Türkiye’de sağlık hizmetlerine başvuru sayıları her geçen yıl artıyor. Yıllık muayene sayısı 1,5 milyara ulaşırken, manyetik rezonans (MR) görüntüleme sayısı 15 milyonu, bilgisayarlı tomografi (BT) sayısı ise 17 milyonu buldu. Ortaya çıkan tablo, hem sağlık hizmetlerine erişimin genişlediğini hem de görüntüleme yöntemlerinin tanı süreçlerinde ne kadar merkezi bir rol oynadığını gösteriyor.
MR Neden Çekilir?
Manyetik Rezonans (MR), güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları kullanarak vücudun ayrıntılı görüntülerini elde eden bir yöntemdir. Radyasyon içermez. Özellikle şu durumlarda tercih edilir:
• Beyin ve omurilik hastalıkları (tümör, inme, MS şüphesi)
• Bel ve boyun fıtığı
• Kas-iskelet sistemi yaralanmaları
• Eklem sorunları
• Yumuşak doku lezyonları
• Bazı kalp ve damar hastalıkları
MR, yumuşak dokuları ayrıntılı gösterdiği için erken tanıda büyük önem taşır. Özellikle nörolojik ve ortopedik vakalarda hekimin en önemli yardımcılarından biridir.
Tomografi Neden Gereklidir?
Bilgisayarlı Tomografi (BT) ise X-ışını kullanarak vücudun kesitsel görüntülerini oluşturur. Acil durumlarda hızlı sonuç vermesi nedeniyle sıkça tercih edilir. En yaygın kullanım alanları:
• Travma ve kazalar sonrası iç kanama kontrolü
• Akciğer hastalıkları (zatürre, emboli, kitle)
• Kanser tarama ve evreleme
• Karın içi acil durumlar (apandisit, taş, organ hasarı)
• Beyin kanaması şüphesi
BT, özellikle acil servislerde hayati öneme sahiptir. Dakikalar içinde net görüntü sağlayarak yaşam kurtarıcı rol oynayabilir.
Artışın Sebepleri Neler?
Uzmanlara göre görüntüleme sayılarındaki artışın birkaç nedeni bulunuyor:
• Nüfus artışı ve yaşlanan toplum
• Sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaşması
• Savunmacı tıp uygulamaları
• Hastaların erken tanı beklentisi
• Kronik hastalıkların artışı
Ancak uzmanlar, gereksiz tetkiklerin hem maliyeti artırdığını hem de özellikle tomografi gibi radyasyon içeren yöntemlerde risk oluşturabileceğini vurguluyor.
Radyasyon Riski Var mı?
MR radyasyon içermez. Bu yönüyle güvenli kabul edilir. Ancak tomografi X-ışını kullandığı için sık ve gereksiz çekimler uzun vadede risk oluşturabilir. Bu nedenle tetkiklerin mutlaka hekim kararıyla ve tıbbi gereklilik doğrultusunda yapılması gerekiyor.
Sağlık Sistemine Yük Mü, Güç Mü?
Yıllık 1,5 milyarlık muayene sayısı, kişi başına düşen başvuru oranının oldukça yüksek olduğunu gösteriyor. Bu durum bir yandan sağlık hizmetlerine erişimin güçlü olduğunu ortaya koyarken, diğer yandan sistem üzerindeki yoğun iş yükünü de gündeme getiriyor.
Uzmanlar, doğru tanı için doğru tetkikin önemine dikkat çekerken, gereksiz görüntüleme yerine klinik değerlendirme ve hasta öyküsünün öncelikli olması gerektiğini vurguluyor.