TÜRKİYE-KUVEYT ARASINDA SAVUNMA SANAYİ NİYET BEYANI

Ardından Bakan Şimşek, Türkiye - Kuveyt Savunma Sanayii Niyet Beyanı İmza Töreni'ne katıldı. Törende Kuveyt Savunma Bakanı H.E. Şeyh Abdullah Ali Abdullah Al-Salem Al-Sabah ile Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün arasında; Aselsan, Baykar, Havelsan, Otokar ve Yonca Teknik Tersanesi firmalarından savunma sanayii sistemleri tedarikine yönelik Devletten Devlete Satış Protokolü kapsamında Niyet Beyanı imzalandı. Türkiye ile Kuveyt arasındaki savunma sanayii işbirliğini daha ileri bir seviyeye taşıyacak önemli bir adım niteliği taşıyan niyet beyanı imza töreninin ardından Bakan Şimşek, basın mensuplarına bazı açıklamalarda bulundu.

'DİĞER SEKTÖRLERİN DE DÜNYADA KONUMLANMASINA YARDIMCI OLACAK'

Bakan Şimşek, ' Geçen sene de gelmiştim, bu sene çok daha etkileyici, çok daha muhteşem. Savunma sanayi bizim için en kritik sektör, çok güçlü bir şekilde desteklediğimiz bir sektör. Savunma sanayinin bizim açımızdan bir önemi de şu; gelecekte sanayide dönüşümün motoru olarak görüyoruz. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bugün ülkemizin tehditlere karşı caydırıcılığını artırmak üzere savunma sanayi ekosistemini güçlü bir şekilde inşa etmiş durumdayız. Bizim için değerli olan önemli bir ihracat kalemi. 90'lı yıllarda Türkiye dünyanın en büyük ilk 5 ithalatçısı arasındaydı. Bugün dünyanın en büyük ilk 11'inci ihracatçısı inşallah yakında ilk 10'a girer. Geçen sene 10 milyar dolarlık bir ihracat vardı ama siparişler 18 milyar dolardı. Dolayısıyla Türkiye'nin çok uzun süredir bir kırılganlığı olan cari açığının azalmasında büyük katkısı olan bir sektör. Bizim için orta uzun vadede ikili kullanım ve buradan sivil teknolojilerin gelişmesi. O anlamda biz sektörün rolünü ve geleceğini çok önemsiyoruz. Çok güçlü bir şekilde desteklemeye devam edeceğiz. Sermaye piyasalarımız derinleştikçe, geliştikçe bu ekosistemi daha güçlü bir şekilde desteklemiş olacağız. Doğrusu buraya her geldiğimde Türkiye ekonomisi Türk sanayisi açısından çok daha iyimser bir gerçeklik sözkonusu. Dolayısıyla inşallah savunma sanayindeki bu teknolojiler, bu gelişmeler diğer bütün sektörlerin de güçlü bir şekilde rekabetçi bir şekilde dünyada konumlanmasına yardımcı olacak' açıklamasında bulundu.

Avrupa'nın en büyük sanayi programlarından SAHA İstanbul'un düzenlediği SAHA 2026, İstanbul Fuar Merkezi'nde (İFM) gerçekleştiriliyor. 5-9 Mayıs arasında 120'den fazla ülkeden bin 700'ü aşkın firmanın katıldığı fuarda şirketler son teknolojileri sergiliyor. SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık, Uzay Sanayi Fuarı'naSanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Uydu Teknolojileri Geliştirme Çağrısı İmza Töreni'ne katıldı.

ORTAKLIK ANLAŞMALARI

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde başlatılan Uydu Teknoloji Geliştirme Çağrısı kapsamında proje ortaklık anlaşmaları imzalandı. Bu kapsamda, Gezgin-1 Projesi, TUSAŞ ve Proje Ortakları arasında gerçekleştirilecek olan Mikro Uydu Projesi, Plan-S ve Proje Ortağı arasında gerçekleştirilecek olan Mobil Haberleşme Teknolojilerini Destekleyen Uydu Tabanlı Haberleşme Ağ Tasarımı Projeleri imzalandı.

'HİZMET İHRACATINDA DÜNYANIN EN ÖNEMLİ OYUNCULARINDAN BİRİ OLMA HEDEFİ TAŞIYORUZ'

İmza töreninde konuşan Bakan Kacır, 'Hedefimiz, bu imkan ve kabiliyetlerle savunma sanayii ve havacılıkta elde edilen kazanımların benzerlerini diğer tüm kritik teknoloji alanlarına da hızla taşınabilmesi. Şüphesiz bunların başında uzay teknolojileri geliyor. Çünkü uzay, hem ekonomik ölçeği itibarıyla hem de stratejik değeri itibarıyla Türkiye'nin Milli Teknoloji Hamlesi ve 2030 Sanayi ve Teknoloji Hedefleri arasında çok ayrıcalıklı bir yere sahip. Küresel uzay ekonomisi yılda 600 milyar doları aştı. Birkaç yıl içinde 1 trilyon dolara çıkabileceği öngörülüyor. Türkiye olarak, nasıl savunma sanayiinde dünyanın en büyük 11'inci ihracatçısı olmayı başarmışsak, uzay teknolojilerinde de hem ürün hem hizmet ihracatında dünyanın en önemli oyuncularından biri olma hedefi taşıyoruz. Bunun yanında uzay çok stratejik bir alan. Burada gördüğünüz pek çok kritik savunma sanayii sisteminin omurgasını tarif edebiliriz aslında uzaydan bahsettiğimizde. Dolayısıyla uzay teknolojilerinde tam bağımsız olmaksızın savunma sanayiinde, havacılıkta tam bağımsız olmanız aslında mümkün değil' diye konuştu.

'TÜRKSAT 7A İÇİN SIKI BİR ÇALIŞMA YÜRÜTÜYORUZ'

Bakan Kacır, 'Türkiye'nin Milli Uzay Programı hedefleri doğrultusunda attığımız adımların ne kadar kıymetli olduğunu ifade etmek mümkün. 2030 yılına dek hayata geçirmeyi hedeflediğimiz pek çok kritik bileşeni var Milli Uzay Programımızın. Bir yandan uydu teknolojilerinde elde ettiğimiz kazanımları daha ileri bir seviyeye çıkarmayı amaçlıyoruz. Türkiye son 23 yılda; önce görüntüleme uydularında BİLSAT, RASAT, GÖKTÜRK ve İMECE projeleriyle adım adım mükemmel seviyeye ulaştı. Sonrasında haberleşme uydularını kendi imkanlarıyla geliştirebilen, üretebilen 11 ülkeden biri olmayı Türksat 6A projesiyle başardı. Şimdi önümüzde yeni projeler var. Türksat 7A için sıkı bir çalışma yürütüyoruz. Daha kabiliyeti yüksek bir haberleşme uydusunu Türk milletine kazandırmak için hazırlanıyoruz. İMECE 2 ve İMECE 3 uydularıyla görüntüleme uydularında daha ileri bir seviyeye, daha yüksek çözünürlüklere ulaşmayı amaçlıyoruz' dedi.

'TÜRKİYE BU TEKNOLOJİYE DERİN UZAYDA TARİHÇE KAZANDIRAN İLK ÜLKE OLACAK'

Bakan Kacır, 'Uydu teknolojilerinde biriktirdiğimiz derin kabiliyetin önümüzdeki dönemde derin uzay hedeflerinde Türkiye için bir kaldıraç olmasını amaçlıyoruz. Bunun için öncelikli projelerimizden biri Ay Programı. İnşallah Türkiye 2027'de kendi milli hibrit roket motorunu ateşleyerek Ay'a erişen ülke olacak. Ve bu teknolojiyi derin uzayda kullanan, bu teknolojiye derin uzayda tarihçe kazandıran ilk ülke olacak. Bu projeyi hayata geçirmek sadece Ay'a erişen sayılı ülkelerden biri olmayı değil, aynı zamanda muhtemelen önümüzdeki dönemde ihtiyacı giderek artacak uyduların yörünge transferini yapabilecek uzay araçlarını kendi imkanlarıyla geliştirebilen, üretebilen ve bu hizmeti çok katma değerli bir hizmet olarak dünyaya sunabilen bir ülke olmayı Türkiye'ye kazandıracak' dedi.

'HEDEFİMİZ UZAYA TAM BAĞIMSIZ ERİŞEBİLME DÜZEYİNE GELEBİLMEK'

Bakan Kacır, 'Milli Uzay programımızın önemli bir diğer hedefi elbette uzaya bağımsız erişim. Halihazırda uydularımızı kendi imkanlarımızla geliştiriyoruz, üretiyoruz. Fakat başka bir ülkenin topraklarından, başkalarının geliştirdiği roketlerle uzaya gönderiyoruz. Hedefimiz uzaya tam bağımsız erişebilme düzeyine gelebilmek. Bunun için iki önemli aşama var: Roket teknolojilerinde başlayan projelerin inşallah hızla tamamlanması ki, ROKETSAN öncülüğünde bu konuda muazzam bir mesafe kat edildi. İnşallah Türkiye adım adım kendi uydularını kendi roketleriyle fırlatabilen ülkelerden biri olmaya yaklaşmakta. Bunun yanında önemli bir diğer aşama da kendimize ait bir uzay limanına sahip olmak. Bunun için de Cumhurbaşkanımızın vizyonu doğrultusunda Somali'de bir uzay limanı inşasına başladık. Ve inşallah bu altyapıyı da hızla tamamlayacak; hem Türkiye'nin ihtiyaçlarına cevap verecek hem de giderek maliyet-etkin hale gelen uzaya erişim talebi doğrultusunda, dünyada yükselen talebe cevap verebilecek bir uzay limanı inşa ederek bu katma değerli hizmeti dünyaya ihraç edebilen bir ülke olacağız' açıklamasında bulundu.

'UZAY YOLCULUĞUMUZDA YENİ BİR SAYFA AÇMIŞ OLDUK'

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 'Milli Uzay Programımızın önemli bir başka hedefi; savunma sanayinde olduğu gibi uzay sanayiinde de AR-GE ve üretim kabiliyetlerimizi daha ileri seviyelere çıkarmamıza imkan tanıyacak bir Uzay Teknoloji Geliştirme Bölgesi kurmak. Bunu da inşallah Ortadoğu Teknik Üniversitemizle birlikte, Türkiye Uzay Ajansı'nın öncülüğünde hayata geçireceğiz. İnsanlı uzay misyonları gerçekleştiren bir ülkeyiz. Kendi astronotumuz, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda Türk bilim insanlarının araştırma projelerini hayata geçirdi. Uzay yolculuğumuzda yeni bir sayfa açmış olduk. İnşallah önümüzdeki dönemde, diğer ülkelerin insanlı uzay misyonlarına bilimsel araştırmalara katılım yoluyla daha güçlü şekilde iştirak edecek ve uzay limanının yeniden inşası sürecinde de Türk sanayisinin pay sahibi olabilmesi için adımlar atacağız' dedi.

'BU YIL TÜRKİYE'NİN EV SAHİPLİĞİNDE BİLİMSEL MAKALE REKORU KIRILDI'

Bakan Kacır, 'Uzay; küresel etkileşimin ve uluslararası iş birliklerinin çok güçlü olduğu bir saha. Bu anlamda Türkiye'nin tarihi bir organizasyona ev sahipliği yapacak olması da bizce çok kıymetli. Bu yıl 5-9 Ekim tarihlerinde Antalya'da 77'inci Uluslararası Uzay Kongresi'ne Türkiye olarak ev sahipliği yapacağız. 15 bine yakın misafir, 100'e yakın ülkeden Uluslararası Uzay Kongresi'ne katılacak ve Türkiye burada alınacak kararların, başlayacak iş birliklerinin koordinatör ülkesi olarak uluslararası sahnede uzay bilim ve teknolojilerindeki kabiliyetlerini dünyayla buluşturma fırsatına sahip olacak. Memnuniyetle ifade etmek isterim ki; 77'nci Uluslararası Uzay Kongresi'nde 80 yıla yakın zamandır gerçekleşen bu kongrede bu yıl Türkiye'nin ev sahipliğinde bilimsel makale rekoru kırıldı. Bu rekorun kırılmasında da Türk bilim insanları, Türk araştırmacılar, özellikle genç araştırmacılarımız muhteşem bir rol oynadılar' dedi.

İrlanda'daki University College Cork'tan araştırmacılar, günde üç-beş fincan arasında kahve içen 31 kişi ile kahve içmeyen 31 katılımcının bazı sağlık göstergelerini karşılaştırdı.

Çalışmanın başlangıcında, iki grup arasında vücut kitle indeksi, kan basıncı, stres, kaygı, depresyon, gastrointestinal semptomlar, uyku kalitesi veya fiziksel aktivite açısından hiçbir fark bulunmuyordu.

Ancak kahve içenlerde, kanda bazı bağışıklık belirteçlerinde ve bağırsaktaki bazı mikrop türlerinde belirgin değişiklikler gözlendi.

Uzmanlar, kafeinin denklemin gerekli bir parçası olup olmadığını öğrenmek için 31 kahve içicisinin iki hafta boyunca günlük kahve tüketiminden uzak durmasını istedi. Bu sürenin ardından müdahale aşaması başladı. Katılımcılar yeniden kahve tüketmeye başladı; 16 kişi kafeinli kahve, 15 kişi ise kafeinsiz kahve içti ve bu süreç üç hafta devam etti. Katılımcılar hangi kahveyi içtiklerini bilmiyordu. Kahve tüketimine yeniden başlandıktan sonra, tüm katılımcıların bağırsak mikrobiyomlarında kahveyle ilişkili değişimler görüldü; buna hem kafeinli hem de kafeinsiz kahvede gözlenen tür düzeyinde değişiklikler de dahildi. Yazarlar bu araştırma sonucunda, 'Her iki kahve türü de stresi, depresyonu, dürtüselliği ve iltihabı azaltırken; ruh halini ve bilişsel performansı artırdı' dedi.

KAHVENİN BAĞIRSAK VE BEYİN EKSENİ ÜZERİNDE ETKİSİ VAR

Kafeinli kahve; kaygının, psikolojik sıkıntının ve kan basıncının azalması, dikkat artışı ve stresle başa çıkma becerisinin gelişmesi ile ilişkilendirildi. Hem başlangıçta hem de kafein yeniden alındığında, kahve içenler, içmeyenlere göre daha yüksek dürtüsellik ve duygusal tepkisellik gösterdi.

Öte yandan kafeinsiz kahve uyku kalitesini, fiziksel aktiviteyi ve hafızayı iyileştirdi. Bu bulgular, kafeinin ruh hali ve biliş üzerinde belirli etkileri olabileceğini, fakat kafeinsiz kahvenin bile bağırsak-beyin bağlantısıyla ilişkili olabileceğini ortaya koydu.

Mikrobiyolog John Cryan, kahvenin sadece kafeinden ibaret olmadığını söyleyerek, 'Bağırsak mikroplarımızla, metabolizmamızla ve hatta duygusal sağlığımızla etkileşime giren karmaşık bir beslenme faktörü.

Bulgularımız, kafeinli veya kafeinsiz olsun, kahvenin sağlığı farklı ancak birbirini tamamlayıcı şekillerde etkileyebileceğini gösteriyor' dedi.

Çalışmanın, bağırsak mikrop değişiklikleri ile katılımcıların bildirdiği ruh hali ve davranış değişiklikleri arasındaki ilişkiye dayandığı, bu nedenle de tam olarak gerçeği yansıtmayabileceği kaydedildi.

Bununla birlikte, araştırmanın katılımcıların kahvedeki bileşikleri nasıl işlediklerini karşılaştıran ve bu farklılıkları bağırsak mikrobiyomlarındaki metabolik kalıplarla eşleştiren ayrıntılı bir incelemeye dayandığı bildirildi.

Bağırsak mikrobiyomu hakkında hala çok az şey bilindiğini belirten Cryan, 'Sindirim ve zihinsel sağlık arasındaki ilişki giderek daha iyi anlaşılıyor, ancak kahvenin bağırsak-beyin ekseni üzerindeki etkilerinin ardındaki mekanizmalar belirsizliğini koruyor' dedi.

Bilim insanları, Alzheimer hastalığının çoğu insanın fark ettiğinden çok daha erken başlayabilen gizli bir evresini ortaya çıkardı.

Çalışmada, hafıza kaybının fark edilir hale gelmeden çok önce ince biyolojik değişikliklerle başlamış olabileceği bildirildi.

Yeni yapılan araştırmada, bir insanın yaşamı boyunca beyin ve kandaki temel değişikliklerin ne zaman hızlanmaya başladığı takip edildi. Bulgular, hastalığın tespiti ve önlenmesi için en etkili zamanlamaya dair önemli ipuçları sundu.

Uzmanlar, Alzheimer hastalığının günümüzde kesin bir tedavisi bulunmadığını belirterek, biyolojik değişimlerin genellikle ne zaman ortaya çıktığını belirlemeyi amaçladıklarını söyledi.

Bu değişikliklerin daha erken tespit edilmesinin, hastalara ve ailelerine plan yapmaları, bakım aramaları ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilecek tedavilerden yararlanmaları için daha fazla zaman kazandırabileceği ifade edildi.

'SAĞLIK GÖSTERGELERİNDEKİ DEĞİŞİKLİK GENELLİKLE 50'Lİ YAŞLARIN SONUNDA BAŞLIYOR'

Araştırmayı gerçekleştiren ekip, yaklaşık 2 bin 100 katılımcının verilerini analiz etti. Alzheimer ile ilişkili değişimlerin ne zaman hızlanmaya başladığını tesit etmek için kan biyobelirteçleri, beyin taramaları ve bilişsel performans dahil olmak üzere çeşitli ölçümleri inceledi. Çalışmanın ilk yazarı olan Doçent Mingzhao Hu, 'Bu toplum temelli çalışma, kanda ve görüntülemede ölçülen birden fazla Alzheimer biyobelirteci ile bilişin yaşa bağlı örüntülerine bütüncül bir bakış sunuyor. Sağlık göstergelerindeki değişikliklerin daha belirgin hale geldiği yaşları tahmin ediyor. Sonuçlar bu değişimlerin çoğunun genellikle 50'li yaşların sonlarından 70'li yaşların başlarına kadar gerçekleştiğini gösteriyor' diye konuştu.

Çalışmanın kıdemli yazarı Jonathan Graff-Radford ise 'Alzheimer araştırmaları önleme ve daha erken tedaviye yöneldikçe, kan biyobelirteçleri bu tedaviler için en uygun kişilerin belirlenmesinde merkezi bir rol oynayacak. Bu biyobelirteçlerin ne zaman değişmeye başladığını ve bilişsel bozulmayla ne zaman ilişkilendiğini bilmek, önleyici taramaların en büyük etkiyi hangi yaşlarda gösterebileceğini anlamamıza yardımcı oluyor' dedi.

'ALZHEIMER ARAŞTIRMALARINDA KAN TESTLERİ ÖNEMLİ'

Araştırmaya göre; Alzheimer hastalığının ilerleyişine dair zaman çizelgesinin haritalanması, bakım yaklaşımının daha çok ileri evrelere odaklanmak yerine erken teşhise kaydırılmasına yardımcı olabilir. Çalışma ayrıca Alzheimer araştırmaları ve bakımında kan testlerinin artan önemine dikkat çekiyor. Bu testler, beyin görüntülemeye benzer eğilimler göstererek hastalıkla ilişkili değişimleri izlemeye ve daha yüksek risk altındaki kişileri belirlemeye yardımcı olabileceğini ortaya koyuyor. Graff-Radford, nüfus taraması düşünüldüğünde, en kritik konunun zamanlama olduğunu vurgulayarak, 'Biyobelirteçler değişmeden çok erken başlamak istemezsiniz ve bu çalışma, bu sorunu ele almaya başlamamıza yardımcı oluyor' açıklamasında bulundu.

CYBERPUNK NEDİR?

Cyberpunk, en kısa tanımıyla "yüksek teknoloji, düşük yaşam kalitesi" felsefesi üzerine kurulu bir bilimkurgu alt türüdür. Bu tema, teknolojinin insan hayatının her alanına girdiği ancak bu gelişmişliğin toplumsal bir refah yerine derin bir çürümeye ve eşitsizliğe yol açtığı distopik bir geleceği anlatır.

SOSYAL VE SİYASİ YAPI

Cyberpunk evrenlerinde devletlerin yerini sınırsız güce sahip devasa şirketler (megacorporations) almıştır. Bu şirketler yasaları yazar, orduları yönetir ve insanların ne yiyip ne giyeceğine karar verir.

Toplum ise keskin bir şekilde ikiye bölünmüştür: Gökyüzüne uzanan ışıltılı kulelerde yaşayan bir avuç elit kesim ve yer seviyesinde, neon ışıkları altındaki kalabalık, kirli ve tehlikeli sokaklarda hayatta kalmaya çalışan milyonlarca insan.

ROBOTİK İNSANLAR

Bu türün en belirgin görsel ögesi sibernetik geliştirmelerdir. İnsanlar daha hızlı, daha güçlü olmak ya da sadece hayatta kalabilmek için vücutlarını makinelerle birleştirir.

Protez kollar, beyne takılan veri çipleri veya göz implantları standart hale gelmiştir. Ancak bu durum, "Hâlâ ne kadar insanım?" sorusunu da yanında getirir.

İnsan bilincinin dijital ortama aktarılması ve yapay zekanın gerçekliği sorgulatan varlığı temayı felsefi bir boyuta ulaştırır.

BİTMEYEN KARANLIK

Görsel olarak Cyberpunk, kontrastlar üzerine kurulu bir türdür. Gece hiç bitmez; yağmurlu ve karanlık sokaklar, devasa holografik reklam panolarının ve neon ışıklarının çiğ renkleriyle aydınlanır.

Şehirler aşırı kalabalık, dumanlı ve kaotiktir. Bu atmosferde teknoloji parıltılıdır ancak aynı zamanda her şey biraz "eski" veya "yamalı" hissettirir; bozulmuş donanımlar, yasa dışı teknoloji pazarları ve kablolarla dolu arka sokaklar bu görselliği tamamlar.

SEÇİLMİŞ KİŞİLERE YER YOK

Temanın kahramanları genellikle "seçilmiş kişiler" değil, sistemin dışında kalan antikahramanlardır. Hackerlar, paralı askerler, sokak samurayları veya hayatta kalmaya çalışan küçük suçlular ana roldedir.

Bu karakterler dünyayı kurtarmaya değil, genellikle sadece bir sonraki kirayı ödemeye veya kendi adaletlerini aramaya çalışır.

POPÜLER KÜLTÜRDE CYBERPUNK

Cyberpunk teması edebiyattan sinemaya, oyun dünyasından animasyona çok geniş bir yelpazeye sahiptir.

SİNEMA DÜNYASI

Bu alandaki eserler, türün görsel estetiğini ve "yağmurlu neon şehir" atmosferini zihinlere kazımıştır.

• Blade Runner (1982) & Blade Runner 2049 (2017): Türün görsel babası sayılır. İnsansı robotlar (replikantlar) üzerinden "insan olmanın ne anlama geldiğini" sorgulayan melankolik bir başyapıttır.

• The Matrix Serisi: Teknolojinin insanı köleleştirdiği, gerçekliğin bir simülasyondan ibaret olduğu fikrini aksiyonla birleştirerek geniş kitlelere ulaştırmıştır.

• Altered Carbon: Bilincin bir bellek yongasına (stack) kaydedilerek bedenler arası transfer edilebildiği bir geleceği işler. Ölümsüzlüğün zenginler için bir ayrıcalık olduğu sert bir distopyadır.

OYUN DÜNYASI

Oyunlar, oyuncunun bu karanlık dünyayı bizzat deneyimlemesine ve yozlaşmış sistemle çatışmasına olanak tanır.

• Cyberpunk 2077: Türün tüm unsurlarını (sibernetik geliştirmeler, megacorporations, Night City atmosferi) içinde barındıran en güncel ve kapsamlı örneklerden biridir.

• Deus Ex Serisi: Komplo teorileri, gizli örgütler ve insan vücudunun teknolojik olarak geliştirilmesinin toplumsal sonuçlarına odaklanan derinlikli bir hikayeye sahiptir.

• Stray: İnsanlığın yok olduğu, sadece robotların kaldığı bir dünyayı bir kedinin gözünden keşfettiğimiz, görselliğiyle büyüleyen bir indie örneğidir.

EDEBİYAT

Cyberpunk’ın temelleri bu kitaplarda atılmış ve "punk" kelimesi teknolojiyle burada evlenmiştir.

• Neuromancer (William Gibson): Cyberpunk'ın kutsal kitabı kabul edilir. "Cyberspace" (siber uzay) kavramını literatüre sokan ve türe yön veren eserdir.

• Snow Crash (Neal Stephenson): "Metaverse" kavramının doğduğu, pizzacıların samuray kılıcı taşıdığı ve devletlerin şirketlere dönüştüğü absürt ama öngörülü bir romandır.

MÜZİK DÜNYASI

• Synthwave / Retrowave: 80'lerin synthesizer seslerini cyberpunk atmosferiyle birleştiren müzik türü.

• Techwear: İşlevselliği, su geçirmez kumaşları ve bol cepli "takvimi olmayan gelecek" tasarımını ön plana çıkaran moda akımı.

Fuar kapsamında Nurol Makina, modern operasyonel ihtiyaçlara yönelik geliştirilen gelişmiş zırhlı araç çözümlerini tanıtacak.

Nurol Makina ile Malezya merkezli Nadicorp Holdings Sdn. Bhd. (Badanbas) arasında DSA 2026 kapsamında yeni bir anlaşma imzalanması planlanıyor.

Söz konusu anlaşmanın, iki şirket arasındaki uzun soluklu işbirliğinde önemli bir dönüm noktası oluşturması ve Malezya'da 4x4 zırhlı araçların yerel üretimi ile Asya bölgesine ihracatına yönelik bir çerçeve oluşturması hedefleniyor.

Fuar süresince Nurol Makina standında, dünya genelinde bilinen muharebe tecrübesine sahip EJDER YALÇIN ile sınıfının önde gelen ölçeklenebilir zırh teknolojisine sahip NMS 4x4 ve NMS-L araçları sergilenecek. Bu araçlar, farklı operasyonel ihtiyaçlara cevap verebilecek esnek ve görev odaklı tasarım yaklaşımını yansıtıyor.

Nurol Makina'nın DSA'ya katılımı, şirketin Asya'daki varlığını güçlendirme ve bölgesel iş birliklerini artırma stratejisinin önemli bir parçasını oluşturuyor.

Ziyaretçilerin şirketin zırhlı araç çözümlerine ilişkin kapsamlı bilgi edinmesi ve araçların güvenlik kabiliyetlerine katkı potansiyelini değerlendirmesi bekleniyor.

Şirket, bugüne kadar ileri mühendislik kabiliyetlerini sahadaki operasyonel deneyimle birleştirerek küresel ölçekte zırhlı araç üreticileri arasında güçlü bir konuma ulaştı.

Yüksek koruma, hareket kabiliyeti ve görev esnekliği sunacak şekilde oluşturulan çözümler, uluslararası alandaki faaliyetlerini genişlemesini sağladı.

TARİHTE BİR İLK

Ukrayna Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna ordusunun gerçekleştirdiği tarihi operasyonu sosyal medya hesabı üzerinden duyurdu.

Zelenski, ''Bu savaşın tarihinde ilk kez, düşman mevzisi tamamen insansız platformlarla, kara robot sistemleri ve dronlarla, ele geçirildi. İşgalciler teslim oldu ve bu operasyon piyade katılımı olmadan, bizim tarafımızdan hiçbir kayıp olmadan gerçekleştirildi.'' dedi.

The future is already on the front line – and Ukraine is building it. These are our ground robotic systems. For the first time in the history of this war, an enemy position was taken exclusively by unmanned platforms – ground systems and drones. The occupiers surrendered, and the… pic.twitter.com/qLQKfxPdiB

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) April 13, 2026

TESLİM OLDULAR

Ukrayna ordusu geliştirdikleri insansız kara araçları ve dronelar ile birlikte bir Rus mevzisinin etrafını sardı. İnsansız araçlar ile etrafı çevrilen Rus askerleri ise çatışmaya girmeden teslim olmayı seçti.

Zelenski, son 3 ayda Ukrayna ordusunda bulunan insansız araçların 22 binden fazla görev yaptığını açıkladı. Bu sistemler arasında Ratel, Termit, Ardal, Rys (Lynx), Zmiy (Snake), Protector, Volya gibi modeller yer aldı.

Başkan daha sonra, ''Robotlar en tehlikeli bölgelere asker yerine girdi ve binlerce askerin hayatını kurtardı'' diyerek operasyonun önemine vurgu yaptı.

NEDEN DÜNYA TARİHİ İÇİN ÖNEMLİ?

Tarih boyunca bir toprağı ele geçirmek veya bir mevziyi zapt etmek, piyadenin fiziksel varlığını ve dolayısıyla can kaybı riskini zorunlu kılıyordu. Bu olay, "fiziki işgal" eyleminin insan kanı dökülmeden yapılabileceğini kanıtladı. Bu, devletlerin savaş maliyetini (insan gücü açısından) tekrar hesaplamasına neden olacak.

Daha önce dronlar sadece gözlem yapmak veya nokta atışı saldırılar (kamikaze) için kullanılıyordu. Ancak bu operasyonda:

• Hava araçları (İHA): Mevziyi baskı altına aldı ve koordinat sağladı.

• Kara araçları (İKA): Doğrudan mevziye girerek fiziksel kontrolü ele geçirdi. Bu eşgüdüm, robotik sistemlerin artık sadece yardımcı unsur değil, ana vurucu güç haline geldiğini gösteriyor.

Yüzyıllardır süregelen hendekler, mayın tarlaları ve beton tahkimatlar insan askerleri durdurmak üzere tasarlanmıştır. Ancak küçük, çevik ve "korku" hissetmeyen robotik araçlara karşı geleneksel savunma hatlarının ne kadar savunmasız olduğu görüldü. Bu durum, dünya genelindeki tüm orduları savunma stratejilerini baştan aşağı yenilemeye zorlayacaktır.

Milyon dolarlık tanklar veya uçaklar yerine, çok daha düşük maliyetli insansız araç filolarının stratejik sonuçlar doğurabilmesi, askeri güç dengelerini değiştirebilir. Büyük ordulara sahip olmayan ancak teknolojik adaptasyonu yüksek olan küçük grupların veya devletlerin, süper güçlere karşı "mevzi kazanma" kapasitesine ulaştığı bir döneme giriyoruz.

Marmara Üniversitesi Recep Tayyip Erdoğan Külliyesi’nde gerçekleştirilen açılış törenine Bakan Mehmet Fatih Kacır, İstanbul Valisi Davut Gül, TÜBİTAK Başkanı Orhan Aydın ve Rektör Mehmet Emin Okur katıldı. TÜBİTAK aracılığıyla 30 milyon lira destekle hayata geçirilen atölyenin, üniversitenin araştırma ve yenilik kapasitesini güçlendirmesi hedefleniyor.

“4. Sanayi Devrimi’nde söz sahibi olmalıyız”

Konuşmasında teknolojinin küresel güç dengelerini yeniden şekillendirdiğini vurgulayan Kacır, yapay zekadan yarı iletkenlere, uzaydan biyoteknolojiye kadar birçok alanda yaşanan gelişmelerin ülkeler için kritik bir yol ayrımı oluşturduğunu ifade etti. Türkiye’nin geçmişte bu fırsatları yeterince değerlendiremediğini belirten Kacır, artık bu sürecin aktif bir parçası olunduğunu söyledi.

AR-GE ve inovasyonda tarihi artış

Son 23 yılda AR-GE ve inovasyonu kalkınmanın merkezine aldıklarını belirten Kacır, Türkiye’nin AR-GE harcamalarının 1,2 milyar dolardan 20 milyar dolara yükseldiğini, AR-GE personel sayısının ise 29 binden 310 binin üzerine çıktığını açıkladı. Üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesiyle teknoloji ekosisteminin hızla büyüdüğünü kaydetti.

Savunmadan uzaya yerli teknoloji hamlesi

Türkiye’nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığını büyük ölçüde azalttığını ifade eden Kacır, artık insansız hava araçlarından savaş uçaklarına, deniz platformlarından uydu ve füzelere kadar birçok kritik teknolojinin yerli olarak geliştirildiğini söyledi. Togg ile otomotivde yeni bir döneme girildiğini belirten Kacır, TÜRKSAT 6A ile Türkiye’nin uydu teknolojilerinde dünyanın ilk 11 ülkesi arasına girdiğini vurguladı.

“TEKNOFEST kuşağı” geliyor

Gençlerin bilim ve teknolojiye yönlendirilmesinin önemine dikkat çeken Kacır, TEKNOFEST, bilim merkezleri ve TÜBİTAK destekleriyle güçlü bir nesil yetiştiğini söyledi. Milli Teknoloji Atölyeleri sayesinde öğrencilerin teorik bilgilerini pratiğe dönüştürdüğünü belirten Kacır, bu gençlerin “Türkiye Yüzyılı”nın mimarları olacağını ifade etti.

Marmara Üniversitesi teknoloji üssü oluyor

Kacır, TÜBİTAK destekleri kapsamında Marmara Üniversitesi’nde 3 bin 700’den fazla öğrenci ve araştırmacıya 1,4 milyar lira burs sağlandığını, 628 projeye ise 1,6 milyar lira kaynak aktarıldığını açıkladı. Üniversite bünyesinde kurulan teknoparkın da bilimsel bilginin ekonomik değere dönüşmesine katkı sunduğunu belirtti.

“Milli Teknoloji Hamlesi her alanda hissediliyor”

İstanbul Valisi Davut Gül ise Milli Teknoloji Hamlesi’nin artık toplumun tüm kesimlerinde görünür hale geldiğini belirterek üniversitelerin bu dönüşümde kritik rol oynadığını söyledi. Açılışın ardından Bakan Kacır ve beraberindeki heyet, öğrencilerin projelerini inceleyerek atölyede temaslarda bulundu.

Koç, 5G'nin makineler için yapılmış bir teknoloji olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

'Makinelerin birbirine bağlanmasını sağlayan ve verimliliği çok artıran bir teknoloji. Onun için de bütün sanayi kurumlarıyla bire bir görüşüyoruz. Çünkü artık uçtan uca gecikmenin minimum olduğu bir dünyaya gidiyoruz. Ben 1 Nisan'daki lansmanda da bir örnek olsun diye Togg modelini 150 kilometre uzaktan kullanmıştım. Artık fabrikalardaki bütün sensörler 5G ile birbirine bağlanabilecek. Milyonlarca cihaz birbirine bağlanacak.'

5G'nin üretim bantlarında verimliliği üst seviyeye taşıyacağını ve bu teknolojinin her anlamda hız getirdiğini vurgulayan Koç, '5G, nasıl bizim internet hızımızı artırdıysa sanayiye de karar alma süreçlerine de hız getirecek. Çünkü artık bir hata olduğu zaman anında görebileceğiniz bir sisteme doğru gidiyorsunuz. Aynı zamanda yapay zeka teknolojilerini kullanarak hata olmadan önce de tahmin ederek üretim bandını yüzde 100 çalışabilir hale getirebileceksiniz.' dedi.

'5G teknolojisine 'etkileşim teknolojisi' diyoruz'

Otomotiv dünyasında 5G'nin oluşturacağı somut farklara işaret eden Koç, güvenlik ve çevre vurgusu yaparak, şöyle devam etti:

'Öncelikle bizim 'akıllı yollar' konseptiyle beraber artık trafikteki sıkışmalar daha önceden tahmin edilebilecek. Çünkü artık sadece arabalar değil, arabaların yanında yollar da akıllı hale geliyor. Oradaki trafik işaretleri akıllı hale geliyor, sensörlü olacak, hava durumunu bize söyleyecek. Öndeki araba bizimle konuşacağı için, o frene bastığı zaman bizim daha önceden haberimiz olacak. Bundan dolayı trafik kazalarının miktarı azalacak. Akıllı sürüş ve akıllı yollar sayesinde hem trafik kazalarının azalacağını hem de daha verimli, daha az emisyonlu ama zamanımızın da yolda daha az geçtiği bir dünyaya doğru gidiyoruz.'

Koç, elektrikli araçların ve akıllı ulaşım sistemlerinin 5G ile yeni bir boyuta evrileceğini dile getirerek, 'Biz 4G teknolojisine 'iletişim teknolojisi', 5G teknolojisine ise 'etkileşim teknolojisi' diyoruz. İnsanın insanla, insanın makineyle, makinenin insanla ve makinenin makineyle etkileşimi.' diye konuştu.

Makinelerin etkileşiminde en önemli unsurlardan birinin de araçlar olduğuna dikkati çeken Koç, söz konusu teknolojisi ile artık arabaların yollarla, yolların arabalarla konuşarak daha verimli bir hayatın olacağını sözlerine ekledi.

Akademik ağdan ülke geneline yayılım

İnternetin temelleri aslında 1980’li yıllarda atıldı. Ege Üniversitesi öncülüğünde kurulan TÜVAKA ağı ve 1991’de başlatılan projeler, bu dönüşümün altyapısını oluşturdu. 1993-1996 arasında Bilkent Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi gibi kurumlar da ağa dahil oldu.

İlk Türkçe web içerikleri yine üniversiteler tarafından hazırlanırken internet giderek akademik alanın dışına taşmaya başladı.

1990’lar: Ticaret ve medya dijitale taşındı

1996’da başlatılan TURNET projesiyle birlikte internet ticari kullanıma açıldı ve internet servis sağlayıcıları ortaya çıktı. Aynı dönemde gazeteler yayınlarını internete taşırken bankalar online hizmet vermeye başladı.

Dijital kültürün temel taşlarını oluşturan birçok platform ve e-ticaretin ilk örnekleri 1990’ların sonunda ortaya çıktı.

Milyonlardan dijital topluma

1997’de yaklaşık 250 bin olan internet kullanıcı sayısı, 2000’li yıllarla birlikte hızla yükseldi. 2012’de nüfusun yüzde 45’i internete erişirken 2017’de bu oran yüzde 60’a ulaştı.

Sosyal medya kullanımında da dikkat çekici artış yaşandı. Özellikle Facebook ve Twitter (X) gibi platformlar, milyonlarca kullanıcıya ulaştı.

Türkiye’de internet, akademik bir projeden başlayarak günlük hayatın vazgeçilmez bir parçasına dönüştü. 33 yıl içinde yaşanan bu dijital dönüşüm, ülkenin iletişimden ekonomiye kadar pek çok alanda köklü değişimler yaşamasını sağladı.

Çin'in 'Uzun Yürüyüş-8' taşıyıcı roketi, dün yerel saatle 21.32'de Hainan Ticari Uzay Fırlatma Merkezi'nden fırlatıldı. Roketin, Qianfan Uydu Takımyıldızı için gönderilen 7'nci alçak yörünge internet uydu grubunu önceden belirlenmiş yörüngesine yerleştirdiği açıklandı.

SOĞUK SAVAŞ VE NÜKLEER KORKU

İnternetin temelleri, 1960’larda ABD Savunma Bakanlığı bünyesindeki ARPA (Gelişmiş Araştırma Projeleri Ajansı) tarafından atıldı.

• Neden Yapıldı? Olası bir nükleer saldırıda merkezi haberleşme sistemlerinin çökmesinden korkuluyordu. Çözüm: Veriyi tek bir merkezden değil, birbirine bağlı birçok düğüm (node) üzerinden dağıtık bir şekilde iletmekti.
• İlk Mesaj (1969): 29 Ekim 1969'da UCLA'dan Stanford Araştırma Enstitüsü'ne gönderilen ilk mesaj "LOGIN" olacaktı. Ancak sistem "LO" harflerinden sonra çöktü. İnternetin tarihteki ilk iletisi ironik bir şekilde "LO" olarak kaldı.

MUCİDLERİ

İnternetin tek bir "mucidi" yoktur; ancak bu dijital mimarinin babaları kabul edilen isimler şunlardır:

• Vinton Cerf ve Bob Kahn: Verilerin paketler halinde iletilmesini sağlayan TCP/IP protokolünü geliştirdiler.
• Tim Berners-Lee: 1989'da CERN'de çalışırken, interneti halkın kullanabileceği görsel bir kütüphaneye dönüştüren World Wide Web (WWW) sistemini kurdu. İlk web sitesini de o yayınladı.

TÜRKİYE'DE İNTERNET

Türkiye, internet trenini erken yakalayan ülkelerden biri oldu.

• İlk Bağlantı: ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı sistem salonundaki yönlendiriciler aracılığıyla, Washington’daki NSFNet (National Science Foundation Network) üzerinden gerçekleştirildi.
• Hız: O dönemki bağlantı hızı sadece 64 Kbps idi (Bugünün standart fiber hızlarının yaklaşık 15.000’de biri).
• Gelişim: 1996'da Turnet projesiyle ticari kullanıma açıldı, 2000'lerin başında ADSL ile evlere girdi ve bugün 5G teknolojisinin kapısına dayandı.

İNTERNETİN EVRİMİ

İnternet statik bir yapıdan canlı bir organizmaya dönüştü:

• Web 1.0 (Okuma): Sadece bilgi tüketilen, statik sayfalar dönemi.
• Web 2.0 (Yazma/Paylaşma): Sosyal medya, bloglar ve kullanıcı etkileşiminin başladığı dönem (Facebook, YouTube, Instagram).
• Web 3.0 (Sahiplik/Yapay Zeka): Blokzincir teknolojisi, merkeziyetsiz yapılar ve verinin yapay zeka tarafından anlamlandırıldığı günümüz ve gelecek.

AZ BİLİNENLER

• İlk Web Kamerası (Webcam): 1991'de Cambridge Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, mutfaktaki kahve makinesinin dolu olup olmadığını masalarından kalkmadan görmek için ilk web kamerasını icat ettiler.
• Dünyanın Yarısı Hala Çevrimdışı: Gelişmiş ülkelerde internet su kadar elzem olsa da, dünya nüfusunun yaklaşık %33'ü hala internete erişemiyor.
• "Surfing" Terimi: "İnternette sörf yapmak" terimi, 1992 yılında Jean Armour Polly adlı bir kütüphaneci tarafından, internetin dalgalı ve sınırsız yapısına atıfla ilk kez kullanıldı.
• İlk Reklam: İnternetteki ilk banner reklamı 1994 yılında AT&T tarafından yayınlandı ve tıklanma oranı %44 gibi inanılmaz bir seviyedeydi (Bugün bu oran %0.1 civarındadır).

İnternet; e-ticareti doğurdu, mesafeleri yok etti, bilgiyi demokratikleştirdi ancak beraberinde siber güvenlik, dijital gözetim ve bilgi kirliliği gibi büyük sorunları da getirdi. Bugün 2026 yılı itibarıyla, internet sadece bir araç değil; yapay zeka ajanlarının ve nesnelerin birbiriyle konuştuğu devasa bir ekosisteme dönüştü.

Apollo’dan sonra ilk insanlı ay yolculuğu

Bu görev, 1960’lı ve 70’li yıllara damga vuran Apollo Programı sonrasında bir ilk olma özelliği taşıyor. İnsanlık en son 1972 yılında gerçekleştirilen Apollo 17 ile Ay’dan ayrılmıştı. Artemis II ile birlikte, yarım yüzyılı aşkın bir aranın ardından astronotlar yeniden Ay çevresine gönderilmiş olacak.

Mars yolculuğunun yolu açılıyor

Yetkililere göre bu görev yalnızca sembolik bir dönüş değil; aynı zamanda gelecekte Ay yüzeyine yapılacak inişler ve daha ileri hedef olan Mars görevleri için kritik bir test süreci niteliği taşıyor. Görev boyunca Ay çevresinden görüntüler toplanacak ve uzay teknolojileri gerçek koşullarda sınanacak.

Planlandığı gibi ilerlemesi halinde Artemis II, insanlığın derin uzay keşiflerinde yeni bir çağ başlatabilir. Uzmanlar bu süreci, “yeni nesil uzay yarışının başlangıcı” olarak değerlendiriyor.

1 Nisan tarihiyle birlikte mobil iletişim alanında faaliyet gösteren operatörlerin 5G lisansları devreye alınacak.

5G nedir?

Beşinci nesil mobil iletişim teknolojisi olarak tanımlanan 5G, önceki nesillere kıyasla çok daha hızlı, daha düşük gecikmeli ve daha geniş bağlantı kapasitesi sunarak kullanıcı deneyimini köklü biçimde değiştirecek.

Sunduğu avantajlar neler?

Yeni nesil iletişim teknolojisi 5G, yalnızca hız artışıyla değil, sunduğu kapsamlı altyapı ile de dikkat çekiyor. Bu teknoloji sayesinde:

• Veri indirme ve yükleme hızları ciddi ölçüde artacak
• Gecikme süreleri minimum seviyeye inecek
• Aynı anda çok sayıda cihaz sorunsuz şekilde ağa bağlanabilecek
• Bağlantı kalitesi daha stabil ve kesintisiz hale gelecek

Bu özelliklerin, bireysel kullanıcıların internet deneyimini iyileştirmenin ötesinde, birçok sektörde dönüşümün önünü açması bekleniyor.

Akıllı şehirlerden sürücüsüz araçlara

5G’nin sunduğu güçlü altyapı, özellikle Nesnelerin İnterneti (IoT), akıllı şehir uygulamaları ve sürücüsüz araç teknolojileri gibi alanlarda kritik rol oynayacak.

Gerçek zamanlı veri aktarımının mümkün hale gelmesiyle birlikte, şehir yönetiminden sağlığa, ulaşımdan sanayiye kadar pek çok alanda daha verimli ve hızlı sistemler devreye alınabilecek.

Nasıl çalışıyor?

5G, veri iletimini daha yüksek frekans bantları üzerinden gerçekleştirerek önceki nesillere göre çok daha hızlı ve verimli bir iletişim sağlıyor. Bu sayede büyük miktardaki veri çok kısa sürelerde aktarılabiliyor.

Bu sistemin temelini oluşturan teknolojiler ise şu şekilde sıralanıyor:

• Küçük Hücre Yapısı (Small Cells): Daha sık konumlandırılan baz istasyonları sayesinde sinyal gücü artırılarak kesintisiz bağlantı sağlanıyor.
• Beamforming (Hüzmeleme): Sinyaller doğrudan kullanıcıya yönlendirilerek daha güçlü ve stabil iletişim kuruluyor.
• Massive MIMO: Aynı anda birden fazla veri akışı sağlanarak ağ kapasitesi genişletiliyor ve daha fazla kullanıcı destekleniyor.

Tüm bu bileşenlerin bir araya gelmesiyle birlikte 5G; mobil iletişimde hız, kapasite ve verimlilik açısından yeni bir standart oluşturuyor.

ROKETSAN, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada TAYFUN ve SOM füze sistemlerinin üretimden teslimata kadar tüm süreçlerinin planlandığı şekilde ilerlediğini duyurdu. Açıklamada, bu sistemlerin sahadaki gücü artırdığı vurgulandı.

TAYFUN füzesiyle yüksek hız ve hassasiyet

Türkiye’nin milli imkanlarla geliştirilen en uzun menzilli balistik füzesi olan TAYFUN, derinlikteki stratejik hedeflere karşı yüksek etki gücü sunuyor. Kısa sürede atışa hazır hale gelebilmesi ve yüksek hareket kabiliyeti, operasyonel esneklik sağlıyor. Hipersonik seviyelere ulaşan seyir hızı sayesinde hava savunma sistemlerine karşı önemli bir avantaj elde ediyor.

Elektronik harp dayanımı ve stratejik etki

TAYFUN’un küresel konumlama sistemi karıştırmalarına karşı yüksek dayanım gösterdiği belirtiliyor. Komuta kontrol merkezlerinden askeri tesislere kadar geniş bir hedef yelpazesinde etkili olan sistem, yüksek hassasiyetiyle istenmeyen hasar riskini de minimize ediyor.

SOM füzesiyle derin hedeflere operasyon kabiliyeti

SOM seyir füzesi ise kara ve deniz hedeflerine karşı, hava savunma sistemlerinin menzili dışından etkili saldırı imkanı sunuyor. Yaklaşık 250 kilometre menzile sahip olan SOM, farklı harp başlıklarıyla çeşitli görevlerde kullanılabiliyor. İnsanlı ve insansız hava araçlarıyla entegre çalışabilen sistem, stratejik hedefler ve su üstü unsurlara karşı yüksek etkinlik sağlıyor.

Murat İkinci de yaptığı değerlendirmede, Türk mühendisliğinin imzasını taşıyan bu sistemlerin tasarımdan üretime kadar her aşamada yerli imkanlarla geliştirildiğini ve seri üretim sürecinin kararlılıkla sürdüğünü ifade etti.

Bilgisayar performansında büyük sıçrama

Pentium adı, Yunanca “beş” anlamına gelen penta kelimesinden türetilirken bu işlemci Intel’in beşinci nesil mimarisini temsil etti. Önceki işlemcilere kıyasla çok daha yüksek hız ve performans sunan Pentium, aynı anda birden fazla işlemi gerçekleştirebilen yapısıyla dikkat çekti. Özellikle grafik, oyun ve multimedya uygulamalarında sağladığı performans artışı, bilgisayar kullanım alışkanlıklarını köklü şekilde değiştirdi.

Ev bilgisayarlarının yaygınlaşmasının önünü açtı

Pentium işlemcinin tanıtılmasıyla birlikte kişisel bilgisayarlar yalnızca iş dünyasında değil, ev kullanıcıları arasında da hızla yaygınlaştı. Geliştirilen yeni yazılımlar ve artan işlem gücü sayesinde bilgisayarlar; eğitim, eğlence ve tasarım gibi birçok alanda daha aktif kullanılmaya başlandı.

Uzmanlara göre Pentium’un sunduğu mimari yenilikler, günümüzde kullanılan modern işlemcilerin temelini oluşturdu. Bu yönüyle 1993’teki tanıtım, bilişim dünyasında kalıcı etkiler bırakan kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Açıklamada, kötü amaçlı yazılımlarla enfekte edilen ve bir operatör tarafından gizlice kontrol edilen cihazlar ağını ifade eden 'botnet' yapılarının, veri hırsızlığı ve büyük ölçekli siber saldırılar için kullanıldığı kaydedildi.

'Aisuru' ve 'Kimwolf' ağlarının devasa boyutları ve yüksek saldırı kapasiteleri nedeniyle küresel bilişim altyapıları için 'akut tehdit' oluşturduğunun vurgulandığı açıklamada, 'Aisuru' ağının başta yönlendiriciler ve web kameraları olmak üzere, dünya genelinde milyonlarca ele geçirilmiş nesnelerin interneti (IoT) cihazından oluştuğu belirtildi.

Açıklamada, Kimwolf ağının ise büyük çoğunluğu Android TV kutularından oluşan milyonlarca cihazı kapsadığı belirtilerek, söz konusu botnetlerin, hedef sistemleri aşırı veri trafiğine boğarak erişilemez hale getiren 'Dağıtık Hizmet Engelleme' (DDoS) saldırıları düzenlediğine vurgu yapıldı.

Operasyon ortaklarından ABD Adalet Bakanlığı, bu ağların şimdiye kadar 'rekor kıran' büyüklükte saldırılar gerçekleştirdiğini teyit etti.

Siber saldırganların bu yöntemle mağdurlara şantaj yaptığı ve pek çok vakada on binlerce dolarlık maddi zarara yol açtığı bilgisi paylaşıldı. Yetkililer, operasyon kapsamında şüpheli yöneticilerin tespit edildiğini ve adli sürecin başlatıldığını duyurdu.

NEDİR BU ALTIGEN ELMAS?

Günümüzde bilinen ve kullanılan elmasların atomları kübik bir yapıya sahiptir. Altıgen elmasın atomları ise adından da anlaşılacağı üzere altıgen (hekzagonal) bir kafes yapısına sahiptir.

Altıgen elmaslar doğada sadece meteorların Dünya'ya çarpma anında oluşan aşırı yüksek basınç ve sıcaklık noktalarında, mikroskobik miktarlarda bulunur.

Bilim insanları ise bu elmasları saf bir formda üretmeye çalışıyordu çünkü içindeki safsızlıklar onun gerçek gücünü göstermesini engelliyordu.

ÜRETİM NASIL GERÇEKLEŞTİ?

Mart 2026'da yayımlanan çalışmada araştırmacılar, barut ve sıkıştırılmış gaz kullanarak grafit disklerini saniyede 24.000 kilometre hıza (ses hızının çok ötesinde) ulaştıran devasa bir gaz tabancası kullandılar.

Grafit disk bir duvara çarptığında oluşan muazzam şok dalgaları, karbon atomlarını saniyenin milyarda biri kadar kısa bir sürede yeniden düzenleyerek altıgen yapıya soktu.

Bilim insanları, bu çok kısa sürede maddenin sertliğini ölçmek için ses dalgalarını kullandı. Sesin bu yapı içinde ne kadar hızlı hareket ettiğini ölçerek sertliğini teyit ettiler.

HANGİSİ DAHA SERT?

Normal elmas, doğadaki en sert maddelerden biri olarak bilinir ve sertlik derecesi genellikle "Vickers sertlik testi" ile ölçülür. Buda yaklaşık 70-100 GPa (Gigapaskal) sertliğe sahip olduğunu gösterir.

Yapılan testler, bu yeni saf yapının normal elmastan %58 daha dirençli olduğunu ve yaklaşık 152 GPa sertliğe ulaştığını gösterdi.

AMACI NE?

Bu keşif sadece "bir şeyi daha sert yapmak" ile ilgili değil, endüstriyel dünyada oyunun kurallarını değiştirecek potansiyele sahip.

Madencilikte ve inşaatta kullanılan matkap uçları artık aşınmayacak kadar güçlü olabilir, Uzay araçları veya askeri zırhlar için çok daha ince ama geçilemez katmanlar üretilebilir ya da altıgen yapıdaki karbon atomları, kuantum bilgisayarlar için yeni nesil yarı iletkenlerin geliştirilmesinde kullanılabilir.

HEDEF KALICILIK

Şu anki en büyük zorluk, bu sertliğin sadece "şok anında" (milisaniyeler boyunca) korunabiliyor olması. Bilim insanlarının bir sonraki hedefi, bu şok dalgasıyla oluşan altıgen yapıyı oda sıcaklığında ve normal basınçta kalıcı hale getirmek.

Fransız Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Enstitüsü (INSERM) liderliğindeki araştırmacılar, beynin "çöpçüleri" olarak adlandırabileceğimiz Tanisit (Tanycyte) hücrelerinin bu hastalıkta kilit bir rol oynadığını ispatladı.

TANİSİTLER NEDİR?

Tanisitler, beynin merkezinde bulunan ve beyin-omurilik sıvısı ile kan akışı arasında bir "köprü" görevi gören özel hücrelere verilen isim. Uzun zamandır sadece metabolizma ve enerji dengesini düzenledikleri sanılıyordu.

Ancak yeni çalışma, bu hücrelerin beynin atık boşaltım sisteminde hayati bir rolü olduğunu gösterdi.

KRİTİK KEŞİF

Alzheimer'ın en büyük belirtilerinden biri, beyinde Tau adı verilen proteinlerin kümelenerek sinir hücrelerine saldırarak öldürmesidir.

Sağlıklı bir işleyişte tanisitler, beyin sıvısındaki zehirli Tau proteinlerini yakalar ve onları kan damarlarına taşır. Buradan da bu atıklar vücut tarafından dışarı atılır.

Bilim insanları Alzheimer hastalığı durumunda ise bu tanisit hücrelerinin parçalandığını ve bozulduğunu fark ettiler. Bu hücreler görevini yapamadığında, zehirli proteinler beyinden dışarı atılamıyor ve birikerek hastalığı hızlandırıyor.

NEDEN 'GİZLİ' HÜCRE?

Bugüne kadar Alzheimer hastalığının tedavisi için %90 oranında sinir hücrelerine (nöronlar) ve savunma hücrelerine (mikroglialar) odaklanıldı. Tanisitler, beynin çok spesifik bir bölgesinde bulundukları ve yapısal hücre olarak görüldükleri için tedavi için faydalı olabilecekleri düşünülmedi.

TEDAVİ İÇİN ANLAM

Bilim insanlarının bu keşfi Alzheimer hastalığı tedavisinde çığır açabilir. Tanisitlerin faydasının keşfi tedavi için farklı yönlere gidilmesinin önünü açabilir.

Mevcut ilaçlar birikmiş plakları temizlemeye çalışıyor ve genellikle geç kalıyorlar. Yeni hedef, bu "tahliye yollarını" (tanisitleri) daha hastalık başlamadan sağlıklı tutmak veya hasar görmüşlerse onları onarmak olacak.

Bu da tanisitlerin parçalanma seviyesi, hastalığın hangi aşamada olduğunu veya ne kadar hızlı ilerleyeceğini ölçmek için yeni bir biyobelirteç (test yöntemi) olabilir. Yani tanisitlerin durumu hastalığın erken teşhisini sağlayabilir.

SİNYALLERİN GELİŞİ

Voyager 1 ve 2 sondaları Satürn sisteminden geçerken Titan’ın atmosferindeki iyonosfer etkileşimlerini doğal radyo emisyonları olarak kaydetti. Ancak bunlar "mesaj" değil, gezegen fiziğinin bir parçası olarak kaydedildi.

Titan hakkındaki en somut radyo verileri, Cassini görevine bağlı Huygens sondasının Titan yüzeyine inişi sırasında geldi. Huygens, iniş boyunca ve yüzeyde kısa bir süre boyunca Dünya'daki radyo teleskoplara veri gönderdi.

Titan, Satürn'ün güçlü manyetosferinin içinde yüzer. Bu etkileşim sürekli bir elektromanyetik gürültü oluşturur. Bilim insanları bu sinyalleri radyo teleskoplarla sürekli izliyor.

NEDEN SİNYAL GÖNDERİYOR?

Titan’ın iyonosferi ile Satürn’ün manyetik alanı arasındaki sürtünme sonucu oluşan doğal radyo dalgaları bize ulaşıyor. Bazen Jüpiter veya Güneş kaynaklı radyo fırtınaları Titan yönünden geliyormuş gibi algılanabiliyor.

UZAYLILAR MI VAR?

Bazı komplo teorisyenleri, Titan'ın aslında bir "istasyon" olduğunu iddia eder. Huygens sondasının inişinden sonra gelen bazı veri paketlerinin NASA tarafından halktan gizlendiği ve bu verilerin "yapay bir yapıdan" gelen düzenli sinyaller içerdiği öne sürüldü.

Bir diğer iddia ise Titan’ın yüzeyinde su yerine sıvı metan ve etan gölleri bulunur. Teorisyenler, "karbon bazlı olmayan" yaşam formlarının bu göllerin altında geliştiğini ve yüzeye radyo sinyali yayan cihazlar yerleştirdiklerini iddia eder.

2005'teki iniş sırasında iki radyo kanalından birinin "yazılım hatası" nedeniyle veri göndermediği açıklanmıştı. Komplo dünyasında bu, "hata" değil, o kanaldan gelen "şok edici bir kanıtın" (örneğin bir şehir gürültüsü) sansürlenmesi olarak yorumlandı.

Titan'dan gelen sinyallerin %99.9'u doğal iyonosfer etkileşimleridir. Ancak %0.1'lik o gizem payı, bilim kurgu yazarlarını ve meraklıları beslemeye devam ediyor.

2030'larda oraya gidecek olan Dragonfly görevi, belki de bu teorilerin bir kısmını tamamen çöpe atacak ya da yenilerini doğuracak.