmen umduğunu bulamayan ve "kaybedilmiş bir zafer" hissiyatıyla çalkalanan İtalya, Mussolini için en uygun zemindi.
- 1919 Milano Toplantısı: Mussolini, savaş gazilerini, milliyetçileri ve hayal kırıklığına uğramış aydınları bir araya getirdi. Faşizm, başlangıçta hem sağın hem de solun bazı unsurlarını barındıran, kaosa karşı "düzen" vadeden bir hareketti.
- Kara Gömlekliler (Squadristi): Partinin milis gücü olan Kara Gömlekliler, sokaklarda komünist ve sosyalist gruplarla çatışarak orta sınıf ve toprak sahiplerinin güvenini kazandı. "Düzeni biz sağlarız" mesajı, Faşizmin en büyük silahı oldu.
ROMA YÜRÜYÜŞÜ
Mussolini’nin iktidarı alış biçimi, askeri bir darbeden ziyade büyük bir siyasi tiyatro ve baskı unsuruydu.
- Ekim 1922: İtalya’nın dört bir yanından binlerce Kara Gömlekli Roma üzerine yürümeye başladı. Başbakan Facta sıkıyönetim ilan etmek istese de, Kral III. Vittorio Emanuele ordu içinde bölünme çıkmasından ve iç savaştan çekindi.
- Hükümetin Teslimi: Kral, Mussolini’yi Roma’ya davet ederek ona hükümeti kurma görevini verdi. Mussolini, Roma’ya bir "fatih" gibi değil, bir yataklı vagonla gelerek başbakanlık koltuğuna oturdu.
TEK ADAM REJİMİ
Mussolini, 1922-1929 yılları arasında demokrasiyi adım adım tasfiye etti.
- Acerbo Yasası: Seçim sistemini değiştirerek en çok oyu alan partiye Meclis’in çoğunluğunu verdi.
- İl Duce: 1925 yılında yayınlanan kararnamelerle "Başbakan" unvanı yerini "Hükümet Başkanı ve Düce"ye bıraktı. Artık sadece Kral’a karşı sorumluydu, Meclis’e değil.
- Lateran Antlaşması (1929): Vatikan ile barışarak Katolik Kilisesi’nin desteğini aldı. Bu, İtalyan halkı üzerindeki otoritesini dini bir meşruiyetle pekiştirdi.
ALTIN YILLAR
1930'lu yıllar, Mussolini’nin kült figüre dönüştüğü dönemdi. "Mussolini her zaman haklıdır" (Mussolini ha sempre ragione) sloganı her duvarda yankılanıyordu.
- Modernleşme Hamleleri: Bataklıklar kurutuldu (Pontine Bataklıkları), tarım alanları açıldı ve devasa kamu binaları inşa edildi. Trenlerin "vaktinde kalkması", rejimin etkinliğinin bir simgesi haline getirildi.
- Kültürel Mühendislik: Çocuklar 6 yaşından itibaren "Balilla" adı verilen faşist gençlik örgütlerine kaydedildi. Spor, askeri bir disiplinle toplumu bir arada tutan bir araç olarak kullanıldı.
ESKİ İMPARATORLUĞUN HAYALİ
Mussolini, Roma İmparatorluğu'nu yeniden canlandırma hedefiyle Akdeniz'i bir "İtalyan Gölü" (Mare Nostrum) yapmayı hayal ediyordu.
- Habeşistan İşgali (1935): Etiyopya’nın işgaliyle İtalya bir imparatorluk olduğunu ilan etti. Bu hamle, Milletler Cemiyeti ile ipleri kopardı ve Mussolini'yi Hitler’e yaklaştırdı.
- Roma-Berlin Mihveri (1936): İspanya İç Savaşı’nda Franco'ya verilen destekle pekişen bu ittifak, Avrupa'nın kaderini belirleyecek olan Mihver devletlerin temelini attı.
- Çelik Pakt (1939): Almanya ile askeri ittifak resmileşti. 1940 yılına gelindiğinde İtalya, "Yeni Roma" vizyonuyla büyük savaşa girmeye hazırdı.
AZ BİLİNENLER
- "Keman Çalan Diktatör": Mussolini usta bir kemancıydı ve müziğin kitleleri yönetme üzerindeki gücüne inanırdı.
- Sosyalist Geçmiş: Gençliğinde radikal bir sosyalistti ve "Avanti!" gazetesinin editörlüğünü yapmıştı. Birinci Dünya Savaşı'ndaki milliyetçi tutumu nedeniyle sosyalistlerden ihraç edildi.
- Okuma Tutkusu: Günde yüzlerce sayfa kitap okuduğu ve Avrupa dillerinin birçoğuna hakim olduğu bilinir. Machiavelli'nin "Prens" eseri onun başucu kitabıydı.
- Kadın Hayranlığı: Güçlü bir "erkeklik" imajı çizen Mussolini'ye her gün dünyanın dört bir yanından binlerce aşk mektubu gelirdi. Bu mektuplar devletin özel bir dairesi tarafından tasnif edilirdi.
Benito Mussolini, 1930'ların sonuna gelindiğinde Avrupa'nın en güçlü figürlerinden biriydi ve hitabetiyle milyonları etkilemeye devam ediyordu. Onun "modern Sezar" olma hırsı, İtalya’yı hem bir inşa sürecine hem de yaklaşan fırtınanın tam merkezine taşımıştı.
