Türkiye'nin yakın siyasi tarihinin en büyük kırılma noktalarından biri olan 31 Mart 2024 yerel seçimlerinin üzerinden tam iki yıl geçti.
2024 baharında sandıktan çıkan sonuçlar sadece belediye başkanlarını belirlemekle kalmadı; 1977'den bu yana ilk defa Cumhuriyet Halk Partisi'ni (CHP) ülke genelinde birinci parti konumuna taşıyarak Türk siyasetinde dengeleri kökten sarstı.
SANDIK YOLU
Mayıs 2023'teki Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekili Genel Seçimlerinin ardından muhalefet cephesinde büyük bir hayal kırıklığı ve dağınıklık hakimdi. "Millet İttifakı" dağılmış, İYİ Parti "hür ve müstakil" siyaset kararı almış, DEM Parti ise büyükşehirlerde kendi adaylarıyla seçime girme kararı almıştı.
İktidar tarafında ise AK Parti ve MHP'nin oluşturduğu "Cumhur İttifakı" mayıs zaferinin rüzgarıyla muhalefetteki büyükşehirleri geri almayı hedefliyordu. CHP'de yaşanan kurultay ve genel başkan değişimi ise partinin yerel seçimlerdeki performansına dair kamuoyunda soru işaretleri yaratmıştı.
Ancak ekonomik koşullar, özellikle emeklilerin yaşam standartlarındaki düşüş ve seçmenin iktidara yerelde bir "denge" kurma mesajı verme isteği, 31 Mart'ta bambaşka bir tablonun ortaya çıkmasına yol açtı.
YARIŞAN PARTİLER VE SONUÇLAR
Seçimlerde 30'un üzerinde siyasi parti yarıştı. İşte partilerin kazandığı belediyeler ve oy oranlarına dair genel tablo;
| Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) | %37.77 | 35 |
| AK Parti | %35.49 | 24 |
| Yeniden Refah | %6.19 | 2 |
| DEM Parti | %5.70 | 10 |
| MHP | %4.99 | 8 |
| İYİ Parti | %3.77 | 1 |
- CHP’nin Zaferi: İstanbul ve Ankara başta olmak üzere İzmir, Bursa, Balıkesir, Denizli ve Manisa gibi büyükşehirleri kazanan CHP, toplamda 35 il belediyesini alarak Türkiye genelinde %37'yi aşan bir oyla birinci parti oldu.
- AK Parti’nin Kan Kaybı: AK Parti, kuruluşundan bu yana ilk kez bir seçimi ikinci sırada tamamladı ve kalesi olarak görülen birçok belediyeyi kaybetti.
- Üçüncü Güç Yeniden Refah: Fatih Erbakan liderliğindeki Yeniden Refah Partisi, aldığı %6'yı aşkın oyla seçimlerin en dikkat çeken çıkışlarından birini yaptı ve Şanlıurfa ile Yozgat'ı kazandı.
SEÇİMİN ÖNEMİ VE KIRILMA NOKTASI
Bu seçimler, Türkiye'de yerel yönetim anlayışını ve genel siyasetin dilini kökten etkiledi.
- Psikolojik Eşik Aşıldı: Muhalefetteki "ne yaparsak yapalım kazanamıyoruz" algısı büyük ölçüde kırıldı.
- Seçmende Geçişgenlik: AK Parti'den Yeniden Refah Partisi'ne ve yer yer CHP'ye doğru ciddi bir seçmen kayması gözlemlendi.
- Büyükşehirlerin Tahkimi: İstanbul'da Ekrem İmamoğlu ve Ankara'da Mansur Yavaş'ın aldıkları büyük oy farkları, onları sadece birer belediye başkanı olmaktan çıkarıp potansiyel lider figürlerine dönüştürdü.
ÖNEMLİ FİGÜRLER
-
Özgür Özel: CHP Genel Başkanlığı koltuğuna oturduktan aylar sonra partisini birinci sıraya taşıyarak büyük bir rüşt ispatı gerçekleştirdi.
-
Ekrem İmamoğlu: Tüm engelleme iddialarına ve rakiplerine rağmen İstanbul'da %51'in üzerinde oy alarak zaferini perçinledi.
- Mansur Yavaş: Ankara'da %60'ın üzerinde rekor bir oy alarak başkentte ulaşılamaz bir popülarite yakaladı.
- Recep Tayyip Erdoğan: Seçim gecesi yaptığı "balkon konuşmasında" halkın mesajını aldıklarını belirterek özeleştiri sinyalleri verdi.
GERİDE KALAN 2 YIL NASIL GEÇTİ?
Seçimlerin üzerinden geçen iki yılda siyaset kazanı hiç soğumadı:
- Normalleşme ve Yumuşama Tartışmaları: 2024 yazında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile CHP Lideri Özgür Özel'in görüşmeleriyle başlayan "siyasette yumuşama" rüzgarları, tarafların pozisyonlarını koruma refleksleriyle zamanla yerini yeniden sertleşen bir üsluba bıraktı.
- Kayyum Atamaları: 2024'ün ilerleyen aylarında ve 2025'te başta DEM Partili bazı belediyeler (Hakkari, Mardin vb.) olmak üzere, İstanbul Esenyurt'un CHP'li belediye başkanının tutuklanmasıyla birlikte kayyum atamaları yeniden gündemin en sıcak maddesi oldu.
- Ekonomik Program: Hükümetin Mehmet Şimşek yönetiminde uyguladığı rasyonel ekonomi programı devam ederken, belediyelerin borç yükleri ve SGK borçlarının tahsili süreci iktidar ile muhalefeti sık sık karşı karşıya getirdi.
AZ BİLİNENLER
-
Tek Oyla Gelen Zaferler: Türkiye genelinde bazı küçük ilçe ve beldelerde belediye başkanlıkları sadece birkaç oyla, hatta bazı muhtarlıklarda kura çekimiyle belirlendi. Bu durum, "Benim bir oyumdan ne olur ki?" diyenler için tarihi bir ders oldu.
-
"Kırmızı"ya Boyanan Harita: Yıllardır televizyon ekranlarında görmeye alıştığımız ve seçim geceleri sarı-turuncu ağırlıklı olan Türkiye haritası, bu seçimde kıyı şeridinden İç Anadolu'ya ve Karadeniz'e kadar kırmızıya (CHP rengi) boyanarak görsel bir hafıza değişimi yarattı.
- Kadın Belediye Başkanları: 31 Mart 2024 seçimleri, Türkiye tarihinde en çok kadın belediye başkanının (özellikle büyükşehirlerde ve ilçelerde) seçildiği yerel seçim olarak kayıtlara geçti.
31 Mart 2024, Türk siyasetinin genetik kodlarında derin bir iz bıraktı. Bugün 2026 yılından o güne baktığımızda, Türkiye'nin sadece yerel yöneticilerini değil, gelecekteki olası siyasi vizyonunu da o gün oyladığını çok daha net görebiliyoruz.