BAKAN KURUM'DAN PAYLAŞIM GELDİ

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, caddede esnaf olan 20 yaşındaki Hüseyin Ekenel'in görüntülerini paylaştı. Bakan Kurum mesajında, 'Hatay'da artık açılan kepenkler, yeniden başlayan hayatın ve büyüyen umudun sesi oluyor. Hüseyin kardeşimiz dükkanına her gün huzurla giriyor ya inanın bu mutluluğun tarifi yok' dedi.

'ÇOK YANILDIK'

Görüntülerde yer alan depremzede Hüseyin Ekenel, 'Deprem olduğu zamanlar, 'Artık esnaflık bitti bu memlekette, esnaf olunmaz. Ev, tutulacak iş yeri kalmadı. Artık burası iflah olmaz. Burada yaşam olmaz' diye düşündük. Ama çok şükür yanıldık. İyi ki de yanılmışız. Döndüğümde çok mutlu oldum. Cumhuriyet Mahallesi, Esentepe, Ekinci Mahallesi, 75'inci Yıl Bulvarı çok değişmiş, şok oldum. Hatay yeniden ayağa kalkıyor' dedi.

'BİZ 10 SENEYİ GÖZE ALMIŞTIK'

Çalışmaların çok hızlı ilerlediğini belirten Hüseyin Ekenel, 'Biz 10 seneyi göze almıştık. Ama çok hızlı bir çalışma yapıldı. Sağ olsun devletimiz de bizim elimizden tuttu. Devletin desteği her zaman için var. Yeniden ayağa kaldırıyoruz Atatürk Caddesi'ni, yeniden canlandırıyoruz. Eski konumuna tekrar getirmek istiyoruz. Eski esnaf da buraya geliyor. 'Eskisi gibi olur' diye düşünüyordum ama eskisinden de iyi olacağına çok eminim' ifadesinde bulundu.

'HATAY EKONOMİSİNE CAN SUYU OLACAK'

Ekenel, diğer meslektaşlarını da bir an önce yeni iş yerlerine taşınmaya davet ederek, 'Esnaf halkımız tekrar gelsin buraya. Burada tekrar bir canlılık olsun. Burayı tekrardan ayağa kaldıralım. Burası, Hatay ekonomisine can suyu olacak. Hatay halkına bir ışık oldu burası. Allah'ın izniyle Hatay halkına da Hatay esnafına da bir ışık olarak devam edeceğiz' dedi.

Samim SELÇUK/HATAY,

Adreslerine yapılan baskınla gözaltına alınan H.H., K.Ç. ve E.H., emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edildi. Hakim karşısına çıkan şüphelilerden H.H. ve K.Ç. tutuklanırken, E.H. ise adli kontrol şartı ile serbest bırakıldı.

Kazaya dair inceleme başlatıldı.

Cuma Yunus YAŞATIR/REYHANLI (Hatay),

Alevleri fark eden sürücü, aracı hemen yol kenarına çekerek 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istedi. İhbar ile bölgeye Hatay Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı ekipleri sevk edildi. Yangın, itfaiyenin müdahalesiyle söndürülürken, araç kullanılamaz hale geldi. Yangının çıkış nedeninin belirlenmesi için çalışma başlatıldı.

Olay, saat 15.00 sıralarında ilçedeki Kapısuyu Mahallesi sahilinde yaşandı. Serinlemek için denize giren 14 yaşlarındaki 3 çocuk, dalgalara kapıldı. Çevredekilerin ihbarıyla bölgeye sağlık, itfaiye ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ekipleri sevk edildi. Çocuklardan ikisi ekipler tarafından kurtarıldıktan sonra ambulansla hastaneye kaldırıldı. Denizde kaybolan M.A.H.'nin bulunması için çalışma başlatıldı.

Hatay'ın Yayladağı ilçesinde 24'üncü Geleneksel Yayladağı Kültür Sanat ve Aba Güreşi Festivali, kortej yürüyüşü ile start aldı. Kortej yürüyüşünün ardından kent meydanındaki Atatürk Anıtı'na çelenk sunuldu.

Saygı duruşunda bulunulup, İstiklal Marşı'nın okunması ile festival etkinliklerine geçildi. Festival kapsamında düzenlenen tütün dizme, fotoğraf ve satranç yarışmalarında dereceye girenlere ödülleri verildi.

Etkinliklere Yayladağı Kaymakamı Halil Yazıcı, Belediye Başkanı Mehmet Yalçın, siyasi parti ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ile vatandaşlar katıldı.

Festivalin ilk gününün son etkinliğinde sanatçı Kıraç sahne aldı. Kıraç'ın seslendirdiği şarkılara vatandaşlar da eşlik etti. Festival, çeşitli etkinliklerle devam edecek.

Sürücüleri ve plakaları henüz öğrenilemeyen hafriyat kamyonu ile otomobil çarpıştı. Kazada, araçlarda bulunan 9 kişi yaralandı. İhbar ile bölgeye sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi. Yaralılar, kaza yerinde yapılan ilk müdahalenin ardından ambulanslarla çevredeki hastanelere kaldırıldı. Yaralıların tedavilerinin sürdüğü öğrenildi. Jandarma, kazayla ilgili inceleme başlattı.

Alican GÜMÜŞ/HATAY,

Kazayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Olay, akşam saatlerinde Reyhanlı E-5 Karayolu Cüdeyde Mahallesi Kavşağı'nda meydana geldi. Düğün konvoyu seyir halindeyken henüz bilinmeyen bir nedenle gelin ve damat yakınları arasında gerginlik çıktı. Yol kenarında araçlarını durduran gelin ve damat yakınları arasındaki tartışma kısa süre sonra taş, soba ve silahların kullanıldığı kavgaya dönüştü. Yaşanan arbede sırasında 4 kişi yaralandı.

Çevredekilerin ihbarı ile adrese çok sayıda polis, özel harekat, jandarma ve sağlık ekipleri sevk edildi. Olay yerine gelen polis ekipleri, havaya uyarı ateşi açarak kavgayı güçlükle sonlandırdı.

Yaralanan 4 kişi, sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından ambulanslar ile çevredeki hastanelere kaldırılarak tedavi altına alındı. Kavgaya karıştıkları belirlenen bazı kişiler gözaltına alındı. Polis ve jandarma ekipleri bölgede geniş güvenlik önlemi aldı. Emniyet yetkililerinin araya girmesiyle barışan taraflar birbirlerinden şikayetçi olmadı.

Öte yandan, tarafların birbirine taş ve sopalar ile saldırdığı anlar çevredeki vatandaşlar tarafından cep telefonu kamerası ile saniye saniye kaydedildi. Olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Çevredeki bir iş yerinin güvenlik kamerasına yansıyan kazaya dair kin soruşturma başlatıldı.

Alican GÜMÜŞ/HATAY,

Olayla alakalı inceleme başlatıldı.

Alican GÜMÜŞ/HATAY,

Alican GÜMÜŞ/HATAY,

İsmi öğrenilemeyen kamyon sürücüsü, kazayı yara almadan atlattı. Kaza sebebiyle kapanan yol, kamyonun kaldırılmasının ardından yeniden ulaşıma açıldı.

Kaza anı, çevredeki bir güvenlik kamerasına yansırken görüntülerde, kamyonun bir anda yan yatarak devrildiği yer aldı.

Alican GÜMÜŞ/HATAY,

Olay yerine gelen Yayladağı Cumhuriyet Savcısı ve ekiplerin yaptığı incelemelerin ardından Kuş'un cansız bedeni, kesin ölüm sebebinin tespiti için otopsi yapılmak üzere Yayladağı Devlet Hastanesi morguna götürüldü.

Polis olayla ilgili soruşturma başlattı.

Emek ÇAKILI/ YAYLADAĞI(Hatay),

Sürücüsünün ismi öğrenilemeyen cip, korkuluğu olmayan ve yapımı süren köprüden düştü. Çevredekilerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Vatandaşlar ile birlikte yaralıları araçtan çıkarmak isteyen bir polis memuru, dengesini kaybedip düştü. O anlar, cep telefonu kamerasıyla görüntülendi. Araçtan çıkarılan 2 yaralı, ilk müdahalelerinin ardından ambulansla hastaneye kaldırıldı. Tedaviye alınan yaralıların, durumlarının iyi olduğu belirtildi. Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ömrünün son aylarında, ölümcül hastalığına ve doktorların tüm itirazlarına rağmen "Hatay benim şahsi meselemdir" diyerek diplomatik ve askeri bir satranç gibi yürüttüğü Hatay davası; Türk diplomasisinin kurşun sıkmadan kazandığı en büyük zaferlerden biri olarak tarihe geçti.

Fransız mandasından bağımsız devlete, ardından da Türkiye Cumhuriyeti’nin bir vilayetine uzanan Hatay’ın anavatana katılışının tarihsel sürecini, nedenlerini, kilit aktörlerini, Meclis kararını ve az bilinen insani/diplomatik detaylarını detaylıca masaya yatırıyoruz.

SATRANÇ TAHTASI

Hatay davası, 1921’den 1939’a uzanan çetin bir diplomatik mücadeleye sahne oldu:

• Ankara Antlaşması (1921): Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile Hatay (O dönemin adıyla İskenderun Sancağı), Fransız mandasındaki Suriye sınırları içinde kaldı. Ancak Atatürk’ün ısrarıyla antlaşmaya özerklik maddeleri eklendi: Türkçe resmi dil olacak, Türk kültürünün korunması güvenceye alınacaktı.
• Fransa’nın Çekilme Kararı (1936): II. Dünya Savaşı tehlikesinin belirmesi üzerine Fransa, Suriye’deki mandasını kaldırarak bölgeden çekilme ve tüm yetkileri Suriye Hükümeti’ne devretme kararı aldı. Bu durum, Hatay’ın doğrudan Suriye’ye bağlanması tehlikesini doğurdu.
• Türkiye’nin İtirazı ve Milletler Cemiyeti: Atatürk ve Türk diplomasisi derhal harekete geçti. "Sancağın kaderini Suriye tayin edemez" denilerek konu Milletler Cemiyeti’ne (Cemiyet-i Akvam) taşındı.
• Hatay Devleti’nin Kuruluşu (1938): Milletler Cemiyeti gözetiminde yapılan seçimlerin ardından 2 Eylül 1938’de bağımsız Hatay Devleti kuruldu. Cumhurbaşkanlığına Tayfur Sökmen, Başbakanlığa ise Abdurrahman Melek seçildi.

HASTA BİR LİDERİN ASKERİ BLÖFÜ

Hatay davasını sıradan bir dış politika konusundan çıkarıp bir vatan savunmasına dönüştüren yegane güç, Mustafa Kemal Atatürk’ün kişisel kararlılığıydı:

• "Şahsi Meselem" ve Asım Us Müstear İsmi: Atatürk, hükümetin diplomatik adımlarda yavaş kaldığını düşündüğü dönemlerde Kurun gazetesinde "Asım Us" takma adıyla sert başyazılar kaleme alarak İnönü Hükümeti’ni eleştirdi ve kamuoyunu diri tuttu.
• Mersin ve Adana Gezisi (Mayıs 1938): Doktorların "kesin yatak istirahati" vermesine ve Siroz hastalığının son evrelerinde olmasına rağmen Atatürk, Fransız delegelerine gözdağı vermek için Adana ve Mersin’e gitti. Saatteki sıcaklığı 40 dereceyi bulan kavurucu sıcakta ayakta saatlerce askeri birlikleri denetledi.
• Fransız Büyükelçisine Mesaj: Fransız Büyükelçisi Ponsot’ya "Benim toprak büyütmek gibi bir arzum yoktur; ama verilmiş bir sözü yerine getirmek mecburiyetindeyim. Gerekirse Cumhurbaşkanlığından istifa eder, çetemin başına geçer Hatay’ı alırım!" diyerek kararlılığını gösterdi. Fransızlar bu blöfün arkasındaki askeri iradeyi gayet iyi biliyorlardı.

HATAY MECLİSİNDE TARİHİ GECE

Hatay Devleti, 10 aylık bağımsızlık sürecinin ardından tarihi kararını vermek üzere toplandı:

• 23 Haziran 1939 Antlaşması: II. Dünya Savaşı’nın eşiğindeki Fransa, Türkiye’yi Almanya’nın yanına itmemek için Hatay üzerindeki iddialarından vazgeçti ve Türkiye ile antlaşma imzaladı.
• 29 Haziran 1939 Tarihi Oylaması: 40 milletvekilinden oluşan Hatay Millet Meclisi, Tayfur Sökmen başkanlığında son kez toplandı. Meclis, oy birliğiyle Hatay Devleti’nin feshedilerek Türkiye Cumhuriyeti’ne katılması kararını aldı.
• Alınan Kararın Metni: Meclis tutanaklarına geçen tarihi kararda şu ifadeler yer aldı: "Türk camiasının ayrılmaz bir parçası olan Hatay’ın anavatana kavuşması, milletimizin en tabii ve meşru hakkıdır."
• Bayrak Devir Teslimi: 23 Temmuz 1939’da düzenlenen törenle Hatay Kalesi’ndeki Hatay bayrağı indirilerek yerine Türk Bayrağı çekildi. Hatay, Türkiye’nin 67. vilayeti oldu.

TÜRKİYE İÇİN ÖNEMİ

1. Misak-ı Millî’nin Son Zaferi: Hatay’ın katılımı, Misak-ı Millî sınırları içinde olup da diplomasi yoluyla anavatana katılan tek ve son toprak parçası olmuştur.
2. Doğu Akdeniz’de Stratejik Üstünlük: İskenderun Limanı ve Doğu Akdeniz kıyıları Türkiye’nin kontrolüne geçerek güney sınırının güvenliği perçinlenmiştir.
3. II. Dünya Savaşı Öncesi Büyük Başarı: Türkiye, yaklaşan dünya savaşı öncesinde güney cephesini tamamen emniyete almış ve bölgesel bir güç olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır.

AZ BİLİNENLER

"Hatay" İsmini Atatürk Koydu

Bölge tarihsel olarak "İskenderun Sancağı" veya "Müttehit Sancak" olarak biliniyordu. İsmail Müştak Mayakon’un araştırmalarından yola çıkan Atatürk, bölgedeki Türk varlığının Hıtay (Hata) Türklerine dayandığını belirterek 1936 yılında bu coğrafyaya bizzat "Hatay" adını verdi.

Hatay Bayrağındaki Gizli Şifre

Bağımsız Hatay Devleti’nin bayrağı, Türk Bayrağı’na neredeyse ikiz kadar benziyordu. Tek bir farkla: Kırmızı zemin üzerindeki Beyaz Ay-Yıldız’ın içinin kırmızı olması. Bu tasarımı bizzat Atatürk çizmiş ve "Hatay bağımsızdır ama kalbi (içi) anavatan Türkiye ile doludur" mesajını vermiştir.

Atatürk’ün Göremediği Zafer

Atatürk, uğruna sağlığını feda ettiği Hatay’ın anavatana katılışını göremedi. 10 Kasım 1938’de vefat eden Atatürk, Hatay’ın bağımsız bir devlet oluşunu (Eylül 1938) görmüş, ancak anavatana katıldığı Temmuz 1939’da hayatta değildi. Hatay halkı, cenaze merasimlerine "Biz Anayız, Sen Babamızsın" yazılı çelenklerle katılmıştır.

Meclis Binası Bugün Sanat Merkezi

Hatay Meclisi’nin ilhak kararını aldığı Fransız mimarisi tarihi bina, bir dönem sinema salonu ve künefeci olarak kullanıldı. Daha sonra Hatay Valiliği tarafından kamulaştırılarak restore edildi ve "Hatay Devleti Meclis Binası" adıyla kültür ve sanat merkezine dönüştürüldü.

Atatürk'ün Fransız Kamuoyuna Tarihi Uyarısı: "Hatay benim şahsi meselemdir. Meseleyi milletime karşı bir namus borcu sayıyorum. Fransız hükümetiyle ilişkileri bozmak istemem, ancak kararlılığımı sınamaya kalkanlar yanıldıklarını göreceklerdir."

Hatay’ın anavatana katılışı; bir milletin kararlılığının, dahi bir liderin diplomasi dehasının ve kurşun atmadan kazanılan tarihi bir vizyonun en parlak nişanesidir.

Kaza, saat 15.00 sularında Reyhanlı-Hatay kara yolu Çatalhöyük mevkisinde meydana geldi. Tarım işçilerini taşıyan minibüs, lastiğinin patlaması sonucu kontrolden çıkarak devrildi.

Çevredekilerin ihbarı ile kaza yerine sağlık, itfaiye ve jandarma ekipleri sevk edildi. Kazada yaralanan 5 işçi, ambulanslar ile Reyhanlı Devlet Hastanesi'ne kaldırıldı.

Kaza ile ilgili inceleme başlatıldı.

Hataylı 4 işçinin cenazesinin Suudi Arabistan'daki resmi işlemlerin tamamlanmasının ardından Türkiye'ye getirileceği belirtildi.