Bolu'nun doğal zenginliklerini gelecek nesillere aktarmak amacıyla yaklaşık 73 yıl önce başlatılan çalışma, bugün önemli bir bilimsel miras olarak yaşatılıyor. Bolu Kız Öğretmen Okulu'nun kurucu öğretmenlerinden Muhittin Fehmi Özgen, 1953 yılında öğrencileriyle birlikte kentin bitki örtüsünü, kayaçlarını ve fosillerini inceleyerek kapsamlı bir koleksiyon oluşturdu.
Bolu ve çevresinde gerçekleştirilen arazi çalışmalarında toplanan bitki, böcek, kayaç ve fosil örnekleriyle hazırlanan koleksiyon, 75 kutuya ulaştı. Döneminde İskoçya'nın Edinburgh kentindeki dünyaca ünlü herbaryum merkezinde sergilenen çalışmadan ise günümüze yalnızca 5 kutu kalabildi. Koleksiyonun kaybolmaktan kurtarılan örnekleri, emekli tarih öğretmeni Mehmet Tunçkol tarafından Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Herbaryumu'na bağışlandı. Günümüzde yaklaşık 600 bitki örneği, üniversitede koruma altında tutuluyor.
75 kutuluk koleksiyonun yalnızca 5 kutusu kurtarıldı
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi'nde Bitki Sistematiği alanında 30 yıldır çalışan Prof. Dr. Nursel İkinci, tarihi koleksiyonun önemine dikkat çekti.
Koleksiyonun 2006 yılında üniversiteye ulaştırıldığını belirten İkinci, örneklerin 1953 yılından başlayarak 1961-1963 yıllarına kadar Bolu çevresinden toplandığını söyledi. İkinci, başlangıçta 75 kutudan oluşan çalışmanın yalnızca 5 kutusunun günümüze ulaşabildiğini ve bu kutularda yaklaşık 600 bitki örneğinin bulunduğunu ifade etti. İkinci, koleksiyonun dikkat çeken özelliklerinden birinin üniversitelerde verilen eğitim düzeyinde bilimsel bir çalışma niteliği taşıması olduğunu vurguladı.
Taşrada oluşturulan ilk herbaryumlardan biri
Muhittin Fehmi Özgen'in çalışmasının yalnızca bitki örneklerini bir araya getirmekten ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. İkinci, koleksiyonun Türkiye'nin bilimsel geçmişi açısından da önemli bir yere sahip olduğunu dile getirdi.
1953 yılında Türkiye'de kurumsal herbaryumların ağırlıklı olarak Ankara ve İstanbul'daki üniversitelerde bulunduğunu hatırlatan İkinci, Özgen'in Bolu'da gerçekleştirdiği çalışmanın taşrada Türk öğretmenler tarafından oluşturulan ilk herbaryumlardan biri olarak değerlendirilebileceğini söyledi. Özgen'in 1952 yılının sonunda Bolu'ya geldiğini aktaran İkinci, öğretmenin daha önce 1947 yılında Balıkesir'in Savaştepe ilçesinde de bir herbaryum oluşturduğunu ancak bu çalışmanın günümüze ulaşamadığını belirtti.
Yıllar sonra koleksiyonunu görünce gözyaşlarını tutamadı
Tarihi koleksiyonun en dikkat çekici bölümlerinden biri de onu hazırlayan öğretmenin yıllar sonra eserleriyle yeniden buluşması oldu. 2006 yılında koleksiyonun üniversiteye ulaşmasının ardından Muhittin Fehmi Özgen'e ulaşmak için çalışma başlatıldı. Yapılan girişimler sonucunda Özgen, 2007 yılında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'ne davet edildi. Yıllar önce hazırladığı örnekleri yeniden gören Özgen'in büyük bir duygusallık yaşadığını anlatan Prof. Dr. Nursel İkinci, öğretmenin koleksiyonun çöpe atıldığını düşündüğünü söyledi.
İkinci, Özgen'in örnekleri gördüğünde gözlerinin dolduğunu ve "Beni tekrar dünyaya getirdiniz" sözlerini kullandığını aktardı.
Günümüzde üniversitede korunan 5 kutuluk bitki koleksiyonu, hem Bolu'nun doğal geçmişine ışık tutuyor hem de yıllar önce büyük emeklerle hazırlanan bilimsel çalışmaların gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini ortaya koyuyor. Böcek, fosil, kayaç ve değerli mineral örneklerinden oluşan diğer koleksiyonların ise akıbeti henüz bilinmiyor.




