Dünyanın farklı ülkelerinden 100'ü aşkın ekonomist, siyaset bilimci, hukukçu, sosyolog, filozof ve tarihçi, aşırı zenginliğin demokrasi üzerindeki etkilerine dikkat çekmek amacıyla “Uluslararası oligarşiye karşı” başlıklı Paris Manifestosu'nu yayımlayarak ortak çağrıda bulundu. Aralarında Nobel Ekonomi Ödülü sahiplerinin de bulunduğu araştırmacılar, milyarderlerin sahip olduğu ekonomik gücün demokratik sistemler açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti.

“Aşırı zenginlik çağımızın en önemli toplumsal gerçeği”

Manifestoda, aşırı zenginliğin günümüzün en önemli toplumsal meselelerinden biri haline geldiği vurgulanırken küresel servetin çok küçük bir kesimin elinde yoğunlaşmasına dikkat çekildi.

Forbes dergisinin 1987 yılında dünyanın en büyük servetlerini sıralamaya başladığı dönemde, en zengin yüzde 0,0001'lik kesimin servetinin küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 3'üne karşılık geldiği ifade edildi. Açıklamaya göre, 2026 yılında yaklaşık 3 bin haneden oluşan bu kesimin toplam serveti, küresel GSYİH'nin yüzde 17'sine ulaşacak.

Milyarderlerin ekonomik gücü siyasi etkiye dönüşüyor

Araştırmacılar, servetin belirli ellerde toplanmasının yalnızca ekonomik eşitsizliği artırmadığını, aynı zamanda siyasi ve toplumsal kararlar üzerinde de etkili olduğunu savundu. Çok uluslu şirketler üzerindeki kontrol, medya kuruluşlarının satın alınması ve seçim kampanyalarının finansmanı, bu etkinin başlıca araçları arasında gösterildi.

Açıklamada, ekonomik gücün siyasi gücü, siyasi gücün de ekonomik çıkarları beslediği bir döngü oluştuğu belirtildi. En zengin kesimlerin kendi çıkarlarını korumak için daha fazla kaynak kullandığına dikkat çekilerek bu durumun çağdaş demokrasilerdeki eşitsizliği derinleştirdiği ifade edildi. Araştırmacılar, İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki dönemde azalan demokrasi ve oligarşi arasındaki gerilimin yeniden gündeme geldiğini ve çağımızın belirleyici sorunlarından biri haline geldiğini kaydetti.

Elon Musk ve Trump örnekleri üzerinden uyarı

Ortak manifestoda, milyarderlerin küresel ölçekteki etkisini göstermek amacıyla teknoloji ve siyaset dünyasından örnekler verildi. Elon Musk'ın Twitter'ı satın alarak platformu kendi ideolojik hedefleri doğrultusunda kullandığı savunulurken bu gelişmenin yalnızca ABD'deki siyasi tartışmaları değil, farklı ülkelerdeki kamuoyu süreçlerini de etkilediği öne sürüldü.

ABD Başkanı Donald Trump'ın kurumlar vergisini düşürmesi ve finansal şeffaflık kurallarını ortadan kaldırmasının da yalnızca ABD'deki zenginlere değil, dünya genelindeki varlıklı kesimlere fayda sağladığı iddia edildi. Teknoloji şirketlerinin büyük veri merkezleri kurma planlarının enerji ve su kaynakları üzerindeki etkilerine de dikkat çekildi. Açıklamada, bu yatırımların yerel kaynakların yanı sıra gezegenin tamamını ilgilendiren çevresel sonuçlar doğurabileceği belirtildi.

Okullarda ara tatil sona erdi! Milyonlarca öğrenci yarın ders başı yapacak
Okullarda ara tatil sona erdi! Milyonlarca öğrenci yarın ders başı yapacak
İçeriği Görüntüle

Demokrasiyi korumak için uluslararası iş birliği çağrısı

Araştırmacılar, aşırı zenginliğin oluşturduğu güç yoğunlaşmasına karşı uluslararası ölçekte demokratik bir yapı kurulması gerektiğini savundu. Bu kapsamda ultra zenginlere asgari vergi uygulanması, geçmiş dönemlerde ödenmeyen vergilerin tahsil edilmesi ve medya bağımsızlığının güçlendirilmesi gibi öneriler sıralandı. Gazetecilerin müdahale ve sansüre karşı daha iyi korunması gerektiğini belirten araştırmacılar, yapay zeka şirketleri için de uluslararası ölçekte yeni bir mülkiyet modelinin oluşturulmasını istedi.

Açıklama, demokrasilerin geleceği ve gezegenin yaşanabilirliğinin tehlikede olduğu uyarısıyla sona erdi. Araştırmacılar, dünyanın farklı ülkelerindeki demokratik güçleri bu mücadeleye katılmaya davet etti.

İlk imzacılar arasında kimler var?

Çağrıya imza atan isimler arasında 2024 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Daron Acemoğlu, 2001 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Joseph Stiglitz, 2008 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Paul Krugman ve 2019 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Esther Duflo yer aldı. Ayrıca Thomas Piketty, Mariana Mazzucato, Rutger Bregman, Naomi Klein, Jayati Ghosh ve Lea Ypi de açıklamanın ilk imzacıları arasında bulunuyor.

Muhabir: Haber Merkezi