Bundan tam 52 yıl önce, 1974'ün soğuk bir Ocak sabahında, General Dynamics'in prototipi YF-16 ilk kez gökyüzüyle buluştuğunda, havacılık dünyasının bu kadar köklü bir değişim yaşayacağını kimse tahmin etmemişti.
Bugün "Fighting Falcon" (Savaşan Şahin) adıyla bilinen, ancak pilotların ona taktığı isimle "Viper", modern hava savaşlarının tartışmasız en ikonik figürü haline geldi.
DOĞUŞ SÜRECİ
F-16'nın hikayesi, Vietnam Savaşı'ndan çıkarılan derslerle başlar. Dönemin devasa ve ağır uçaklarının aksine, küçük, çevik ve ucuz bir uçak isteyen bir grup mühendis ve analist (Fighter Mafia), John Boyd önderliğinde F-16'yı tasarladı.
- Neden Yapıldı? Hava üstünlüğünü daha düşük maliyetle sağlamak ve it dalaşlarında rakipsiz bir manevra kabiliyetine sahip olmak için.
- Devrimsel Özellik: F-16, Fly-by-Wire (elektronik uçuş kontrol sistemi) teknolojisini kullanan ilk uçaktır. Bu sistem, uçağın aerodinamik olarak kararsız olmasını (bu da çevikliği artırır) sağlarken, bilgisayar yardımıyla havada kalmasını mümkün kılar.
KÜÇÜK AMA ÖLÜMCÜL
F-16, sadece bir uçak değil, aynı zamanda bir mühendislik harikasıdır:
- Manevra Kabiliyeti: 9G ivmeye dayanabilen ilk savaş uçağıdır.
- Görüş Açısı: "Bubble Canopy" adı verilen çerçevesiz cam kokpit, pilota 360 derecelik bir görüş alanı sunar.
- Motor: Tek motorlu olmasına rağmen, ağırlığından fazla itki üretebilir (thrust-to-weight ratio > 1), bu da dikey olarak hızlanabilmesini sağlar.
- Maksimum Hız: Mach 2.0+ (Yaklaşık 2.400 km/s).
TÜRKİYE VE EN BÜYÜK İKİNCİ FİLO
Türkiye, 1980’li yılların ortasında "Öncel Projesi" ile F-16 serüvenine başladı. Bugün Türkiye, ABD'den sonra dünyadaki en büyük ikinci F-16 filosuna (yaklaşık 230+ uçak) sahiptir.
Türkiye İçin Neden Kritik?
- Yerli Üretim: TUSAŞ (TAI), F-16'ları lisans altında Türkiye'de üretmiş, hatta Mısır gibi ülkelere ihraç etmiştir.
- Modernizasyon ve "Özgür" Projesi: Türkiye, ABD'den 40 adet yeni Block 70 (Viper) alımı ve mevcut filosunu modernize etme sürecindedir. Ayrıca, yerli imkanlarla geliştirilen Özgür Projesi sayesinde uçakların görev bilgisayarları ve aviyonikleri millileştirilmektedir.
- Stratejik Güç: Ege, Akdeniz ve terörle mücadele operasyonlarında Türk Hava Kuvvetleri'nin ana vurucu gücüdür.
KULLANAN ÜLKELER
Dünya genelinde 25’ten fazla ülke (İsrail, Güney Kore, Mısır, Hollanda vb.) tarafından kullanılan F-16, girdiği çatışmalarda kendini kanıtlamıştır.
- Operasyonel Başarı: 1981’de İsrail’in Irak’taki nükleer reaktörü vurduğu Opera Operasyonu ve 1991 Körfez Savaşı uçağın rüştünü ispatladığı yerlerdir.
- Ukrayna Faktörü: 2024 itibarıyla Batılı ülkeler, Rusya-Ukrayna savaşında dengeyi değiştirmek adına Ukrayna'ya F-16 tedarikine başlamıştır.
AZ BİLİNENLER
- Yanlışlıkla Gelen İlk Uçuş: 20 Ocak 1974'teki yüksek hızlı taksi testi sırasında uçak kontrolden çıkma eğilimi gösterince, test pilotu Phil Oestricher uçağı kırmamak için havalanmak zorunda kalmıştır. Yani ilk uçuş planlı değildi!
- Yana Yatık Koltuk: Pilotun yüksek G kuvvetine dayanabilmesi için koltuk 30 derece arkaya yatıktır.
- Yan Levye (Side-stick): Diğer uçakların aksine, F-16'da kontrol kolu ortada değil, sağ taraftadır ve hareket etmez; sadece pilotun uyguladığı basıncı hisseder.
F-16, yerini yavaş yavaş 5. nesil F-35’lere bıraksa da, modernizasyon kitleri (özellikle Block 70) sayesinde 2050’li yıllara kadar gökyüzünde kalmaya devam edecek gibi görünüyor. Türkiye için ise F-16, milli muharip uçak KAAN tam operasyonel olana kadar gökyüzündeki en güvenilir kale olmayı sürdürecek.
