Futbolun Miladı: 1930 Dünya Kupası

Tam 96 yıl önce bugün, 13 Temmuz 1930’da Uruguay’ın başkenti Montevideo’da, dondurucu bir Temmuz soğuğunda Fransa ile Meksika karşı karşıya geldi. Bu maç, sıradan bir uluslararası müsabaka değil; bugün milyarlarca insanı ekran başına kilitleyen, uğruna savaşların durduğu dünyanın en büyük spor organizasyonunun, yani FIFA Dünya Kupası’nın tarihteki ilk maçıydı.

Gemi yolculuklarında antrenman yapan futbolculardan, iki farklı topla oynanan finale; tek kollu bir golcünün zaferinden, turnuvayı boykot eden Avrupa devlerine kadar, futbolun miladı kabul edilen 1930 Uruguay Dünya Kupası’nın tüm perde arkasını, istatistiklerini ve az bilinen şoke edici hikayelerini derinlemesine inceliyoruz.

JULES RİMET'İN BÜYÜK HAYALİ

1920’li yıllarda futbol, Olimpiyat Oyunları sayesinde uluslararası bir popülarite kazanmıştı. Özellikle 1924 ve 1928 Olimpiyatları’nda Uruguay futbol takımının sergilediği büyüleyici oyun, futbolun sadece Avrupa’ya ait olmadığını kanıtlamıştı.

• Olimpiyat Kıskacı: Olimpiyat Komitesi’nin profesyonel futbolcuların oynamasına izin vermemesi, dönemin FIFA Başkanı Jules Rimet’yi harekete geçirdi. Rimet, tamamen profesyonel futbolcuların yer alacağı, siyasetten bağımsız bağımsız bir dünya şampiyonası hayal ediyordu.

• Neden Uruguay?: 1929’daki FIFA kongresinde ilk turnuvanın Uruguay’a verilmesi kararlaştırıldı. Bunun üç ana nedeni vardı: Uruguay’ın üst üste iki Olimpiyat şampiyonluğu (1924-1928), ülkenin bağımsızlığının 100. yılını kutlayacak olması ve en önemlisi, Uruguay Devleti’nin turnuvaya katılacak tüm takımların seyahat ve konaklama masraflarını karşılamayı taahhüt etmesiydi.

AVRUPA BOYKOTU

Turnuva için herhangi bir eleme maçı yapılmadı; davet edilen tüm ülkeler katılabiliyordu. Ancak Avrupa ülkeleri, 1929’da başlayan Büyük Buhran’ın (Ekonomik Kriz) etkisiyle haftalar sürecek Atlas Okyanusu seyahatini gözlerinde büyüterek turnuvayı boykot ettiler. İtalya, İspanya, Almanya, İngiltere ve Hollanda gibi devler Uruguay'a gitmeyi reddetti.

Filenin Sultanları'nın VNL Çeyrek Finalindeki Rakibi Kanada Oldu!

İçeriği Görüntüle

Jules Rimet’nin yoğun diplomatik çabaları sonucu sadece 4 Avrupa ülkesi ikna edilebildi. Turnuva toplam 13 ülkenin katılımıyla, eleme usulü olmadan doğrudan gruplarla başladı:

• Güney Amerika: Uruguay, Arjantin, Brezilya, Şili, Paraguay, Peru, Bolivya
• Kuzey Amerika: ABD, Meksika
• Avrupa: Fransa, Belçika, Yugoslavya, Romanya

AYNI GEMİDE 3 ÜLKE

Avrupa takımları (Fransa, Belçika ve Romanya), yanlarına FIFA Başkanı Jules Rimet ve ikonik Dünya Kupası heykelciğini de alarak SS Conte Verde adlı transatlantik yolcu gemisiyle yola çıktılar. Günler süren okyanus yolculuğunda futbolcular, geminin güvertesinde topları denize kaçırmamaya çalışarak fiziksel idmanlar yaptılar. Gemi yol üstünde Rio de Janeiro’ya uğrayarak Brezilya milli takımını da aldı ve 2 haftalık yolculuğun ardından Montevideo’ya ulaştı. Yugoslavyalılar ise kendi imkanlarıyla "Florida" adlı başka bir gemiyle seyahat etmişti.

EPİK FİNAL VE ŞAMPİYON URUGUAY

30 Temmuz 1930’da, turnuva için özel olarak inşa edilen ancak inşaatı turnuvanın ortasında tamamlanabilen 90 bin kişilik Centenario Stadyumu’nda ezeli düşmanlar Uruguay ve Arjantin finalde karşı karşıya geldi.

• Top Krizi: Maç başlamadan hemen önce iki takım arasında büyük bir kriz çıktı. Arjantinliler kendi ürettikleri topla oynamak isterken, Uruguaylılar da kendi toplarında ısrar ediyordu. Hakem John Langenus dahi bir çözüm bulamayınca tarihe geçen bir karar verdi: Maçın ilk yarısı Arjantin’in topuyla, ikinci yarısı ise Uruguay’ın topuyla oynanacaktı.
• Tarihi Skor: İlk yarıyı Arjantin kendi topuyla 2-1 önde kapattı. Ancak ikinci yarıda kendi topuna kavuşan Uruguay, fırtına gibi eserek maçı 4-2 kazandı ve tarih sayfalarına İlk Dünya Şampiyonu olarak adını yazdırdı.

RAKAMLARLA DÜNYA KUPASI

AZ BİLİNENLER

"El Manco" (Tek Kollu) Golcünün Zaferi

Uruguay’ı şampiyonluğa taşıyan final golünü atan Héctor Castro, sıradan bir futbolcu değildi. Castro, henüz 13 yaşındayken elektrikli testereyle geçirdiği bir kaza sonucu sağ ön kolunu kaybetmişti. Futbol dünyasının "El Manco" (Tek Kollu) olarak hitap ettiği Castro, tek kolu olmamasına rağmen harika bir denge kurarak oynuyor, turnuva boyunca attığı kritik gollerle takımını sırtlıyordu. Finalin 89. dakikasında attığı golle maçın skorunu belirleyen isim oldu.

Hakemin Can Güvenliği Şartı

Final maçını yönetecek olan Belçikalı hakem John Langenus, iki ülke arasındaki aşırı milliyetçi gerilim ve stadyum çevresindeki silahlı taraftarlar nedeniyle maça çıkmayı reddetti. Langenus, düdük çalmayı ancak tek bir şartla kabul etti: Maç biter bitmez kendisini limanda bekleyen ve motoru çalışır vaziyette olan bir kaçış gemisine götürecek polis koruması sağlanması. Nitekim maç biter bitmez kutlamaları bile beklemeden limana koştu.

Hakem Hatası ve Erken Biten Maç

Fransa ile Arjantin arasında oynanan grup maçında, dünya kupaları tarihinin en skandal hakem hatalarından biri yaşandı. Brezilyalı hakem Rego, Fransa tam beraberlik golü için Arjantin kalesine hücum ederken, maçın bitmesine 6 dakika kala bitiş düdüğünü çaldı. Fransızların çılgına dönen protestoları ve tribünlerin sahaya inme aşamasına gelmesi üzerine hakem hatasını anladı. Futbolcuları duş hatlarından, giyinme odalarından geri çağırarak kalan 6 dakikayı oynattı ancak skor değişmedi.

Kloroformla Bayılan Sağlıkçı

Arjantin ile ABD arasında oynanan yarı final maçında işler oldukça sertleşti. Bir pozisyonda Arjantinli oyuncu sakatlanınca, Arjantin takımının masörü sahaya koştu. Ancak heyecandan ve aceleden elindeki kloroform şişesini (dönemin anestezik spreyi) yere düşürüp kırdı. Çıkan gazı soluyan masör, sahada sakatlanan oyuncunun yanında bayılarak yere yığıldı. Masör, sedyeyle saha dışına taşınırken seyirciler kahkahaya boğuldu.

1930 Uruguay Dünya Kupası, bugünün endüstriyel futbolunun çok uzağında, tamamen amatör ruhla ve saf bir tutkuyla yazılmış bir başlangıç hikayesidir. Okyanusları aşan o cesur futbolcular, Montevideo'nun dondurucu kışında bugün dünyayı peşinden sürükleyen milyarlarca dolarlık devasa bir spor mirasının ilk tohumlarını ektiklerini muhtemelen kendileri bile bilmiyorlardı.