TEKNOFEST Mavi Vatan kapsamında Türk Deniz Kuvvetleri'nin seçkin platformları TCG Anadolu ile Mavi Vatan'ın ilk milli savaş gemilerinden TCG Heybeliada'nın ilk durağı Yalova oldu. Yalova'dan selamlama geçişi yapan gemiler, sırası ile Altınova, Karamürsel, Ereğli, Ulaşlı, Halıdere, Değirmendere, Gölcük, Kavaklı, Başiskele, İzmit ve SEKA Park açıklarından geçerek saat 13.00'te Derince'ye ulaşacak.

Yalova'da gerçekleştirilen selamlama geçişine Yalova Valisi Dr. Ahmet Hamdi Usta, İl Jandarma Komutanı Albay Ercan Altın, İl Emniyet Müdürü Yılmaz Delen ile il protokolü ve çok sayıda vatandaş katıldı. Vatandaşlar, Türk bayraklarını sallanarak selamlama geçişine eşlik etti.

TEKNOFEST Mavi Vatan, 20-23 Ağustos tarihlerinde Gölcük Tersanesi Komutanlığı'nda düzenlenecek.

16 eylem planı hayata geçirilecek

Diğer taraftan, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, 2021-2025 dönemini kapsayan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin kazanımları üzerine inşa edilen ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda; kamu, özel sektör, üniversiteler ile sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle hazırlanan eylem planı, Türkiye'nin yapay zeka vizyonunu geleceğe taşıyacak şekilde somut bir yol haritası sunuyor. İnsan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda şekillendirilen Eylem Planı; 'Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet' olmak üzere 4 temel eksen üzerine inşa edildi. Plan kapsamında yapay zeka ekosisteminin enerji, hesaplama donanımı, altyapı, modeller/veri ve uygulamalardan oluşan 5 temel katmanının yanı sıra yetenek, finansman ve düzenleme alanlarını güçlendirmeye dair 16 öncelikli eylem hayata geçirilecek. Kamu kaynakları ile özel sektör yatırımlarının ortak amaçlar etrafında mobilize edilmesiyle Türkiye'nin yapay zeka alanında yalnızca tüketen değil; geliştiren, üreten, ihraç eden ve güvenilir şekilde yöneten bir ülke konumuna ulaşması ve 1 trilyon lirayı aşan bir ekonomik değer oluşturulması amaçlanıyor.

100 bin yapay zeka uygulama personeli yetişecek

Eylem Planı'nın uygulanması, ilgili kamu kurumlarının koordinasyonunda performans göstergeleri ile şeffaf izleme mekanizmalarıyla takip edilecek. Yol haritası doğrultusunda 2026-2027 döneminde temel yönetişim yapılarının kurulması, sektörel veri alanlarının pilotlanması, kamuda öncü yapay zeka uygulamalarının devreye alınması ve hesaplama kapasitesine dönük yatırımların şekillendirilmesi amaçlanıyor. 2028-2030 döneminde ise pilot uygulamaların yurt geneline ölçeklendirilmesi, geliştirilen yerli ve sektörel modellerin ticarileştirilmesi ve uluslararası stratejik iş birliklerinin derinleştirilmesi ise önceliklendirilecek. Stratejik insan kaynağı hedefleri doğrultusunda, e-Devlet Kapısı üzerinden bütün vatandaşların yapay zeka yetkinlik düzeylerini ölçebilecekleri ve kişiye özel gelişim haritalarına yönlendirilebilecekleri ulusal bir değerlendirme altyapısı kurulacak. Toplam 5 milyon vatandaşa yapay zeka farkındalığının kazandırılmasının hedeflendiği süreçte; ekosisteme 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ile 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirilmesi planlanıyor.

Özel sektörden 500 milyar liralık ardım mobilize edilecek

Altyapı, teknoloji ve yatırım amaçları kapsamında ise 1 Gigavat veri merkezi kurulu gücüne ulaşılması; araştırmacılar, girişimler ve KOBİ'ler için dünya standartlarında yüksek hesaplama kapasitesinin doğrudan erişime açılması öngörülüyor. Özel sektörden 500 milyar lira tutarında yatırımın harekete geçirileceği plan dahilinde; sektörel temel modeller geliştirilecek, fiziksel yapay zeka ve robotik alanında yerli üretim yetkinlikleri artırılacak ve en az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları faaliyete geçirilecek. Bütün kamu kurum ve kuruluşlarının uygulama sürecinde etkin rol üstleneceği Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı dokümanının detaylarına, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmi internet adresi olan 'www.sanayi.gov.tr/yapayzekaeylemplani' üzerinden erişilebilecek.

Kayseri Bilim Merkezi ile Erciyes A.Ş. tarafından Erciyes Kayak Merkezi Hacılar Kapıda düzenlenen etkinlikte, gökyüzü tutkunları bir araya geldi. Işık kirliliğinden uzakta gökyüzünü gözlemleyen katılımcılar, teleferikler ile Erciyes'in 2 bin 650 metre yüksekliğine çıktı. Vatandaşlar yanlarında getirdikleri minderlere oturarak, Perseid meteor yağmurunu izledi. Kayseri Bilim Merkezi'ndeki yetkililer, alana kurdukları ekranda vatandaşlara samanyolu, gezegen ve yıldızlar hakkında bilgiler verdi.

Konuyla ilgili açıklama yapan Kayseri Büyükşehir Belediyesi Erciyes A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Akşehirlioğlu, 'Gökyüzüne Kayseri'nin en yakın yerindeyiz. Erciyes'imizdeyiz. Böyle bir dağımız var. Çok şükür çok şanslıyız. Her türlü faaliyeti yapabildiğimiz, yaz kış bütün aktivitelerin yapılabildiği muhteşem bir destinasyon haline geldi Erciyes'imiz. Kayseri Büyükşehir Belediyemizin yapmış olduğu yatırımlarla birlikte ve dört giriş noktası olan ve dört kapısı olan ve dört kapısında da dört mevsim dört dörtlük aktivitelerin yapıldığı bir nokta, bir destinasyon haline geldi. Bugün de yine o faaliyetlerden birisini yapıyoruz. Erciyes'te artık bir nevi geleneksel hale gelen meteor gözlem şenliğini Hacılar Kapı'dayız şu anda. 2 bin 650 metre yükseklikte ışık kirliliğinden uzak. Yıldız kayması diye halk arasında tabir edilen meteor yağmurlarının en güzel izlendiği bölgelerdeyiz. Kayseri Büyükşehir Belediyesi Bilim Merkezimizden hocalarımız var. Bize, halk arasında 'yıldız kayması' olarak gördüğümüz ifadeleri bilimsel olarak açıklayıp ne anlama geldiklerini anlatıyorlar' dedi.

'PERSEİD YAĞMURLARINI SEYRETMEK GELENEK HALİNİ ALDI'

Etkinliğe katılan AK Parti Kayseri Milletvekili Murat Cahid Cıngı ise 'Erciyes, artık ülkemizin en büyük kayak merkezi olarak şöhreti, yurdumuzun dışına taşmış tüm dünyadan misafirler kabul eden, çok sayıda kayakçı ve snowboardcının ziyaret ettiği bir yer. Bilindiği üzere tüm dünyada 12 Ağustos'ta meteor yağmurları gözlemleniyor. Buna 'Perseid' deniyor. Erciyes'te de artık her yıl 12 Ağustos'ta buna kutlamak istiyoruz. Burada insanların ışıktan izole edilmiş bu muhteşem ortamda, gökyüzünün pırıl pırıl görüldüğü yıldızların çok net seyredilebildiği ortamda perseid yağmurlarını seyretmek yaklaşık 10 yıldır bir gelenek halini aldı' diye konuştu.

Yıllar boyunca bilimkurgu romanlarına, Hollywood filmlerine ve komplocuların teorilerine konu olan bu olay; teleportasyon (ışınlanma), zaman yolculuğu ve korkunç insan deneyleri hikayeleriyle bir şehir efsanesine dönüştü. Deneyin tarihsel sürecini, arkasındaki iddiaları, bilimin ve resmi makamların ortaya koyduğu acı gerçekleri, komplo teorilerini ve bu efsaneyle ilgili az bilinen şaşırtıcı detayları derinlemesine inceliyoruz.

NASIL DOĞDU?

İkinci Dünya Savaşı sırasında Müttefik Devletler, Atlantik Okyanusu’nda Alman denizaltılarının (U-Boat) ticari ve askeri gemilere verdiği ağır hasarları durdurmak için yoğun bir teknoloji arayışına girdi. İddialara göre ABD Deniz Kuvvetleri, gemileri Düşman radarlarından ve manyetik mayınlardan korumak için Einstein'ın henüz tamamlanmamış olan "Birleşik Alan Teorisi"ni (Elektromanyetizma ile kütleçekimini birleştiren teori) temel alan gizli bir proje başlattı.

• Amaç Ne İdi? Amacın geminin etrafında devasa elektromanyetik alanlar oluşturarak ışığı ve radar dalgalarını bükmek, böylece gemiyi hem radarda hem de cismine bakıldığında optik olarak görünmez kılmak olduğu öne sürüldü.

• Test Gemisi: USS Eldridge (DE-173): Deney için yeni inşa edilmiş olan Cannon sınıfı bir destroyer eşlik gemisi seçildi. Geminin üzerine devasa jeneratörler, vericiler ve manyetik güç yükselticileri monte edildi.

DENEY GÜNÜ VE İDDİA EDİLEN FELAKET

Söylentilere göre ilk test 1943 yılının Temmuz ayında yapıldı ve gemi radarda başarıyla kayboldu, ancak hafif bir yeşilimsi sis tabakası ve mürettebatta mide bulantıları bıraktı. 28 Ekim 1943’teki ikinci ve ana deneyde ise jeneratörler tam kapasiteyle çalıştırıldı.

• Işınlanma İddiası: İddiaya göre jeneratörler devreye girdikten sonra geminin etrafında parıldayan yeşilimsi-mavi bir sis belirdi. Birkaç saniye sonra USS Eldridge, Philadelphia Tersanesinden tamamen gözden kayboldu. Gemi sadece radardan değil, gözle görülebilir gerçeklikten de silinmişti.

• Norfolk’ta Anlık Görünüm: Aynı dakikalarda, Philadelphia’dan yaklaşık 350 kilometre uzaklıktaki Virginia, Norfolk Deniz Üssü’ndeki denizcilerin USS Eldridge’i birkaç dakika boyunca limanlarında gördüklerini, ardından geminin tekrar kaybolarak Philadelphia’ya geri döndüğünü iddia ettikleri öne sürüldü.

• Mürettebatın Korkunç Akıbeti: Gemi tekrar belirdiğinde, tüyler ürpertici bir tabloyla karşılaşıldığı iddia edildi:

  1. Mürettebatın bir kısmı delirmiş veya ağır zihinsel travma geçirmişti.

  2. Bazı denizciler kendiliğinden alev alarak yanmıştı.

  3. En korkunç iddia ise, bazı denizcilerin moleküler düzeyde geminin çelik güvertesi ve duvarlarıyla bütünleştiği, bedenlerinin yarısının gemi metalinin içinde kaldığıydı.

EFSANEYİ DOĞURAN İSİM

Philadelphia Deneyi, 1943 yılında yaşandığı iddia edilmesine rağmen 12 yıl boyunca tek bir gazetede dahi haber olmadı. Efsane, 1955 yılında astrofizikçi ve yazar Morris K. Jessup’un "The Case for the UFO" (UFO Vakası) adında bir kitap yazmasıyla patlak verdi.

• Gizemli Mektuplar: Kitabın yayınlanmasının ardından Jessup, kendisine Carlos Miguel Allende (gerçek adı Carl M. Allen) imzasını atan bir kişiden garip mektuplar almaya başladı. Allende, 1943’te SS Andrew Furuseth adlı ticaret gemisinde görev yaparken Philadelphia Deneyi'ne bizzat tanıklık ettiğini, USS Eldridge'in kayboluşunu ve denizcilerin gemi duvarlarına gömüldüğünü gördüğünü iddia ediyordu.

• AADD (ABD Deniz Araştırmaları Bürosu) Olayı: 1957’de ABD Deniz Araştırmaları Bürosu (ONR), Jessup’ın kitabının el yazısıyla yazılmış notlarla dolu anonim bir kopyasını aldı. Notlarda nükleer fizik, uzaylı teknolojileri ve gizli askeri deneylerden bahsediliyordu.

• Jessup'ın Şüpheli Ölümü: Jessup, bu gizemli olayı araştırmaya devam ederken 1959 yılında arabasında egzoz gazından zehirlenmiş olarak ölü bulundu. Resmi kayıtlar intihar dese de komplo teorisyenleri onun "gerçekleri fazla kurcaladığı için engellendiğini" iddia etti.

BİLİM NE DİYOR?

Philadelphia Deneyi iddiaları ne kadar büyüleyici olsa da tarihsel ve bilimsel kanıtlar olayın tamamen bir kurgu ve yanlış anlamalar silsilesi olduğunu ortaya koyuyor:

AZ BİLİNENLER

1. Carl Allen (Carlos Allende) İtiraf Etti

Efsaneyi başlatan mektupların yazarı Carl Allen’ın akıl sağlığının yerinde olmadığı ve kronik bir fantezi yazarı olduğu ortaya çıktı. Allen, 1969 yılında The MHO (UFO Araştırma Derneği) yetkililerine verdiği mülakatta, Jessup'a yazdığı tüm mektupları ve hikayeleri tamamen uydurduğunu itiraf etti.

2. USS Eldridge Yunanistan'a Satıldı

Efsanevi savaş gemisi USS Eldridge, savaştan sonra 1951 yılında Yunanistan Deniz Kuvvetlerine satıldı ve adı HS Leon (D-54) olarak değiştirildi. Gemi, Yunan donanmasında onlarca yıl sıradan bir devriye gemisi olarak hizmet verdi ve 1990'larda hurdaya ayrıldı. Yunan denizciler gemide hiçbir zaman garip veya "hayaletimsi" bir durumla karşılaşmadıklarını beyan ettiler.

3. Hollywood ve Kültürel Etkisi

Olay, 1984 yılında başrolünde Michael Paré'in oynadığı "The Philadelphia Experiment" filmiyle küresel popüler kültürün parçası haline geldi. Film, olayı gerçekmiş gibi işleyerek zaman yolculuğu temasını ekledi ve efsanenin milyonlarca insan tarafından gerçek sanılmasına yol açtı.

4. Birebir Görgü Tanığı: SS Andrew Furuseth Gemisi Mürettebatı

Carl Allen’ın deneyi izlediğini iddia ettiği ticaret gemisi SS Andrew Furuseth’in kaptanı ve mürettebatı, iddia edilen tarihlerde Norfolk’tan yola çıktıklarını ancak Philadelphia’da ışınlanan bir savaş gemisi veya yeşil bir sis tabakası görmediklerini resmi olarak beyan ettiler.

Philadelphia Deneyi; II. Dünya Savaşı’nın gizlilik atmosferi, gelişen askeri teknolojiler (radar ve degaussing), bir fantezi yazarının hayal gücü ve medyanın sansasyon arayışının birleşimiyle doğmuş 20. yüzyılın en büyük şehir efsanelerinden biridir. Bilimsel bir gerçekliği olmasa da insanlığın görünmezlik, ışınlanma ve bilinmeyene olan tutkulu merakının bir sembolü olarak popüler kültürdeki yerini korumaktadır.

İşte yarın gökyüzünde yaşanacak o muhteşem olaylar:

Tam Güneş Tutulması

Ay'ın Güneş ile Dünya arasına girerek Güneş ışığını tamamen kesmesiyle gerçekleşen Tam Güneş Tutulması, gündüzü adeta geceye çevirecek. Tutulma tam evresine ulaştığında, Güneş'in dış atmosferi (korona) çıplak gözle (koruyucu ekipman/gözlük kullanılarak) izlenebilecek.

Perseid Meteor Yağmuru Zirve Yapıyor

Her yıl Ağustos ayında gerçekleşen ve yılın en görkemli göktaşı yağmurlarından biri olan Perseid Meteor Yağmuru, yarın gece en yüksek yoğunluğuna ulaşacak. Işık kirliliğinden uzak alanlarda saatte onlarca "kayan yıldız" izlemek mümkün olacak. Tam Güneş tutulması sayesinde oluşacak karanlık atmosfer de meteorların görünürlüğünü artıracak.

Altı Gezegenin Geçit Töreni (Gezegen Hizalanması)

Güneş Sistemi’nin devleri gökyüzünde bir araya geliyor! Altı gezegen (Merkür, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün), Dünya'dan bakıldığında gökyüzünde düz bir hat boyunca sıralanmış gibi görünecek. Bu nadir gezegen hizalanması, astronomi tutkunları ve fotoğrafçılar için kaçırılmayacak bir gözlem fırsatı sunacak.

TANITILACAK MUHTEMEL CİHAZLAR

• Katlanabilir iPhone (iPhone Fold / Ultra): Apple'ın yıllardır beklenen ilk katlanabilir telefonu. 7.8 inçlik esnek iç ekran, Titanyum kasa ve A20 çip ile Eylül etkinliğinin en çok dikkat çeken modeli olması bekleniyor.

• iPhone 18 Pro & iPhone 18 Pro Max: Eylül ayının ana amiral gemileri. 2nm mimarili A20 Pro işlemci, küçültülmüş Dynamic Island ve değişken diyaframlı ana kamera geliştirmeleri öne çıkıyor.

• Apple Watch Series 12 & Apple Watch Ultra 4: Yeni sağlık sensörleri, daha güçlü işlemci ve optimize edilmiş pil ömrüyle akıllı saat ailesinin Eylül ayında yenilenmesi bekleniyor.

GEÇ TARİHE ERTELENEN ÜRÜNLER

• Standart iPhone 18: Tedarik zinciri analizlerine göre Apple bu yıl lansman stratejisini bölüyor. Standart iPhone 18 ve iPhone 18e modellerinin Eylül yerine 2027'nin İlkbahar dönemine kaydırıldığı bildiriliyor.

• Apple TV Box & HomePod mini: Her iki ev cihazı da güncelleme listesinde yer alsa da, Apple'ın bu ürünleri Eylül lansmanındaki yoğunluğu bölmemek adına Ekim/Kasım dönemindeki Mac lansmanına veya basın bültenli duyurulara saklayabileceği belirtiliyor.

Öğrencilerin yoğun ilgi gösterdiği Bayraktar, beraberindeki heyetle kurumlar tarafından oluşturulan stantları gezerek çalışmalar hakkında bilgi aldı. Daha sonra dron pilotları için hazırlanan platforma geçen Bayraktar, yarışmacılarla sohbet edip hazırlıklar ve yarışma süreci hakkında görüş aldı. Bayraktar, ardından yarış alanına geçerek dron yarışlarını takip etti.

Programa Bayraktar'ın yanı sıra Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürü Sadullah Uzun, Şırnak Valisi Birol Ekici, Şırnak Belediye Başkanı Mehmet Yarka, Şırnak Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Abdurrahim Alkış, Cumhuriyet Başsavcısı Yusuf Canik, İl Jandarma Komutanı Tümgeneral Zafer Tombul, İl Emniyet Müdürü Volkan Sazak, T3 Vakfı Şırnak İl Temsilcisi Rukiye Asan, öğrenciler ve çok sayıda kişi katıldı.

'ŞIRNAK BENİM İÇİN HER ZAMAN ÖZEL BİR YERE SAHİP OLDU'

Burada konuşan Bayraktar, Şırnak'ın kendisi için özel bir yere sahip olduğunu belirterek, 'Şırnak benim için her zaman özel bir yere sahip oldu. 2006'da ülkemizin ilk insansız hava aracı olan, göklerdeki bağımsızlığına attığımız ilk adım olan Bayraktar mini İHA'nın geliştirme çalışmalarını büyük oranda Şırnak ilimizde, adeta benim için de ikinci şehrim olan, hemşerisi olduğum Şırnak'ta gerçekleştirdik. Tabii Dicle'nin o inanılmaz güzelliği, Şırnak'ın coğrafyası, doğal güzellikleri maalesef o dönemde küresel emperyalizmin beslediği terör nedeniyle gölgede kalıyordu. Bugün Allah'a şükür terörün de temizlenmesiyle Rabbimize hamdolsun ki bütün bu güzellikler tekrardan adeta benim için 20 sene sonra gözümde yeniden canlandı ve bambaşka bir hüviyete kavuştu. Şırnak Türkiye'nin tam bağımsız teknoloji mücadelesinde önemli ilkleri başardı. 18 bine yakın genç kardeşimiz teknoloji yarışmalarına başvurdu ve Şırnak Türkiye genelinde başvurularda ilk 10 il arasına girdi. Ve 22 yarı finalist takımı çıkartarak da kendi nüfusuna göre büyük bir başarıya imza attı. TEKNOFEST Mavi Vatan etkinliği 20-23 Ağustos tarihlerinde Gölcük Tersanesi'nde gerçekleştirilecek. Ben tüm Türkiye'yi, hassaten bölgemizi ve özellikle Şırnak'taki tüm genç kardeşlerimizi ayrıca TEKNOFEST Mavi Vatan'a da davet ediyorum' dedi.

'TEKNOLOJİ İKLİMİ GÜNEYDOĞU'DAN ESECEK'

'TEKNOFEST Güneydoğu'nun 30 Eylül-4 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirileceğini söyleyen Bayraktar, sözlerini şöyle tamamladı:

'Şanlıurfa merkezli neredeyse Güneydoğumuzun tüm illerinde etkinlikler olacak. Adeta teknoloji iklimi Güneydoğu'dan esecek. Dünyada medeniyet tarihinin başlangıcı nasıl ki bu topraklardan olduysa teknoloji rüzgarı da bu bereketli topraklardan canlanacak. Şanlıurfa, Diyarbakır, Siirt, Şırnak, Batman, Gaziantep, Mardin ve Adıyaman nice teknoloji yarışmasına ev sahipliği yapabilecek. 54 farklı alanda teknoloji yarışmaları olacak ve 81 ilimizden, 97 ülkeden başvuran yarışmacılar bu son etapların da final kısmında yarışmış olacaklar. Bu yıl TEKNOFEST, Güneydoğu ile birlikte bir rekor daha kırdı. Kendi rekorunu kırdı. Tam tamına 1 milyon 600 bin yarışmacı ve 730 bin takım TEKNOFEST yarışmalarına başvurdu. Tabii 100 milyon liranın üzerinde maddi destek ve aynı zamanda 75 milyon liranın üzerinde ödül olacak bu yarışmacılarımıza. İnşallah bu oluşan yeni iklimle birlikte 20 senede bölgeye gelen huzurla birlikte, küresel emperyalizmin beslediği terörün temizlenmesi ile birlikte hem bölgemiz, hem Şırnak'ımız hem de Türkiye'miz bambaşka bir noktaya gidecek. Buradaki en büyük gücümüz, sevgili kardeşlerim, umudumuz sizlersiniz.'

Şampiyona sonunda birinci olan Yusuf Cevat Gümşar 40 bin TL, ikinci olan Kerem Yiğit 30 bin TL, üçüncü olan Kerem Becerikli ise 20 bin TL ödül kazandı.

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Yale ve Purdue üniversitelerinden araştırmacıların geliştirdiği sistem, açık kaynaklı kod olarak erişime sunuldu. Journal of Marketing Research dergisinde yayımlanan çalışmaya göre yapay zekâ, binlerce görseli inceleyerek 839 farklı saat varyasyonu üretti. Analizler sonucunda model, mevcut ürünlerin pazar payından yüzde 16 ila 18 arasında pay alabilecek "ideal tasarım" noktasına ulaştı.

6 Bin Görselle Altı Temel Estetik Öge Ayrıştırıldı

Araştırma ekibi, sürece 6 bin adet Rolex görselini yapay zekâya tanıtarak başladı. Algoritma, saat tasarımını oluşturan altı temel görsel niteliği tek tek ayrıştırdı:

• Kadran rengi

• Kordon rengi

• Kadran boyutu

• Çerçeve rengi

• Kadran şekli

• Ayar düğmesi boyutu

Bu görsel ögeler; marka kimliği ve fiyat gibi veri katmanlarıyla birleştirilerek tam 729 farklı yorum elde edildi.

Kadınlar Açık, Erkekler Koyu Kadran Tercih Ediyor

Yapay zekânın çıkardığı veri haritası, tüketici davranışlarına dair çarpıcı detaylar da ortaya koydu. Analizlere göre; varlıklı kadın tüketiciler daha açık renkli kadranlar ile küçük kasaları tercih ederken, erkek tüketiciler ise koyu renk kadranlar ile büyük kasalara yöneliyor.

Araştırmacılar, bu yöntemin insan tasarımcıların yerini almayacağını; aksine tasarımcıların rolünü sıfırdan çizim yapmaktan ziyade seçki oluşturma ve nihai kararı verme aşamasına kaydıracağını vurguluyor.

Tasarımda Çeşitlilik Azalmayacak, Artacak

Çok parçalı yapıya sahip gözlük veya spor ayakkabı gibi pek çok sektöre uygulanabilen bu sistem, "Tüm markalar aynı ürünü mü üretecek?" kaygısını da boşa çıkarıyor.

Örneğin saat sektöründe Cartier ile Rolex’in tamamen farklı görsel kimliklere sahip olması, markalama verisinin yapay zekâ tarafında çok daha verimli işlenmesini sağlıyor. Sürecin başında binlerce farklı seçeneğin değerlendirilecek olması, ürünler arasındaki benzerliği azaltıp çeşitliliği artıracak.

Rolex gibi dev markaların onlarca yılda geleneksel yöntemlerle şekillendirdiği estetik kodlar artık algoritmalarla analiz edilebiliyor. Tasarımda sanat varlığını korurken, başarıyı şansa bırakma dönemi geride kalıyor.

Kullanıcıların internet bağlantısında yaşadığı problemin Türkiye genelini etkilediği vurgulanırken, teknik ekiplerin arızanın giderilmesi için çalışmalarını sürdürdüğü ifade edildi. Kesintinin ne zaman sona ereceğine ilişkin henüz net bir süre paylaşılmazken, TürkNet gelişmelerin kullanıcılarla paylaşılacağını açıkladı.

Şirket tarafından yapılan açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

“Değerli kullanıcılarımız,

Turknet internet hizmetlerinde Türkiye genelini etkileyen bir kesinti yaşanmaktadır. Teknik ekiplerimiz, sorunun en kısa sürede giderilmesi için çalışmalarını sürdürmektedir. Gelişmeleri buradan paylaşacağız.

Anlayışınız için teşekkür ederiz.”

TürkNet’in açıklamasının ardından kullanıcıların gözleri, internet erişiminde yaşanan sorunun ne zaman tamamen çözüleceğine çevrildi.

Bu sabaha karşı kullanıcılar Whatsapp tarafından gönderilen mesaj ile aynı cihazda iki farklı numara ile Whatsapp'ı kullanmaya başlayabileceklerini öğrendi.

İSTER İŞ İSTER KİŞİSEL KULLANIM

Whatsapp'ın duyurduğu yeni özellik ile birlikte kullanıcılar farklı hesaplar arasında geçiş yapabilecek.

Buradaki temel nokta ise hesapların farklı numaralar tarafından açılması olacak.

Farklı cihazlar kullanmadan iş ve kişisel numaraların aynı cihazdan kullanılmasını sağlayan bu özellik şimdiden kullanıcılar tarafından takdirle karşılandı.

NASIL AKTİF EDİLİR?

Kullanıcılar Whatsapp'ta yer alan 'Siz' bölümüne giderek, orada fotoğrafın altında yer alan hesap ismine tıkladıktan sonra 'Whatsapp Hesabı Ekle'yi seçerek bu özelliği kullanmaya başlayabilir.

'HER BİR PROJEYE 226 MİLYON LİRAYA KADAR DESTEK SAĞLIYORUZ'

Bakan Kacır, çalışan başına reel üretimin 2002-2025 döneminde yüzde 105 arttığını belirterek, 'Bu oran, OECD ülkeleri ortalamasının yaklaşık 3,5 katına karşılık geliyor. Sanayimiz, verimlilik artışını bu yıl da sürdürüyor. Bu yılın ilk çeyreğinde, sanayide çalışılan saat başına üretim, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,1 artış gösterdi. Başarılı bir vizyonun, emeğin ve akılcı politikaların ortak ürünü olan bu ivmeyi kalıcı hale getirmek ve daha ileri taşımak üzere işletmelerimizin verimliliğini, sürdürülebilirliğini ve teknolojik yetkinliğini artıran teşvik ve destek mekanizmalarını Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak devreye alıyoruz. Ekonomimizin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü desteklemek üzere dijital ve yeşil dönüşüm programlarını hayata geçirdik. Bakanlığımızın, ikiz dönüşüm yolculuğunda firmalara rehberlik ettiği programlarda, her bir projeye 226 milyon liraya kadar destek, yatırımların yüzde 40'ına kadar vergi indirimi sağlıyoruz. Dünya Bankası iş birliği ile yürüttüğümüz 'Türkiye Yeşil Sanayi Projesi', 'Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Projesi' ve 'Türkiye Sosyal Kapsayıcı Yeşil Geçiş Projesi' ile 1 milyar doların üzerinde finansmanı sanayicilerimize, KOBİ'lerimize ve yeşil teknoloji girişimlerine sunduk. 'Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu'yla, sanayimizin yeşil dönüşüm yatırımlarına 2030'a kadar 5 milyar avroluk uluslararası finansman sağlama yolunda önemli bir adım attık. TÜBİTAK eliyle son 23 yılda kaynak verimliliği, süreç iyileştirme, enerji verimliliği ve yalın üretim alanlarında 2 bin 844 projeye 15,8 milyar lira destek verdik' açıklamasında bulundu.

'YILLIK 6,5 MİLYON LİRA KOSGEB DESTEĞİ SAĞLIYORUZ'

Bakan Kacır, kurulan model fabrikalar hakkında da bilgi vererek, 'Adana, Ankara, Bursa, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin ve Samsun'da, sanayimizin yalın ve dijital dönüşüm yolculuğuna rehberlik eden 12 model fabrika kurduk. Model fabrikalarda bugüne kadar 800'ün üzerinde 'Öğren-Dönüş' programı gerçekleştirdik, 220 proje uygulama çalışması yaptık ve 3 binin üzerinde katılımcıya farkındalık eğitimi verdik. Hizmet sunduğu işletmelere yüzde 76'ya varan verimlilik artışı sağlayan model fabrikalarımızın sayısını, önümüzdeki yılın sonuna kadar 16'ya çıkaracağız. Tabi üretimimizin, istihdamımızın ve ihracatımızın omurgasını oluşturan KOBİ'lerimizin dijitalleşmeyi, yalın sürdürülebilir üretimi benimsemesi, ekonomimizin rekabetçiliği açısından büyük önem taşıyor. KOBİ'lerimizin bu dönüşümü başarıyla gerçekleştirebilmesi, finansman imkanlarının yanı sıra nitelikli danışmanlığa, ileri teknolojiye, eğitim altyapısına ve kurumsal iş birliklerine erişimlerinin güçlendirilmesini gerektiriyor. Bu ihtiyaçtan hareketle KOBİ'lerimize eğitim, danışmanlık, teknoloji adaptasyonu ve süreç iyileştirme alanlarında rehberlik eden merkezlerin kurumsal kapasitesini güçlendirmek üzere 'Sektörel Gelişim Merkezi Destek Programı'nı hayata geçirdik. KOBİ ekosistemimizin dönüşüm kapasitesini kalıcı biçimde artıracak program kapsamında, dijital, yalın ve yeşil dönüşüme hizmet eden altyapılara 10 yıl boyunca, yıllık 6,5 milyon lira geri ödemesiz KOSGEB desteği sağlıyoruz' dedi.

'ÇALIŞMALARI UZUN YILLARDIR SÜRDÜRÜYORUZ'

Bakan Kacır, verimliliğin yalnızca üretim süreçlerini iyileştiren bir kavram değil, kurumların karar alma mekanizmalarına, işletmelerin üretim anlayışına ve bireylerin davranışlarına yerleştiğinde, kalkınma hedeflerini somut sonuçlara dönüştüren bir çalışma kültürü olduğunu söyleyerek, 'Bu kültürün toplumun bütün kesimlerinde kökleşmesi, verimlilik alanında üretilen bilginin paylaşılmasına, başarılı uygulamaların görünür kılınmasına ve iyi örneklerin çoğaltılmasına bağlıdır. Bu amaç doğrultusunda akademi, kamu ve özel sektör arasında bilgi ve tecrübe paylaşımını güçlendiren çalışmaları uzun yıllardır sürdürüyoruz. Verimlilik Dergisi'yle 1967 yılından bu yana akademisyenlerin ve sektör profesyonellerinin verimlilik odaklı çalışmalarını geniş kitlelerle buluşturuyoruz. 2014 yılından itibaren icra ettiğimiz 'Verimlilik Proje Ödülleri' ile kamu ve özel sektörde verimliliği artıran yenilikçi uygulamaları görünür kılıyor, başarıları teşvik ediyoruz. Üretimde katma değeri artıran projeleri taltif eden bu platforma, 2025 yılında 49 ilden 451 proje ve 64 ilden 413 bağımsız değerlendirici başvurusu yapılması, programın gördüğü yoğun ilginin en somut göstergelerinden biridir. Bağımsız değerlendiricilerimiz, son derece titiz ve objektif incelemeler sonucunda 72 projeyi finale taşıdı. Büyük bir memnuniyetle ifade etmek isterim ki finale kalan bu projeler kamu kurumlarımızda, işletmelerimizde yıllık toplam 3,7 milyar liralık tasarrufun önünü açtı' dedi.

'25 BİN TONUN ÜZERİNDE KARBON SALIMININ ÖNÜNE GEÇTİ'

Bakan Kacır, açıklamasının devamında şöyle konuştu:

'Süreçleri iyileştiren ve yeni yatırım maliyetlerini düşüren uygulamalar da kurumlarımızın bütçelerinde tek seferlik yaklaşık 611 milyon liralık ilave kaynak oluşturdu. Tabii ki bu projelerin çevresel kazanımları da ekonomik sonuçları kadar kıymetlidir. Çevreye duyarlı üretim ve hizmet modelleri yıllık 25 bin tonun üzerinde karbon salımının önüne geçti. Endüstriyel süreçlerde israfı azaltan uygulamalar, yaklaşık 114 bin metreküp suyu korudu. Ödül jürimiz, bağımsız değerlendirme sürecinin ardından sağladığı etki, yenilikçi yaklaşımı, sürdürülebilirliği ve yaygınlaştırılabilirliğiyle öne çıkan 28 projeyi 10 kategoride ödüle layık gördü. Ödül alsın ya da almasın, verimlilik esasına dayalı gayretleri ve çabalarından dolayı tüm katılımcılarımızı tebrik ediyorum. Temennimiz, bugün ödüllendirdiğimiz çalışmaların ülkemizin dört bir yanındaki kurumlara ve işletmelere ilham kaynağı olması, sürekli iyileştirme anlayışının yaygınlaşmasına ve verimlilik kültürünün daha sağlam biçimde kökleşmesine katkı sunmasıdır. Bu vesileyle, 2026 yılı Verimlilik Proje Ödülleri için başvuru sürecinin devam ettiğini hatırlatıyor, kamu kurumlarımızı, işletmelerimizi ve proje ekiplerimizi yenilikçi çalışmalarını bu kıymetli platforma taşımaya davet ediyorum.'

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Google'ın Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiğine hükmederek iki ayrı ceza kararı aldı. Komisyon tarafından yapılan açıklamada, Google'ın kendi hizmetlerini arama motorunda (Google Search) öne çıkarması nedeni ile 460 milyon avro, Google Play'de uygulama geliştiricilerin tüketicileri alternatif satın alma kanallarına yönlendirmesini kısıtlaması nedeni ile ise 430 milyon avro para cezasına çarptırıldığı bildirildi. Toplam ceza miktarının 890 milyon avro olduğu kaydedildi.

Yapılan incelemeler sonucunda, Google'ın arama sonuçlarında alışveriş, otel, ulaşım ve spor gibi kendi hizmetlerine, üçüncü taraf hizmetlere kıyasla daha ayrıcalıklı davrandığı tespit edildi. Şirketin kendi hizmetlerini sayfanın üst kısmında veya gelişmiş görsellerle daha görünür kıldığı, benzer üçüncü taraf hizmetlerin ise aynı görünürlüğe sahip olmadığı vurgulandı.

Google Play mağazasındaki ihlale ilişkin ise uygulama geliştiricilerin kullanıcıları daha ucuz veya alternatif teklifler hakkında ücretsiz bir şekilde bilgilendirmesinin ve bu kanallara yönlendirmesinin şirket tarafından engellendiği aktarıldı.

İHLALLERİ GİDERMESİ İÇİN 60 GÜN SÜRE

AB Komisyonu, Google'ın söz konusu uyumsuzlukları sona erdirmesine ve üçüncü taraf hizmetlere kendi hizmetlerine kıyas ile adil ve ayrımcı olmayan bir şekilde davranmasına karar verdi. Şirketin Komisyon kararlarına uyması için 60 gün süresi bulunduğu, aksi takdirde dünya çapındaki toplam cirosunun yüzde 5'ine varan periyodik para cezalarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapıldı.

Öte yandan açıklamada, Google'ın uyum sağlamak adına arama sonuçlarında ve yönlendirme şartlarında bazı değişiklikleri test etmeye başladığı, Komisyon'un bu süreci izlemeye devam edeceği aktarıldı. Kararda uygulanan cezaların, ihlalin ciddiyeti ve süresi dikkate alınarak hesaplandığı, Google'ın alınan bu kararları temyize götürme hakkının bulunduğu da hatırlatıldı.

Türkiye’nin birçok ilinden gelen kullanıcı bildirimleri, yaşanan aksaklığın tek bir bölgeyle sınırlı olmadığını ortaya koydu. Çok sayıda kişi uygulamaların zaman zaman tamamen erişilemez hale geldiğini, bazı kullanıcılar ise içerik akışının yenilenmediğini ve mesajlaşma hizmetlerinde gecikmeler yaşandığını belirtti.

Facebook ile aynı çatı şirketi Meta bünyesinde faaliyet gösteren Instagram’da da benzer erişim problemlerinin görülmesi, sorunun platform genelinde yaşandığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

Erişim Sorununun Sebebi Ne?

Yaşanan erişim problemlerinin küresel çapta mı yoksa belirli bölgeleri mi etkilediği konusunda ise şu ana kadar net bir bilgi bulunmuyor. Kullanıcılardan gelen yoğun bildirimler, sorunun geniş çaplı olabileceğine işaret etse de bunun sebebi henüz doğrulanmadı.

Meta, Facebook veya Instagram’da yaşanan erişim sorunlarına ilişkin resmi bir açıklama yayımlamadı. Şirketten yapılacak açıklamanın ardından kesintinin nedeni, etkilenen bölgeler ve sorunun ne zaman tamamen giderileceği konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi bekleniyor.

Kullanıcılar X'te gönderi paylaşamadıklarını, gönderileri kaydedemediklerini ve yorumlara erişemediklerini aktardı. Kullanıcılar bir gönderiye girdiklerinde karşılarına hata uyarısı çıktığını ve sayfanın yüklenmediğini öne sürdü.

X tarafından henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Bilim dünyası Dolly’nin varlığını ancak 1997 yılının Şubat ayında tüm dünyaya ilan ettiğinde kelimenin tam anlamıyla yer yerinden oynadı. Din felsefecileri, genetikçiler, siyasetçiler ve Hollywood aynı sorunun peşine düştü: İnsanlığın sonu mu geliyor, yoksa ölümsüzlüğün kapısı mı aralandı? İşte doğumuyla genetik bilimini baştan yazan, ölümüyle büyük tartışmalar bırakan Dolly'nin ve klonlama teknolojisinin dünü, bugünü ve yarını...

KURBAĞADAN MEMELİLERE

Dolly, bilim dünyasının ilk klonlama denemesi değildi ancak onu eşsiz kılan kullanılan hücrenin niteliğiydi.

• İlk Denemeler (1950-1980): Bilim insanları daha önce kurbağalar, sazan balıkları ve fareler üzerinde klonlama çalışmaları yapmıştı. Ancak bu çalışmalarda hep embriyonik hücreler (henüz ne olacağı belirlenmemiş atasal hücreler) kullanılıyordu.
• İmkansızın Başarılması (1996): Dr. Ian Wilmut ve Keith Campbell liderliğindeki ekip, 6 yaşındaki bir Finn-Dorset koyununun meme bezinden alınan tamamen yetişkin (farklılaşmış) bir hücreyi kullandı. Bilim dünyası o güne kadar yetişkin bir hücrenin genetik kodunun sıfırlanıp yeni bir canlı oluşturabileceğine ihtimal vermiyordu. Hücre biyolojisinin tüm ezberleri bozulmuştu.

Geliştirilen bu yönteme Somatik Hücre Çekirdek Transferi (SCNT) adı verildi. Yetişkin hücrenin çekirdeği çıkarıldı, başka bir koyundan alınan içi boşaltılmış yumurta hüresinin içine enjekte edildi ve laboratuvarda elektrik şoku verilerek sanki yeni döllenmiş bir yumurtaymış gibi bölünmesi sağlandı.

NEDEN KLONLAMA? AMAÇ NE?

Popüler kültür, klonlamayı hep "ordular kurmak" ya da "ölen sevdiklerimizi geri getirmek" gibi ütopik/distopik fantezilerle ele alsa da, Roslin Enstitüsü'nün asıl hedefleri tamamen tıbbi ve endüstriyel odaklıydı.

• Terapötik (Tedavi Amaçlı) Klonlama: Parkinson, Alzheimer, diyabet ve kalp hastalıkları gibi tedavisi zor rahatsızlıklar için hastanın kendi hücresinden kusursuz uyumlu kök hücreler ve yapay organlar üretebilmek.
• İlaç Üreten Hayvanlar (Transgenik Canlılar): Genetiğiyle oynanmış koyun veya ineklerin sütünden insan hastalıklarını tedavi edecek proteinler ve ilaç ham maddeleri elde etmek.
• Soyu Tükenmekte Olan Canlıları Korumak: Nesli tükenme tehlikesi altındaki yabani hayvan popülasyonlarını klonlama yoluyla laboratuvarda çoğaltarak ekosistemi korumak.

DOLLY'NİN AKIBETİ

Dolly, hayatı boyunca medyanın sevgilisi oldu. Üç farklı doğumdan toplam 6 sağlıklı kuzu dünyaya getirerek klonlanmış canlıların da üreyebileceğini kanıtladı. Ancak ömrü, normal bir koyunun yarısı kadar sürdü.

• Erken Yaşlanma Tartışması: Normal bir Finn-Dorset koyunu ortalama 11-12 yıl yaşarken, Dolly henüz 6 buçuk yaşındayken ciddi bir akciğer tümörü ve şiddetli eklem romatizması (artrit) şikayetleriyle sarsıldı. Çektiği acıları dindirmek amacıyla 14 Şubat 2003'te veterinerler tarafından uyutuldu.
• Kromozomların Sırrı (Telomerler): Dolly doğduğunda, hücresinin alındığı koyun zaten 6 yaşındaydı. Dolly'nin DNA'sındaki hücresel yaşlanmayı gösteren "telomer" bağlarının doğduğunda olması gerekenden daha kısa olduğu anlaşıldı. Yani biyolojik olarak hayata bebeklikten değil, adeta 6 yaşından başlamıştı.

Dolly'nin ölümünden sonra bedeni dolduruldu. Bugün hâlâ İskoçya'nın başkenti Edinburg’daki İskoçya Ulusal Müzesi'nde (National Museum of Scotland) en çok ziyaret edilen bilimsel miras olarak sergilenmektedir.

İNSAN KLONLANABİLİR Mİ? BİLİMSEL SÜREÇTE ETİK SIKINTILAR

Dolly'den sonra sığırlar, kediler, köpekler, atlar ve nihayetinde 2018 yılında Çin'de makak maymunları başarıyla klonlandı. Maymunların (primatların) klonlanması, teorik olarak insanın klonlanmasının önündeki teknik engellerin neredeyse bittiğini gösteriyor.

Peki Neden Hâlâ İnsan Klonlanmadı?

• Yüksek Risk ve Kusur Oranı: Hayvan klonlama denemelerinde başarı oranı hâlâ çok düşüktür. Dolly'nin doğabilmesi için tam 277 başarısız embriyo denemesi yapılmıştı. İnsan klonlamaya kalkışmak; yüzlerce sakat doğum, ölü doğum veya erken dönem kanser vakalarına yol açma riski taşır ki bu büyük bir insanlık suçudur.
• Katı Yasal Yasaklar: Birleşmiş Milletler ve neredeyse tüm gelişmiş ülkeler, insan klonlanmasını tamamen yasadışı ilan etmiştir.
• Kimlik ve Ruhsal Çıkmazlar: Klonlanan bir insanın özgün bir birey mi, yoksa genetik ikizinin bir kopyası mı sayılacağı; ebeveynlik bağlarının nasıl kurulacağı gibi etik sorunlar çözülebilmiş değildir.

KLON İNSANLAR ARAMIZDA MI?

Dolly'nin ilanından hemen sonra dünya genelinde fütüristik tarikatlar ve komplo teorisyenleri sahneye çıktı.

• Raelian Tarikatı ve Eve İddiası: UFO'lara ve insanlığın uzaylılar tarafından klonlandığına inanan Raelian tarikatına bağlı Clonaid şirketi, 2002 yılında "Eve" (Havva) adını verdikleri dünyanın ilk klon bebeğini gizlice dünyaya getirdiklerini iddia etti. Ancak bilim dünyasının DNA kanıtı taleplerini reddettikleri için bu iddia büyük bir pazarlama balonu olarak tarihe gömüldü.
• Zenginlerin "Yedek Parça" Adaları: En popüler teorilerden biri, dünyanın en zengin elitlerinin illegal laboratuvarlarda veya izole adalarda kendilerini klonlattıkları ve yaşlandıklarında organ nakli amacıyla bu klonları "yedek parça" olarak kullanacakları iddiasıdır. Bu teori The Island (Ada) gibi birçok Hollywood filmine de ilham vermiştir.

AZ BİLİNENLER

Adını Amerikalı Şarkıcı Dolly Parton'dan Aldı

Dolly’nin isminin arkasında bilim tarihinin en esprili ve sıra dışı hikayelerinden biri yatar. Klonlama projesinde çalışan teknisyenlerden biri, hücrenin bir koyunun meme bezinden (meme dokusundan) alındığını bildiği için, dönemin iri göğüsleriyle ünlü Amerikalı country müzik sanatçısı Dolly Parton'a atıfta bulunarak kuzuya "Dolly" adını vermeyi önerdi. Proje lideri Dr. Ian Wilmut bu ismi çok sempatik bularak onayladı.

Gizli Doğum ve Kod Adı: "6LL3"

Dolly, doğduğu 5 Temmuz 1996'dan medyadaki ilan tarihi olan Şubat 1997'ye kadar tam 7 ay boyunca dünyadan tamamen gizlendi. Eğer erken dönemde ölürse bilimin itibarını sarsmamak için laboratuvardaki kayıt defterine sadece "6LL3" kod adıyla kaydedilmişti. Sadece seçilmiş birkaç bilim insanı onun bir klon olduğunu biliyordu.

Aslında Üç Annesi Vardı

Dolly’nin genetik yapısı tek bir koyunun kopyası olsa da, onun dünyaya gelebilmesi için tam 3 farklı anne koyuna ihtiyaç duyulmuştu:

1. Genetik Anne: Meme hücresinin çekirdeği (DNA'sı) alınan beyaz yüzlü Finn-Dorset koyunu.
2. Yumurta Annesi: Hücre çekirdeğinin içine yerleştirileceği içi boşaltılmış yumurtayı bağışlayan siyah yüzlü Scottish Blackface koyunu.
3. Taşıyıcı Anne: Laboratuvarda oluşturulan embriyonun rahmine yerleştirildiği ve Dolly'yi doğuran bir diğer Scottish Blackface koyunu.

Dolly'nin beyaz yüzlü doğması, yumurtasını veya rahmini kullanan siyah yüzlü anne koyunlardan hiçbir genetik miras almadığını, tamamen DNA'sını veren beyaz yüzlü birinci koyunun kopyası olduğunu dünyaya kanıtlayan en görsel detaydı.

Dolly, insanlığa biyolojik olarak yaratılışın kurallarını esnetebileceğini gösteren bir sınır çizgisiydi. Bugün tıp dünyası, tüm bir insanı kopyalamak gibi riskli fanteziler yerine; kök hücre tedavileri, kansere karşı kişiselleştirilmiş gen terapileri ve organ üretim teknolojilerine odaklanarak Dolly’nin açtığı o devrimsel kapıdan insanlığın şifasına doğru yürümeye devam ediyor.

LaTeX; karmaşık matematik formülleri, bilimsel semboller ve çok dilli içerikler barındıran akademik metinlerin yayına hazırlanmasında kullanılan uluslararası standart bir dizgi sistemidir. Bu alanda uzman kadroyla hizmet veren Eylül Çeviri, Türkiye'deki az sayıdaki profesyonel sağlayıcıdan biridir.

Eylül Çeviri Akademik Çeviri ve Yayın Birimi konuya ilişkin şu değerlendirmede bulundu: "Bilim evrenseldir; ancak evrensel olabilmesi için önce doğru dilde, doğru formatta sunulması gerekir. TÜBİTAK gibi bir kurumun yayınlarında yer almak bu sorumluluğun en somut ifadesidir. Bir akademik metnin dili de formatı da içerik kadar önem taşır."

Eylül Çeviri'nin akademik portföyü TÜBİTAK ile sınırlı değildir. ODTÜ, Koç Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi Yayınevi, Acıbadem Üniversitesi, İstinye Üniversitesi ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi dahil 12'den fazla köklü eğitim kurumu için makale, tez, bilimsel yayın ve kurumsal akademik doküman çevirisi gerçekleştiren Eylül Çeviri, akademik dünyada tercih edilen çözüm ortağı konumunu korumaktadır. Şirketin akademik iş birliklerinin sayısı son üç yılda yüzde otuzbeşin üzerinde artış kaydetmiştir.

Eylül Çeviri Hakkında

1991 yılında Kadıköy Rıhtım'da faaliyete başlayan Eylül Çeviri Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti., bugün İstanbul'da 5 şube, Ankara, İzmir ve İngiltere ofisiyle 13'ten fazla hizmet alanında faaliyet göstermektedir. Yazılı ve sözlü çeviri, yeminli tercüme, apostil, web sitesi lokalizasyonu ve masaüstü yayıncılık dahil geniş bir hizmet yelpazesiyle Türkiye'nin önde gelen kurumlarına profesyonel dil çözümleri sunan şirket, kadrolu tercümanıyla sektörde lider konumunu korumaktadır.

Mektupta, Anthropic'in risklerin ele alınması için hükümetle çalıştığını belirten Lutnick, yalnızca hükümet tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki iş ortağının Mythos 5 modeline erişimine izin verildiğini söyledi.

Öte yandan Lutnick, mektupta, şirketin diğer bir modeli olan 'Fable' için herhangi bir izin vermedi.

Anthropic'ten yapılan açıklamada ise, onaylanan ortakların Mythos'a olan erişiminin mümkün olan en kısa sürede sağlanması için çalışıldığı aktarıldı.

CNN'e konuşan bir kaynak ise aynı iznin 'Fable' modeline de sağlanması için hükümet ve Anthropic arasındaki müzakerelerin süreceğini söyledi.

Hükümet ile Anthropic arasındaki gerilimin sebebi

Yapay zeka firması Anthropic'in, Claude modelini 'tüm yasal askeri amaçlar' için kullanıma açmayı reddetmesi ve askeri kullanıma dair güvenlik endişeleri, Pentagon ile anlaşmazlıklara yol açmıştı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 24 Şubat'ta Anthropic'e ültimatom vermiş, Pentagon'un şirketin yapay zekasını istediği şekilde kullanmasına 27 Şubat'a kadar izin vermedikleri takdirde hükümet ile sözleşmelerini kaybetme riskinin bulunduğunu söylemişti.

ABD Başkanı Donald Trump da 27 Şubat'ta Pentagon ile Anthropic arasında yaşanan tartışmaların ardından tüm federal kurumlara Anthropic teknolojisinin kullanımının derhal durdurulması talimatı vermişti.

Ardından Pentagon, 6 Mart'ta teknolojisinin ABD vatandaşlarının gözetlenmesinde ve tam otonom silahlarda kullanılmasını kabul edemeyeceğini açıklayan firmayı 'tedarik güvenliği açısından riskli' ilan etmişti.

Anthropic, 9 Mart'ta ABD hükümetine karşı iki dava açarak, Pentagon yetkililerinin yapay zeka güvenliği konusundaki tutumundan dolayı şirkete yasa dışı şekilde misilleme yaptığını iddia etmişti.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 13 Haziran'da yapay zeka şirketi Anthropic'in en gelişmiş modelleri 'Mythos' ve 'Fable' için ihracat kontrolü uygulaması başlatmıştı.

Beyaz Saray, 'ulusal güvenlik tehdidi' gerekçesiyle yabancı hükümetler, şirketler ve bireylerin modellere erişimini yasaklama kararı almıştı. Bunun üzerine Anthropic, gelişmiş yapay zeka modellerini tüm kullanıcılar için devre dışı bırakmıştı.

Bugün, yarım asrı geride bırakan Microsoft, sadece bir teknoloji şirketi değil; milyarlarca insanın dijital dünyayla bağ kurmasını sağlayan küresel bir işletim sistemi imparatorluğudur.

Altair 8800 için yazılan ilk kod satırlarından yapay zeka çağına (Copilot) uzanan bu soluk kesici yolculuğu; kurucularını, Windows'un tüm tarihsel sürümlerini ve teknoloji devinin satır aralarında kalmış şaşırtıcı sırlarını detaylı bir haber dosyasıyla masaya yatırıyoruz.

KURULUŞ VE KURUCULAR

Microsoft'un hikayesi, çocukluk arkadaşı olan iki dahi gencin, Bill Gates ve Paul Allen'ın vizyonuyla başladı.

• Altair Kıvılcımı (1975): Ocak 1975'te Popular Electronics dergisinin kapağında dünyanın ilk mikrobilgisayarı "Altair 8800"ü gören Paul Allen, Harvard Üniversitesi'nde okuyan Bill Gates'in yanına koştu. İkili, bu makine için bir BASIC programlama dili geliştirmek üzere kolları sıvadı.
• "Micro-Soft" Doğuyor: Yazdıkları yazılımı Altair'in üreticisi MITS şirketine başarıyla satan ikili, 4 Nisan 1975'te New Mexico, Albuquerque'de şirketlerini kurdu. Şirketin ilk adı, mikrobilgisayar (microcomputer) ve yazılım (software) kelimelerinin birleşimi olan Micro-Soft idi. Bir yıl sonra aradaki tire işareti kaldırılarak tescillendi.

IBM KUMARI

Microsoft’u dünya devi yapacak asıl hamle, 1980 yılında teknoloji devi IBM’in kapılarını çalmasıyla gerçekleşti. IBM, üreteceği yeni kişisel bilgisayarlar (PC) için bir işletim sistemi arıyordu.

Tarihin En Büyük Lisans Kurnazlığı: Microsoft’un elinde o dönem bir işletim sistemi yoktu. Gates ve Allen, hızlıca yerel bir yazılımcıdan QDOS (Quick and Dirty Operating System) sistemini 50 bin dolara satın alıp adını MS-DOS yaptılar. Bill Gates, IBM’e sistemi tamamen satmak yerine, satılan her IBM bilgisayar başına lisans ücreti alacağı dahi bir sözleşme imzalattı. IBM bilgisayarlar patlama yapınca, Microsoft dünyanın en zengin yazılım şirketi haline geldi.

EKRANI RENKLENDİREN DEVRİM

MS-DOS'un siyah ekranındaki kod satırlarından sıkılan kullanıcılar için Microsoft, fareyle kontrol edilebilen grafiksel bir arayüz tasarladı: Windows. İşte ilk günden bugüne piyasaya çıkan tüm ana Windows sürümlerinin evrimsel haritası:

AZ BİLİNENLER

Apple ile Ezeli Rekabet ve Gizli Kurtarma Operasyonu

1997 yılında Apple batmanın eşiğine gelmişti. Steve Jobs, Apple'a geri döndüğünde ezeli düşmanı Bill Gates'i aradı. Microsoft, Apple’ın batması durumunda piyasada tekel konumuna düşeceğini ve ABD hükümeti tarafından antitröst (tekel karşıtı) yasalarla bölüneceğini biliyordu. Bu yüzden Microsoft, Apple'a 150 milyon dolar nakit yatırım yaparak en büyük rakibini iflastan kurtardı.

Windows 95 Başlangıç Sesinin Arkasındaki Akılalmaz Detay

Windows 95 açılırken duyulan o rahatlatıcı, fütüristik 6 saniyelik melodi, bir bilgisayar tarafından değil, ortam müziğinin dahi ismi Brian Eno tarafından bestelendi. İşin ilginç yanı, Eno bu melodiyi bir Mac (Apple) bilgisayar kullanarak bestelediğini yıllar sonra itiraf etti.

"Mavi Ekran"ın Mucidi Aslında Kim?

Windows kullanıcılarının korkulu rüyası olan "Ölümcül Mavi Ekran" (Blue Screen of Death), sistem çöktüğünde beliren bir uyarı ekranıdır. Bu ekranın üzerindeki teknik metinleri yazan kişi, doğrudan şirketin eski CEO'su Steve Ballmer'ın kendisidir. Sistem yöneticilerinin hazırladığı metni beğenmeyen Ballmer, oturup metni baştan kaleme almıştır.

Bill Gates’in Havuzundaki Su Altı Müziği

Microsoft’un Redmond’daki devasa kampüsünün yanı sıra Bill Gates’in "Xanadu 2.0" adını verdiği fütüristik malikanesi de teknoloji doludur. Malikanenin 20 metrelik devasa havuzunda özel bir su altı müzik sistemi bulunmaktadır; böylece yüzerken bile müzik kesintisiz olarak dinlenebilmektedir.

GÜNÜMÜZ

Microsoft, 2000'lerin ortasında akıllı telefon devrimini (Windows Phone) ıskalayarak büyük bir gerileme dönemine girmişti. Ancak 2014 yılında direksiyona geçen Satya Nadella, şirketin rotasını "Windows odaklı" olmaktan çıkarıp "Bulut (Azure) ve Yapay Zeka" eksenine kaydırdı.

Bugün Microsoft, yapay zeka lideri OpenAI (ChatGPT'nin yaratıcısı) ortaklığıyla geliştirdiği Copilot altyapısıyla, işletim sistemlerini ve ofis yazılımlarını akıllı asistanlara devrediyor. Yarım asır önce bir bilgisayara dil yazarak başlayan o küçük garaj macerası, bugün insanlığın yapay zeka ile kurduğu yeni diyalog penceresinin kodlarını yazmaya devam ediyor.

Roswell Olayı'ndan yalnızca birkaç hafta önce yaşanan bu vaka, modern tarihin ilk organize UFO (Tanımlanamayan Uçan Nesne) raporu kabul edilir. Gazetecilerin Arnold'ın ifadelerini çarpıtarak dünyaya servis etmesiyle doğan "Uçan Daire" (Flying Saucer) terimi, o günden sonra küresel bir histerinin, Soğuk Savaş paranoyasının ve devasa bir popüler kültür mitolojisinin fitilini ateşledi.

Modern UFO çağının miladı sayılan bu tarihi uçuşun perde arkasını, nedenlerini, sonuçlarını ve hakkında az bilinen çarpıcı detayları inceliyoruz.

RAINIER DAĞLARINDA 3 DAKİKA

24 Haziran 1947'de, bizzat kurduğu yangın söndürme sistemleri şirketinin işleri için Idaho'dan Washington'a doğru tek motorlu CallAir A-2 uçağıyla havalanan Kenneth Arnold, sıradan bir iş uçuşu yapıyordu. Arnold aynı zamanda 4 bin saatin üzerinde uçuş tecrübesine sahip, dağlık arazileri çok iyi bilen, Amerikan Hava Arama Kurtarma ekiplerine gönüllü hizmet veren oldukça saygın ve rasyonel bir pilottu.

Gökten Gelen Garip Parıltı

24 Haziran 1947 - Saat 13:50

Arnold, Rainier Dağı yakınlarında düşen bir askeri nakliye uçağını havadan aramaya yardım etmek için rotasını biraz değiştirmişti. Tam bu esnada, uçağının kokpitine vuran son derece güçlü, mavi-beyaz bir ışık çakmasıyla irkildi. İlk başta yakınlarda başka bir uçağın olduğunu sandı.

Dokuz Gizemli Nesne

24 Haziran 1947 - Saat 14:00

Arnold, uçağının sol camından baktığında, Rainier Dağı ile Adams Dağı arasında, yaklaşık 3.000 metre irtifada, muazzam bir hızla ilerleyen zincirleme bir hat gördü. Bunlar kuyrukları olmayan, hilal şeklinde, son derece parlak metalik dokuya sahip dokuz adet nesneydi. Nesnelerin hızı, dönemin en hızlı jetlerinin bile iki katıydı (yaklaşık 1.900 km/s).

Manşetlerin Doğuşu: Uçan Daireler

25 Haziran 1947

Uçuş sonrası indiği kasabada olayı arkadaşlarına anlatan Arnold, kısa sürede basının odağı oldu. Pendleton'da gazeteci Bill Bequette'e verdiği röportajda nesnelerin şeklini değil, hareket tarzını tarif ederken, "Suda kaydırılan bir çay tabağı (saucer) gibi gidiyorlardı" dedi. Gazeteci bu ifadeyi yanlış anlayarak ertesi gün manşetten "Uçan Daireler Görüldü" haberini geçti.

O GÜN NE GÖRÜLDÜ?

Kenneth Arnold'ın saygın bir pilot olması ve gördüklerini harita üzerinde milisaniyelik hesaplamalarla orduya sunması, Amerikan hükümetini ve bilim dünyasını ciddi bir açıklama arayışına itti. Olayın arkasındaki olası nedenler üç ana başlıkta toplandı:

1. Gizli Aski Teknolojiler (Soğuk Savaş Korkusu)

İkinci Dünya Savaşı henüz bitmişti ve Soğuk Savaş adımları atılıyordu. ABD ordusu, Arnold'ın gördüğü nesnelerin Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen gizli casus uçaklar veya Nazi Almanyası'ndan ele geçirilen dairesel, kuyruksuz uçak prototipleri (Horten Ho 229 gibi) olabileceğinden ciddi şekilde şüphelendi. Aynı şekilde, nesnelerin ABD'nin kendi gizli projeleri (örneğin uçan kanat tasarımları) olma ihtimali de uzun süre tartışıldı.

2. Atmosferik Seraplar ve Optik Yanılmalar

Ordu bünyesinde yürütülen resmi UFO inceleme programı Project Blue Book (Mavi Kitap Projesi), yıllar sonra yaptığı açıklamada Arnold'ın büyük olasılıkla dağ doruklarındaki karların ve sıcaklık terselmesinin (temperature inversion) yarattığı bir atmosferik serabı gördüğünü iddia etti. Bir diğer iddia ise dağ keçilerinin dik yamaçlardaki hareketlerinin yarattığı ışık yansımaları veya havada süzülen pelikan sürüleriydi. Ancak Arnold, pelikanların bu irtifada ve bu hızda uçamayacağını belirterek bu teorileri reddetti.

3. Dünya Dışı Ziyaretçiler

Arnold'ın vakası, kamuoyunda "Dünya dışı akıllı varlıklar bizi gözetliyor" fikrinin kitlesel olarak kabul gördüğü ilk kırılma noktası oldu. Nesnelerin aerodinamik kurallara meydan okuyan ani manevraları ve kuyruksuz yapıları, bu araçların insan yapımı olamayacağı teorisini doğurdu.

KOMPLO TEORİLERİ

Arnold Vakası, Amerikan derin devletinin UFO meselesine nasıl dahil olduğuna dair ilk komplo teorilerini de beraberinde getirdi:

• Maury Adası Olayı ve İlk Siyah Giyen Adamlar (Men in Black): Arnold’ın gözleminden sadece üç gün önce, 21 Haziran'da Harold Dahl adlı bir denizci, Washington'daki Maury Adası açıklarında uçan daireler gördüğünü ve bunlardan düşen cürufların teknesine zarar verdiğini iddia etti. Olayı araştırmak üzere bölgeye giden Kenneth Arnold, askeri istihbarat subaylarıyla görüştü. Ancak bu subayları taşıyan uçak dönüş yolunda şüpheli bir şekilde düştü ve subaylar öldü. Komplo teorisyenleri, bu kazanın hükümetin gerçeği gizlemek için düzenlediği bir suikast olduğunu ve hemen ardından siyah takım elbiseli gizemli adamların tanıkları tehdit etmeye başladığını iddia etti.
• Halkı Yanıltma Operasyonu: Bazı teorisyenlere göre, Arnold aslında ABD ordusunun çok gizli bir uçağını görmüştü. Pentagon, bu teknolojinin sızmasını engellemek için medyanın olayı "uzaylı/uçan daire" olarak köpürtmesine bilerek göz yumdu; böylece halkın ve yabancı ajanların dikkatini askeri sırlardan uzaklaştırıp mistik bir yöne çekti.

AZ BİLİNENLER

"Uçan Daireler" Aslında Daire Değildi

İşin en trajikomik yanı, Arnold'ın gördüğü nesnelerin yuvarlak (daire) olmamasıydı. Arnold nesneleri "hilal şeklinde, arkası makas gibi oyuk" hatlarla tarif etmişti. Sadece hareketlerini "suda seken tabağa" benzetmişti. Ancak medyanın "Uçan Daire" terimini bir kez piyasaya sürmesiyle, bu açıklamadan sonraki aylarda tüm dünyadan gelen UFO ihbarlarındaki nesneler tuhaf bir şekilde hep "yuvarlak/daire" şeklinde bildirilmeye başlandı. Bu durum, sosyal psikolojide kitlesel yönlendirmenin en büyük kanıtı kabul edilir.

Arnold'ın Yaşadığı Hayat Boyu Pişmanlık

Saygın bir iş insanı olan Kenneth Arnold, bu olaydan sonra hayatının geri kalanında medyanın ve meraklıların tacizine uğradı. Gittiği her yerde kendisine "uzaylı avcısı" muamelesi yapılması üzerine Arnold, yıllar sonra verdiği bir röportajda, "Eğer o gün gökyüzünde ne olduğunu bilmediğim o nesneleri gördüğümde başıma bunların geleceğini bilseydim, gözlerimi kapatır ve hiçbir şey görmemiş gibi uçmaya devam ederdim" itirafında bulundu.

"UFO" Kelimesinin Doğum Sancısı

Arnold'ın raporundan sonra "Uçan Daire" terimi askeri raporlar için fazla ciddiyetsiz bulunmaya başlandı. 1953 yılında ABD Hava Kuvvetleri Yüzbaşısı Edward J. Ruppelt, daha bilimsel ve nötr bir terim olması amacıyla UFO (Unidentified Flying Object - Tanımlanamayan Uçan Nesne) kısaltmasını literatüre soktu. Yani Arnold olmasaydı, bugün ne "Uçan Daire" ne de "UFO" kavramlarına sahip olacaktık.

YENİ BİR ÇAĞIN MANİFESTOSU

Kenneth Arnold vakası, bireysel bir iddia olmaktan çıkıp küresel sosyolojiyi dönüştüren sonuçlar doğurdu:

Tarihin Çarpıcı Özeti:

Kenneth Arnold gökyüzünde dünya dışı bir filoyu mu gördü, yoksa askeri bir sırrı mı, bu hâlâ tartışmalı. Ancak kesin olan tek bir şey var: 24 Haziran 1947 günü Arnold, bir nesne tanımlayamadı ama bilerek ya da bilmeyerek modern dünyanın en büyük popüler kültür efsanesini tanımlamış oldu.

Yaşanan aksaklıkların ardından sosyal medyada çok sayıda kullanıcı “WhatsApp çöktü mü?” ve “WhatsApp neden açılmıyor?” sorularını gündeme taşıdı. Özellikle mesaj gönderme ve alma işlemlerinde yaşanan gecikmeler, platformdaki olası bir teknik arıza iddialarını güçlendirdi.

Sorunun sadece WhatsApp ile sınırlı olmadığı da görüldü. Meta çatısı altındaki Instagram ve Facebook kullanıcıları da erişim problemleri yaşadıklarını dile getirdi. Bazı kullanıcılar akışın yenilenmediğini, içeriklerin yüklenmediğini ve uygulamalara girişte hata mesajlarıyla karşılaştıklarını aktardı.

Yaşanan erişim problemlerinin bireysel internet bağlantılarından mı yoksa platformlar genelinde yaşanan teknik bir arızadan mı kaynaklandığı merak konusu olurken, Meta cephesinden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.