Büyük Mısır Müzesi’nin (GEM) tam kapasiteyle açılmasının ardından, antik dünyanın en çok merak edilen figürü olan "Çocuk Kral" Tutankamon, sadece altın maskesiyle değil, bilimin ışığında aydınlanan trajik yaşam öyküsüyle de dünya gündemindeki yerini koruyor.
1922’de mezarının keşfinden bu yana geçen bir asrı aşkın sürede, Tutankamon hakkında bildiklerimiz her geçen gün derinleşiyor.
TUTANKHATEN'DEN TUTANKAMON'A
Tutankamon (MÖ 1341-1323), Antik Mısır'ın 18. Hanedanlığı'nın sonunda, imparatorluğun en çalkantılı dönemlerinden birinde doğdu. Babası, Mısır’ın geleneksel çok tanrılı dinini yasaklayıp tek tanrılı "Aton" dinini getiren "Sapkın Firavun" Akhenaton'du.
- İsim Değişimi: İlk adı Tutankhaten (Aton'un yaşayan görüntüsü) idi. Ancak babasının ölümünden sonra, 8-9 yaşlarında tahta çıktığında, eski çok tanrılı düzene geri dönüldüğünü ilan etmek için adını Tutankamon (Amun'un yaşayan görüntüsü) olarak değiştirdi.
- Başarıları: Küçük yaşına rağmen, başkenti tekrar Teb’e taşıdı ve Akhenaton döneminde kapatılan tapınakları yeniden inşa ettirdi. Bu, Mısır halkı için bin yıllık geleneklerin geri dönüşü demekti.
GİZEMLİ ÖLÜM
Tutankamon, yaklaşık 19 yaşında beklenmedik bir şekilde öldü. On yıllarca kafatasındaki bir kemik parçası nedeniyle öldürüldüğü sanılsa da, 2010’lu yıllarda yapılan BT taramaları ve DNA testleri çok daha karmaşık bir tablo ortaya koydu:
- Genetik Sorunlar: Yapılan analizler, Tutankamon’un anne ve babasının öz kardeş olduğunu gösterdi. Bu akraba evliliği, kralın damak yarığı, skolyoz ve sol ayağında bir kemik deformasyonu (yumru ayak) ile doğmasına neden olmuştu.
- Ölüm Sebebi: Mezarında bulunan 130’dan fazla bastonun sebebi olan bu fiziksel zayıflık, bir araba kazasında kırılan bacağının kangren olması ve üzerine eklenen ağır sıtma enfeksiyonuyla birleşince genç kralın sonunu getirdi.
UZAYDAN GELEN HANÇER
Tutankamon'un mezarında bulunan en dikkat çekici eşyalardan biri, sağ uyluğuna yerleştirilmiş olan altın saplı demir hançerdir. Mısır o dönemde henüz "Demir Çağı"na girmemişti ve demir altından daha değerliydi.
İlginç Bilgi: 2016 ve 2022'de yapılan X-ışını analizleri, bu hançerin bir göktaşından (meteorit) elde edilen demirden yapıldığını kesinleştirdi. Daha da ilginç olanı, Amarna mektuplarına göre bu hançer, Anadolu’daki Mitanni Kralı tarafından Tutankamon’un dedesi III. Amenhotep’e bir düğün hediyesi olarak gönderilmiş bir aile yadigârı olabilir.
KEŞFİ
4 Kasım 1922'de İngiliz arkeolog Howard Carter ve finansörü Lord Carnarvon, Krallar Vadisi'nde tamamen tesadüf eseri bir merdiven basamağı buldular.
- El Değmemiş Hazine: Diğer firavun mezarları antik çağlarda soyulmuşken, VI. Ramses’in mezarından çıkan molozların altında kalan Tutankamon’un mezarı (KV62) neredeyse hiç bozulmadan günümüze ulaşmıştı.
- Hazineler: Mezarın içinden çıkan 5.398 parça eşyanın en meşhuru 11 kilogramlık som altın maskeydi. Carter'ın bu eserleri kataloglaması tam 10 yıl sürdü.
LANETİN BİLİMSEL YÜZÜ
Mezarın açılmasından kısa süre sonra Lord Carnarvon’un bir sivrisinek ısırığından kaynaklanan enfeksiyonla ölmesi "Firavun’un Laneti" efsanesini başlattı. Ancak 2024 ve 2025 yıllarında yayınlanan çalışmalar, bu ölümlere çok daha gerçekçi açıklamalar getiriyor:
- Toksik Mantarlar: Binlerce yıl kapalı kalan mezarda üreyen Aspergillus flavus gibi zehirli mantar sporları, bağışıklığı düşük kişilerde ölümcül akciğer enfeksiyonlarına yol açabiliyordu.
- Doğal Radyasyon: Son araştırmalar, mezarda kullanılan bazı kayaçların ve tabutların yüksek düzeyde radyasyon (radon gazı ve uranyum kalıntıları) barındırdığını, bunun da mezara giren kişilerin sağlığını uzun vadede bozmuş olabileceğini öne sürüyor.
Tutankamon, kısa ömründe büyük savaşlar kazanmamış olsa da, ölümüyle Antik Mısır'ın kapılarını modern dünyaya açarak gelmiş geçmiş en ünlü hükümdar olmayı başardı.
