Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye Adalet Akademisi'nin düzenlediği “Akademi Söyleşileri” programında 3'üncü Dönem hâkim ve savcı yardımcılarıyla buluştu. Anayasa Mahkemesi Yüce Divan Salonu'nda düzenlenen etkinlikte konuşan Özkaya, yargı mensuplarının taşıdığı sorumluluklara ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

Adaletin devlet yönetimi ve toplumsal düzen açısından vazgeçilmez bir unsur olduğunu ifade eden Özkaya; hukuk devletinin korunması, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile hâkim ve savcıların mesleki etik ilkeleri üzerinde durdu. Meslek hayatına hazırlanan genç yargı mensuplarına seslenen Özkaya, adaletin meslek yaşamları boyunca yol gösterici temel değer olması gerektiğini vurguladı.

“Hâkimlik ve savcılık güçlü bir ahlaki duruş gerektirir”

Hâkim ve savcı yardımcılarını bekleyen sürecin bilgi birikiminin yanı sıra sabır ve özveri istediğini belirten AYM Başkanı Özkaya, mesleki yolculukta adalet duygusunun belirleyici rol oynayacağını dile getirdi.

Hâkimlik ve savcılığın yalnızca mevzuata hâkim olmakla yerine getirilebilecek görevler olmadığını kaydeden Özkaya, bu mesleklerin güçlü bir etik anlayış, sorumluluk bilinci ve sağlam bir vicdani duruş gerektirdiğini söyledi. Adaletin, hukuk mesleklerinin günlük uygulamalarında somutlaştığına işaret eden Özkaya, devletin devamlılığı ve toplumun birlik duygusunun da adalet anlayışıyla yakından ilişkili olduğunu ifade etti.

Konuşmasında İbn Haldun'un “Mukaddime” eserinde ele aldığı “Adalet Dairesi” kavramına da yer veren Özkaya, devlet ve toplum arasındaki bağın adalet üzerine kurulduğunu belirtti. Adaletin zayıfladığı bir ortamda insanların devlete ve birbirlerine duyduğu güvenin de zarar göreceğini söyleyen Özkaya, “Bir insan adaletli olmak isterse adaletli olsun. Bu durum devletlerde de aynıdır. Adaletli olmak ömrü uzatır.” ifadelerini kullandı.

Hukuk devletinin güvencesi bağımsız ve tarafsız yargı

Hukukun üstünlüğü ilkesinin yaşatılmasında yargı mensuplarına önemli görevler düştüğünü belirten Özkaya, vatandaşların hukuk sistemine yönelik güveninin çoğu zaman mahkemelerde verilen kararlarla şekillendiğini söyledi.

İstanbul’da Turşucan Rüzgârı: Çubuk Turşusu Tarihi Yarımada’da Tanıtıldı
İstanbul’da Turşucan Rüzgârı: Çubuk Turşusu Tarihi Yarımada’da Tanıtıldı
İçeriği Görüntüle

Hâkim ve savcıların yalnızca yürürlükteki hukuk kurallarını uygulayan kişiler olmadığını ifade eden Özkaya, aynı zamanda hukuk devletinin temel ilkelerini davranışlarıyla temsil ettiklerini kaydetti.

Bağımsız ve tarafsız yargının hukuk devletinin en önemli dayanaklarından biri olduğuna dikkat çeken Özkaya, bu ilkelerin yalnızca anayasal ve yasal düzenlemelerde yer almasının yeterli olmadığını belirtti. Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının mahkeme süreçlerine, kararların alınış biçimine ve yargı mensuplarının kişisel tutumlarına da yansıması gerektiğini vurguladı.

Adaletin sağlanmasının yanı sıra toplum tarafından adil bir sürecin yürütüldüğünün görülebilmesinin de önem taşıdığını dile getiren Özkaya, hâkimlerin görevlerini Anayasa'ya, kanunlara ve hukuka bağlılık içerisinde yerine getirmeleri gerektiğini söyledi. Yargı bağımsızlığının kişisel bir ayrıcalık olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin de altını çizdi.

“Hukuk, insan onurunu esas alan anlayışla uygulanmalı”

Hukuk kurallarının uygulanmasında yalnızca kanun maddelerine odaklanılmaması gerektiğini belirten AYM Başkanı Özkaya, her olayın kendi koşulları içerisinde değerlendirilmesinin önemine değindi.

Hukukçuların karşılarına gelen uyuşmazlıklarda bütün koşulları, tarafların haklarını ve verilecek kararların insan yaşamındaki sonuçlarını dikkate almaları gerektiğini ifade eden Özkaya, güçlü bir hukuk düzeninin nitelikli kanunların yanı sıra onları doğru yorumlayan hukukçularla kurulabileceğini söyledi.

Özkaya, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Unutmayınız ki güçlü bir hukuk düzeni, yalnızca iyi hazırlanmış kanunlarla değil o kanunları bilgiyle, vicdanla ve adalet duygusuyla uygulayan hukukçularla hayat bulur. Hâkimlikte terazi; kural ile değer, adalet ile vicdan arasında hassas bir dengeyi temsil eder. Adalet yalnızca yazılı kuralların mekanik biçimde uygulanmasıyla değil, bu kuralların insan onurunu esas alan bir anlayış ile yorumlanmasıyla ve adalet sisteminin iyi işletilmesiyle, icra edilen tüm yargısal faaliyetlerin doğru ve düzgün yürütülmesiyle gerçek anlamına kavuşur.”

Genç yargı mensuplarına bireysel başvuru içtihatları üzerinden tavsiyeler

Konuşmasında Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru kararlarında öne çıkan ilkelere de değinen Özkaya, hâkim ve savcı yardımcılarına yargılama süreçlerinde dikkat etmeleri gereken konular hakkında önerilerde bulundu.

Gerekçeli kararların özenle hazırlanmasının önemini vurgulayan Özkaya; silahların eşitliği, çelişmeli yargılama, masumiyet karinesi ve makul sürede yargılanma hakkının gözetilmesi gerektiğini belirtti.

Yargı dilinin de adaletin toplumdaki karşılığı açısından önemli olduğunu ifade eden Özkaya, hâkim ve savcıların yalnızca kararlarıyla değil, taraflarla, tanıklarla ve avukatlarla kurdukları iletişimle de mesleki sorumluluklarını yerine getirmeleri gerektiğini söyledi. Nezaket, sabır ve saygının yargılama sürecinin ayrılmaz parçaları olduğunu hatırlattı.

“İnsanların hayatlarında bıraktığınız izler kalıcıdır”

Hâkimlik ve savcılığın insan haklarını korumak ve toplumun adalete olan inancını güçlendirmek bakımından büyük bir sorumluluk taşıdığını belirten Kadir Özkaya, genç yargı mensuplarına meslek yaşamlarında karşılaşacakları her dosyaya aynı ciddiyetle yaklaşmaları çağrısında bulundu.

Görevlerin ve makamların zamanla değişebileceğini ancak verilen kararların insanların yaşamlarında kalıcı sonuçlar doğurabileceğini ifade eden Özkaya, konuşmasını şu sözlerle sürdürdü:

“Unutmayın ki makamlar geçicidir. Ünvanlar ve görevler zaman içerisinde değişebilir. Ancak insanların hayatlarında bıraktığınız izler kalıcıdır. Bir insanın hakkını korumanız, bir haksızlığın giderilmesine katkı sağlamanız veya bir uyuşmazlığı adil biçimde çözmeniz, meslek hayatınızın en kıymetli kazanımları arasında yer alacaktır.”

Programa AYM Üyesi Yılmaz Akçil, Türkiye Adalet Akademisi Başkanı Metin Yıldırım, Anayasa Mahkemesi Genel Sekreteri Murat Azaklı ve çeşitli yetkililer de katıldı.

Kaynak: DHA