Türk milletinin varoluş mücadelesinin en görkemli sayfası olan, "Çanakkale Geçilmez" mührünün tarihin kalbine kazındığı o devasa zaferin 111. yıl dönümü.
Birinci Dünya Savaşı’nın akışını değiştiren, bir imparatorluğun küllerinden yeni bir devletin doğuşunu müjdeleyen ve dünya askerî tarihine "en büyük armada bozgunu" olarak geçen 18 Mart Deniz Zaferi, bugün tüm yurtta gururla anılıyor.
NEDEN ÇANAKKALE?
1915 yılının başında İtilaf Devletleri (İngiltere ve Fransa), Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak için dünyanın o güne dek gördüğü en güçlü donanmayı hazırladı.
- İstanbul’un İşgali: Boğazı geçerek Osmanlı başkentini ele geçirmek ve imparatorluğu teslim almak.
- Rusya’ya Yardım: Zor durumdaki müttefikleri Rusya’ya lojistik destek ve silah ulaştırmak.
- Balkan Devletlerini Etkilemek: Kararsız kalan Balkan devletlerini kendi yanlarına çekerek savaşı kısa sürede bitirmek.
BOĞAZDA 'KIYAMET' GÜNÜ
İtilaf donanması, 18 Mart sabahı saat 10.30 sularında boğaza girdi. Üç hat halinde dizilen dev gemiler, Türk bataryalarını susturmak için ateşe başladı.
- Nusret’in Sessiz İmzası: 7-8 Mart gecesi Tophaneli Hakkı Bey ve Yüzbaşı Nazmi Bey komutasındaki Nusret Mayın Gemisi, düşmanın manevra alanına (Erenköy Koyu) kıyıya paralel 26 mayın döşedi. Bu hamle, savaşın kaderini belirledi.
- Zırhlıların Batışı: Saat 14.00’ten sonra donanmanın devleri sarsılmaya başladı. Bouvet zırhlısı dakikalar içinde sulara gömüldü. Onu Irresistible ve Ocean izledi. Inflexible ve Gaulois ağır hasar alarak savaş dışı kaldı.
- Bozgun: Saat 18.00’de, "yenilmez" denilen donanma, mevcudunun üçte birini kaybederek geri çekilmek zorunda kaldı.
KAHRAMAN PAŞALAR
- Mustafa Kemal Atatürk: "Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum" sözüyle kara savaşlarında (Anafartalar, Conkbayırı) imkansızı başaran dahi komutan.
- Cevat Paşa (Çobanlı): 18 Mart Deniz Zaferi'nin asıl mimarı, "18 Mart Kahramanı" unvanlı müstahkem mevki komutanı.
- Seyit Onbaşı: 215 kiloluk top mermisini sırtlayarak Ocean zırhlısını vuran efsanevi topçu eri.
- Esat Paşa (Bülkat): Gelibolu savunmasının en kilit isimlerinden biri olan Kolordu Komutanı.
- Yarbay Çaylak İbrahim: Nusret'in döşediği mayınların koruyucusu olan batarya komutanı.
KARA SAVAŞLARI
Denizden geçemeyen İtilaf Devletleri, 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yaptı.
- Arıburnu ve Anafartalar: Mustafa Kemal'in askeri dehasıyla düşmanı durdurduğu en kanlı cepheler.
- Seddülbahir: Yahya Çavuş ve arkadaşlarının bir tümen düşmana karşı bir bölükle direndiği nokta.
- Kanlısırt: Süngü savaşlarının en şiddetli geçtiği, siperler arasındaki mesafenin 8 metreye kadar düştüğü ölüm kalım sahası.
AZ BİLİNENLER
- "Bir Mektup ve Bir Çikolata": Siperler arasında bazen kısa ateşkesler olurdu. Türk askerlerinin düşman askerlerine yemek (kuru üzüm, ekmek) attığı, İngilizlerin ise buna konserve ve sigarayla karşılık verdiği mektuplarda sıkça anlatılır. Bu, Çanakkale'yi "Son Centilmenler Savaşı" yapan unsurlardan biridir.
- Atatürk'ün Saati: Conkbayırı’nda Mustafa Kemal’in göğsüne isabet eden bir şarapnel parçası, cebindeki köstekli saatine çarparak hayatını kurtarmıştır.
- Mermi Havada Çarpıştı: Çanakkale Müzesi'nde sergilenen, havada birbirine girmiş iki mermi, çatışmanın yoğunluğunu (milyonda bir ihtimal) gözler önüne serer.
- 57. Alay: Tamamı şehit düşen ve Türk ordusunda saygıdan dolayı bir daha asla kurulmayan efsanevi alaydır.
ZAFERİN ÖNEMİ
- Savaş Uzadı: Birinci Dünya Savaşı en az iki yıl daha uzadı.
- Rusya Çöktü: Yardım alamayan Çarlık Rusya'sında ekonomik ve sosyal kriz derinleşti, 1917 Bolşevik İhtilali'ne giden yol açıldı.
- Lider Doğdu: Yarbay Mustafa Kemal, halkın gönlünde "Anafartalar Kahramanı" olarak yer edindi ve bu başarı ona Kurtuluş Savaşı'nın liderliğini getirecek yolu açtı.
- Milli Bilinç: Türk milleti, en zor durumda dahi birleşerek büyük güçleri yenebileceğini gördü. Bu zafer, Türkiye Cumhuriyeti'nin ön sözü oldu.
Çanakkale, sadece bir askeri başarı değil; bir milletin "namus ve istiklal" adına verdiği en büyük toplumsal sınavdır. Bugün huzur içinde uyuyan 250 binden fazla şehidimize ve o topraklarda yatan yabancı askerlere olan saygımızı tazeliyoruz.
