BES, bir zorunlu değil, gönüllülük esasına dayanır ve Sosyal güvenlik (SGK) sisteminin yerine geçmez, onu tamamlar.
Buradaki asıl amaç ise emeklilikte yaşam standardını korumaktır.
BES Nasıl Çalışır?
- Sisteme bir banka veya emeklilik şirketi üzerinden katılabilirsiniz
- Her ay belirlediğin tutarda katkı payı (ödeme) yaparsınız
- Bu paralar emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir
- Birikiminiz zamanla büyür
En önemli avantajı ise devlet, yatırdığınız paranın %30’u kadar katkı verir
Buna örnek olarak bin lira yatırırsanız 300 lira devlet katkısının eklenmesi verilebilir.
Devlet Katkısı ve Hakediş
Devlet katkısını hemen tam alamazsınız, bu sistemde kalma süresine bağlıdır:
- 3 yıl için yüzde 15
- 6 yıl için yüzde 35
- 10 yıl için yüzde 60
- 10 yıl ve 56 yaş için yüzde 100 (tamamı)
Ne Zaman Emekli Olunur?
BES’ten emekli olmak için:
En az 10 yıl sistemde kalmak ve 56 yaşını doldurmak gerekir.
Bu şartlar sağlanırsa:
- Toplu para alabilirsiniz
- Veya maaş gibi düzenli ödeme seçebilirsiniz
Bankaların BES Sistemi Nasıldır?
Türkiye’de bankalar genelde BES’i kendi iştirakleri olan emeklilik şirketleri üzerinden sunar.
- Bankaya başvurulur
- Sana uygun fon ve ödeme planı oluşturulur
- Mobil uygulamadan takip edilebilir
Bankalar genelde şu avantajları sunar:
- Esnek ödeme (arttırıp azaltabilirsiniz)
- Ödemeye ara verebilme
- Fon dağılımını değiştirme imkanı
- Dijital takip (mobil bankacılık)
BES’te Para Nerede Değerlendirilir?
Birikimlerin şu araçlarda değerlendirilir:
- Hisse senedi fonları
- Altın / kıymetli maden fonları
- Borçlanma araçları (tahvil vb.)
- Katılım (faizsiz) fonları
Risk tercihini siz seçersiniz (düşük–orta–yüksek)
Avantajları ve Dezavantajları Neler?
Avantajlar
- %30 devlet katkısı (en büyük artı)
- Uzun vadede ciddi birikim
- Ek emeklilik maaşı imkânı
- Disiplinli tasarruf sağlar
Dezavantajlar
- Erken çıkarsan kesinti olur
- Devlet katkısının tamamını alamazsın
- Kısa vadeli yatırım için uygun değil
Otomatik Katılım Sistemi (OKS) Nedir?
Çalışanlar için ayrı bir uygulama da vardır:
- Maaştan otomatik olarak yüzde 3 kesinti yapılır
- Dilerseniz sistemden çıkabilirsiniz
Bu da BES’in bir türüdür fakat yarı zorunlu gibi işler.
BES Kimler İçin Uygun?
- Uzun vadeli yatırım düşünenler
- Emeklilikte ek gelir isteyenler
- Disiplinli birikim yapmak isteyenler
Kısa vadede para çekmeyi planlıyorsanız çok uygun değildir.
