Ankara, bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti olarak milyonlarca kişinin yaşadığı büyük bir metropol. Ancak şehrin adı bugünkü haline bir anda gelmedi. Yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin hakimiyetinde kalan Ankara, tarih boyunca farklı isimlerle anıldı.
Peki Ankara’nın adı nereden geliyor? Ankara ismini kim koydu? Ankara’nın eski adı neydi? Başkentin isminin geçmişi, kentin binlerce yıllık tarihine uzanıyor.
Ankara’nın eski adı neydi?
Ankara adının kökeni kesin olarak bilinmiyor. Ancak resmi tarih kaynaklarında kentin antik dönemdeki adı Ankyra, Latincedeki karşılığı ise Ancyra olarak aktarılıyor.
Ankara Valiliği ve Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarında yer alan bilgilere göre Ankyra kelimesinin Yunancada “çapa” anlamına geldiği belirtiliyor. Kentin adının zaman içerisinde Ancyre, Engüriye, Engürü, Angara ve Angora gibi farklı biçimlere dönüştüğü ifade ediliyor.
Ankara’nın adı gerçekten “çapa” anlamına mı geliyor?
Ankara isminin “çapa” anlamına geldiği yönündeki görüş, kentin tarihindeki en bilinen anlatılardan biri.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün aktardığı antik kaynaklara göre, Galatların kente Ankyra adını verdiği ve bu kelimenin “gemi çapası” anlamına geldiği anlatılıyor. Rivayete göre Galatlar, savaşlarda elde edilen bir gemi çapasını Ankara’daki Men Tapınağı’na sunmuştu.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Ankara adının kökeni konusunda kesinleşmiş tek bir görüş bulunmuyor. Ankara Valiliği de adın kaynağının kesin olarak bilinmediğini belirtiyor. Bu nedenle “Ankara kelimesi kesin olarak buradan geliyor” demek yerine, Ankyra görüşünü kentin adıyla ilgili en yaygın tarihsel anlatılardan biri olarak değerlendirmek gerekiyor.
Ankyra’dan Ankara’ya uzanan isim değişimi
Ankara’nın adı yüzyıllar içinde farklı dillerin ve kültürlerin etkisiyle değişti.
Antik dönemde Ankyra ve Ancyra olarak kullanılan isim, Türklerin Anadolu’daki hakimiyetinin ardından Engürü ve Engüriye biçimleriyle de kaynaklarda yer aldı. Batılı kaynaklarda ise özellikle Angora ismi öne çıktı.
Bugün Ankara olarak kullandığımız isim ise bu uzun tarihsel dönüşümün sonunda yerleşti.
Angora ne demek? Ankara ile bağlantısı ne?
“Angora” kelimesi de doğrudan Ankara’nın tarihsel adıyla bağlantılı.
Özellikle Batılı kaynaklarda Ankara için kullanılan Angora adı, şehrin uluslararası tanınırlığında uzun süre önemli bir yere sahip oldu. Ankara keçisi ve Ankara tavşanı gibi kente özgü ürünlerin dünyaya “Angora” adıyla tanıtılması da bu kelimenin uluslararası kullanımını güçlendirdi. Ankara Valiliği, Ankara keçisi ve Ankara tavşanının da kentin dünya çapında bilinen unsurları arasında olduğunu belirtiyor.
Ankara’nın adı tarih boyunca neden değişti?
Ankara, tarih boyunca çok sayıda medeniyetin ve devletin etkisi altında kaldı. Hititler, Frigler, Lidyalılar, Galatlar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar kentin tarihinde iz bırakan başlıca topluluklar arasında yer aldı.
Kent, Helenistik dönemde Galat boylarından Tektosagların başkenti olurken Roma döneminde de önemli bir idari merkez haline geldi. Daha sonraki dönemlerde ise farklı kültürlerin ve dillerin etkisiyle Ankara’nın adı farklı biçimlerde kullanıldı.
Ankara ne zaman başkent oldu?
Ankara’nın tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri ise 13 Ekim 1923 oldu.
Milli Mücadele döneminde önemli bir merkez haline gelen Ankara, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının hemen öncesinde 13 Ekim 1923 tarihinde Türkiye’nin başkenti ilan edildi.
Böylece binlerce yıllık geçmişe sahip olan Ankara, modern Türkiye’nin siyasi merkezi haline geldi.
Ankara ismi bugün neyi ifade ediyor?
Bugün Ankara denildiğinde akıllara yalnızca bir şehir adı gelmiyor. Anıtkabir’den Ankara Kalesi’ne, Ulus’tan Kızılay’a kadar farklı dönemlerin izlerini taşıyan kent, Türkiye Cumhuriyeti’nin siyasi ve idari merkezi olma özelliğini sürdürüyor.
Kısacası Ankara’nın adı, Ankyra’dan Ancyra’ya, Engürü’den Angora’ya uzanan uzun bir tarihsel yolculuğun sonunda bugünkü halini aldı. İsmin kesin kökeni konusunda farklı görüşler bulunsa da “Ankyra” ve “çapa” bağlantısı, Ankara tarihinin en çok bilinen anlatılarından biri olarak öne çıkıyor.
