CYBERPUNK NEDİR?

Cyberpunk, en kısa tanımıyla "yüksek teknoloji, düşük yaşam kalitesi" felsefesi üzerine kurulu bir bilimkurgu alt türüdür. Bu tema, teknolojinin insan hayatının her alanına girdiği ancak bu gelişmişliğin toplumsal bir refah yerine derin bir çürümeye ve eşitsizliğe yol açtığı distopik bir geleceği anlatır.

SOSYAL VE SİYASİ YAPI

Cyberpunk evrenlerinde devletlerin yerini sınırsız güce sahip devasa şirketler (megacorporations) almıştır. Bu şirketler yasaları yazar, orduları yönetir ve insanların ne yiyip ne giyeceğine karar verir.

Toplum ise keskin bir şekilde ikiye bölünmüştür: Gökyüzüne uzanan ışıltılı kulelerde yaşayan bir avuç elit kesim ve yer seviyesinde, neon ışıkları altındaki kalabalık, kirli ve tehlikeli sokaklarda hayatta kalmaya çalışan milyonlarca insan.

ROBOTİK İNSANLAR

Bu türün en belirgin görsel ögesi sibernetik geliştirmelerdir. İnsanlar daha hızlı, daha güçlü olmak ya da sadece hayatta kalabilmek için vücutlarını makinelerle birleştirir.

Protez kollar, beyne takılan veri çipleri veya göz implantları standart hale gelmiştir. Ancak bu durum, "Hâlâ ne kadar insanım?" sorusunu da yanında getirir.

İnsan bilincinin dijital ortama aktarılması ve yapay zekanın gerçekliği sorgulatan varlığı temayı felsefi bir boyuta ulaştırır.

BİTMEYEN KARANLIK

Görsel olarak Cyberpunk, kontrastlar üzerine kurulu bir türdür. Gece hiç bitmez; yağmurlu ve karanlık sokaklar, devasa holografik reklam panolarının ve neon ışıklarının çiğ renkleriyle aydınlanır.

Şehirler aşırı kalabalık, dumanlı ve kaotiktir. Bu atmosferde teknoloji parıltılıdır ancak aynı zamanda her şey biraz "eski" veya "yamalı" hissettirir; bozulmuş donanımlar, yasa dışı teknoloji pazarları ve kablolarla dolu arka sokaklar bu görselliği tamamlar.

SEÇİLMİŞ KİŞİLERE YER YOK

Temanın kahramanları genellikle "seçilmiş kişiler" değil, sistemin dışında kalan antikahramanlardır. Hackerlar, paralı askerler, sokak samurayları veya hayatta kalmaya çalışan küçük suçlular ana roldedir.

Bu karakterler dünyayı kurtarmaya değil, genellikle sadece bir sonraki kirayı ödemeye veya kendi adaletlerini aramaya çalışır.

POPÜLER KÜLTÜRDE CYBERPUNK

Cyberpunk teması edebiyattan sinemaya, oyun dünyasından animasyona çok geniş bir yelpazeye sahiptir.

SİNEMA DÜNYASI

Bu alandaki eserler, türün görsel estetiğini ve "yağmurlu neon şehir" atmosferini zihinlere kazımıştır.

• Blade Runner (1982) & Blade Runner 2049 (2017): Türün görsel babası sayılır. İnsansı robotlar (replikantlar) üzerinden "insan olmanın ne anlama geldiğini" sorgulayan melankolik bir başyapıttır.

• The Matrix Serisi: Teknolojinin insanı köleleştirdiği, gerçekliğin bir simülasyondan ibaret olduğu fikrini aksiyonla birleştirerek geniş kitlelere ulaştırmıştır.

• Altered Carbon: Bilincin bir bellek yongasına (stack) kaydedilerek bedenler arası transfer edilebildiği bir geleceği işler. Ölümsüzlüğün zenginler için bir ayrıcalık olduğu sert bir distopyadır.

OYUN DÜNYASI

Oyunlar, oyuncunun bu karanlık dünyayı bizzat deneyimlemesine ve yozlaşmış sistemle çatışmasına olanak tanır.

• Cyberpunk 2077: Türün tüm unsurlarını (sibernetik geliştirmeler, megacorporations, Night City atmosferi) içinde barındıran en güncel ve kapsamlı örneklerden biridir.

• Deus Ex Serisi: Komplo teorileri, gizli örgütler ve insan vücudunun teknolojik olarak geliştirilmesinin toplumsal sonuçlarına odaklanan derinlikli bir hikayeye sahiptir.

• Stray: İnsanlığın yok olduğu, sadece robotların kaldığı bir dünyayı bir kedinin gözünden keşfettiğimiz, görselliğiyle büyüleyen bir indie örneğidir.

EDEBİYAT

Cyberpunk’ın temelleri bu kitaplarda atılmış ve "punk" kelimesi teknolojiyle burada evlenmiştir.

• Neuromancer (William Gibson): Cyberpunk'ın kutsal kitabı kabul edilir. "Cyberspace" (siber uzay) kavramını literatüre sokan ve türe yön veren eserdir.

• Snow Crash (Neal Stephenson): "Metaverse" kavramının doğduğu, pizzacıların samuray kılıcı taşıdığı ve devletlerin şirketlere dönüştüğü absürt ama öngörülü bir romandır.

MÜZİK DÜNYASI

• Synthwave / Retrowave: 80'lerin synthesizer seslerini cyberpunk atmosferiyle birleştiren müzik türü.

• Techwear: İşlevselliği, su geçirmez kumaşları ve bol cepli "takvimi olmayan gelecek" tasarımını ön plana çıkaran moda akımı.

Fuar kapsamında Nurol Makina, modern operasyonel ihtiyaçlara yönelik geliştirilen gelişmiş zırhlı araç çözümlerini tanıtacak.

Nurol Makina ile Malezya merkezli Nadicorp Holdings Sdn. Bhd. (Badanbas) arasında DSA 2026 kapsamında yeni bir anlaşma imzalanması planlanıyor.

Söz konusu anlaşmanın, iki şirket arasındaki uzun soluklu işbirliğinde önemli bir dönüm noktası oluşturması ve Malezya'da 4x4 zırhlı araçların yerel üretimi ile Asya bölgesine ihracatına yönelik bir çerçeve oluşturması hedefleniyor.

Fuar süresince Nurol Makina standında, dünya genelinde bilinen muharebe tecrübesine sahip EJDER YALÇIN ile sınıfının önde gelen ölçeklenebilir zırh teknolojisine sahip NMS 4x4 ve NMS-L araçları sergilenecek. Bu araçlar, farklı operasyonel ihtiyaçlara cevap verebilecek esnek ve görev odaklı tasarım yaklaşımını yansıtıyor.

Nurol Makina'nın DSA'ya katılımı, şirketin Asya'daki varlığını güçlendirme ve bölgesel iş birliklerini artırma stratejisinin önemli bir parçasını oluşturuyor.

Ziyaretçilerin şirketin zırhlı araç çözümlerine ilişkin kapsamlı bilgi edinmesi ve araçların güvenlik kabiliyetlerine katkı potansiyelini değerlendirmesi bekleniyor.

Şirket, bugüne kadar ileri mühendislik kabiliyetlerini sahadaki operasyonel deneyimle birleştirerek küresel ölçekte zırhlı araç üreticileri arasında güçlü bir konuma ulaştı.

Yüksek koruma, hareket kabiliyeti ve görev esnekliği sunacak şekilde oluşturulan çözümler, uluslararası alandaki faaliyetlerini genişlemesini sağladı.

TARİHTE BİR İLK

Ukrayna Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna ordusunun gerçekleştirdiği tarihi operasyonu sosyal medya hesabı üzerinden duyurdu.

Zelenski, ''Bu savaşın tarihinde ilk kez, düşman mevzisi tamamen insansız platformlarla, kara robot sistemleri ve dronlarla, ele geçirildi. İşgalciler teslim oldu ve bu operasyon piyade katılımı olmadan, bizim tarafımızdan hiçbir kayıp olmadan gerçekleştirildi.'' dedi.

The future is already on the front line – and Ukraine is building it. These are our ground robotic systems. For the first time in the history of this war, an enemy position was taken exclusively by unmanned platforms – ground systems and drones. The occupiers surrendered, and the… pic.twitter.com/qLQKfxPdiB

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) April 13, 2026

TESLİM OLDULAR

Ukrayna ordusu geliştirdikleri insansız kara araçları ve dronelar ile birlikte bir Rus mevzisinin etrafını sardı. İnsansız araçlar ile etrafı çevrilen Rus askerleri ise çatışmaya girmeden teslim olmayı seçti.

Zelenski, son 3 ayda Ukrayna ordusunda bulunan insansız araçların 22 binden fazla görev yaptığını açıkladı. Bu sistemler arasında Ratel, Termit, Ardal, Rys (Lynx), Zmiy (Snake), Protector, Volya gibi modeller yer aldı.

Başkan daha sonra, ''Robotlar en tehlikeli bölgelere asker yerine girdi ve binlerce askerin hayatını kurtardı'' diyerek operasyonun önemine vurgu yaptı.

NEDEN DÜNYA TARİHİ İÇİN ÖNEMLİ?

Tarih boyunca bir toprağı ele geçirmek veya bir mevziyi zapt etmek, piyadenin fiziksel varlığını ve dolayısıyla can kaybı riskini zorunlu kılıyordu. Bu olay, "fiziki işgal" eyleminin insan kanı dökülmeden yapılabileceğini kanıtladı. Bu, devletlerin savaş maliyetini (insan gücü açısından) tekrar hesaplamasına neden olacak.

Daha önce dronlar sadece gözlem yapmak veya nokta atışı saldırılar (kamikaze) için kullanılıyordu. Ancak bu operasyonda:

• Hava araçları (İHA): Mevziyi baskı altına aldı ve koordinat sağladı.

• Kara araçları (İKA): Doğrudan mevziye girerek fiziksel kontrolü ele geçirdi. Bu eşgüdüm, robotik sistemlerin artık sadece yardımcı unsur değil, ana vurucu güç haline geldiğini gösteriyor.

Yüzyıllardır süregelen hendekler, mayın tarlaları ve beton tahkimatlar insan askerleri durdurmak üzere tasarlanmıştır. Ancak küçük, çevik ve "korku" hissetmeyen robotik araçlara karşı geleneksel savunma hatlarının ne kadar savunmasız olduğu görüldü. Bu durum, dünya genelindeki tüm orduları savunma stratejilerini baştan aşağı yenilemeye zorlayacaktır.

Milyon dolarlık tanklar veya uçaklar yerine, çok daha düşük maliyetli insansız araç filolarının stratejik sonuçlar doğurabilmesi, askeri güç dengelerini değiştirebilir. Büyük ordulara sahip olmayan ancak teknolojik adaptasyonu yüksek olan küçük grupların veya devletlerin, süper güçlere karşı "mevzi kazanma" kapasitesine ulaştığı bir döneme giriyoruz.

Marmara Üniversitesi Recep Tayyip Erdoğan Külliyesi’nde gerçekleştirilen açılış törenine Bakan Mehmet Fatih Kacır, İstanbul Valisi Davut Gül, TÜBİTAK Başkanı Orhan Aydın ve Rektör Mehmet Emin Okur katıldı. TÜBİTAK aracılığıyla 30 milyon lira destekle hayata geçirilen atölyenin, üniversitenin araştırma ve yenilik kapasitesini güçlendirmesi hedefleniyor.

“4. Sanayi Devrimi’nde söz sahibi olmalıyız”

Konuşmasında teknolojinin küresel güç dengelerini yeniden şekillendirdiğini vurgulayan Kacır, yapay zekadan yarı iletkenlere, uzaydan biyoteknolojiye kadar birçok alanda yaşanan gelişmelerin ülkeler için kritik bir yol ayrımı oluşturduğunu ifade etti. Türkiye’nin geçmişte bu fırsatları yeterince değerlendiremediğini belirten Kacır, artık bu sürecin aktif bir parçası olunduğunu söyledi.

AR-GE ve inovasyonda tarihi artış

Son 23 yılda AR-GE ve inovasyonu kalkınmanın merkezine aldıklarını belirten Kacır, Türkiye’nin AR-GE harcamalarının 1,2 milyar dolardan 20 milyar dolara yükseldiğini, AR-GE personel sayısının ise 29 binden 310 binin üzerine çıktığını açıkladı. Üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesiyle teknoloji ekosisteminin hızla büyüdüğünü kaydetti.

Savunmadan uzaya yerli teknoloji hamlesi

Türkiye’nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığını büyük ölçüde azalttığını ifade eden Kacır, artık insansız hava araçlarından savaş uçaklarına, deniz platformlarından uydu ve füzelere kadar birçok kritik teknolojinin yerli olarak geliştirildiğini söyledi. Togg ile otomotivde yeni bir döneme girildiğini belirten Kacır, TÜRKSAT 6A ile Türkiye’nin uydu teknolojilerinde dünyanın ilk 11 ülkesi arasına girdiğini vurguladı.

“TEKNOFEST kuşağı” geliyor

Gençlerin bilim ve teknolojiye yönlendirilmesinin önemine dikkat çeken Kacır, TEKNOFEST, bilim merkezleri ve TÜBİTAK destekleriyle güçlü bir nesil yetiştiğini söyledi. Milli Teknoloji Atölyeleri sayesinde öğrencilerin teorik bilgilerini pratiğe dönüştürdüğünü belirten Kacır, bu gençlerin “Türkiye Yüzyılı”nın mimarları olacağını ifade etti.

Marmara Üniversitesi teknoloji üssü oluyor

Kacır, TÜBİTAK destekleri kapsamında Marmara Üniversitesi’nde 3 bin 700’den fazla öğrenci ve araştırmacıya 1,4 milyar lira burs sağlandığını, 628 projeye ise 1,6 milyar lira kaynak aktarıldığını açıkladı. Üniversite bünyesinde kurulan teknoparkın da bilimsel bilginin ekonomik değere dönüşmesine katkı sunduğunu belirtti.

“Milli Teknoloji Hamlesi her alanda hissediliyor”

İstanbul Valisi Davut Gül ise Milli Teknoloji Hamlesi’nin artık toplumun tüm kesimlerinde görünür hale geldiğini belirterek üniversitelerin bu dönüşümde kritik rol oynadığını söyledi. Açılışın ardından Bakan Kacır ve beraberindeki heyet, öğrencilerin projelerini inceleyerek atölyede temaslarda bulundu.

Koç, 5G'nin makineler için yapılmış bir teknoloji olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

'Makinelerin birbirine bağlanmasını sağlayan ve verimliliği çok artıran bir teknoloji. Onun için de bütün sanayi kurumlarıyla bire bir görüşüyoruz. Çünkü artık uçtan uca gecikmenin minimum olduğu bir dünyaya gidiyoruz. Ben 1 Nisan'daki lansmanda da bir örnek olsun diye Togg modelini 150 kilometre uzaktan kullanmıştım. Artık fabrikalardaki bütün sensörler 5G ile birbirine bağlanabilecek. Milyonlarca cihaz birbirine bağlanacak.'

5G'nin üretim bantlarında verimliliği üst seviyeye taşıyacağını ve bu teknolojinin her anlamda hız getirdiğini vurgulayan Koç, '5G, nasıl bizim internet hızımızı artırdıysa sanayiye de karar alma süreçlerine de hız getirecek. Çünkü artık bir hata olduğu zaman anında görebileceğiniz bir sisteme doğru gidiyorsunuz. Aynı zamanda yapay zeka teknolojilerini kullanarak hata olmadan önce de tahmin ederek üretim bandını yüzde 100 çalışabilir hale getirebileceksiniz.' dedi.

'5G teknolojisine 'etkileşim teknolojisi' diyoruz'

Otomotiv dünyasında 5G'nin oluşturacağı somut farklara işaret eden Koç, güvenlik ve çevre vurgusu yaparak, şöyle devam etti:

'Öncelikle bizim 'akıllı yollar' konseptiyle beraber artık trafikteki sıkışmalar daha önceden tahmin edilebilecek. Çünkü artık sadece arabalar değil, arabaların yanında yollar da akıllı hale geliyor. Oradaki trafik işaretleri akıllı hale geliyor, sensörlü olacak, hava durumunu bize söyleyecek. Öndeki araba bizimle konuşacağı için, o frene bastığı zaman bizim daha önceden haberimiz olacak. Bundan dolayı trafik kazalarının miktarı azalacak. Akıllı sürüş ve akıllı yollar sayesinde hem trafik kazalarının azalacağını hem de daha verimli, daha az emisyonlu ama zamanımızın da yolda daha az geçtiği bir dünyaya doğru gidiyoruz.'

Koç, elektrikli araçların ve akıllı ulaşım sistemlerinin 5G ile yeni bir boyuta evrileceğini dile getirerek, 'Biz 4G teknolojisine 'iletişim teknolojisi', 5G teknolojisine ise 'etkileşim teknolojisi' diyoruz. İnsanın insanla, insanın makineyle, makinenin insanla ve makinenin makineyle etkileşimi.' diye konuştu.

Makinelerin etkileşiminde en önemli unsurlardan birinin de araçlar olduğuna dikkati çeken Koç, söz konusu teknolojisi ile artık arabaların yollarla, yolların arabalarla konuşarak daha verimli bir hayatın olacağını sözlerine ekledi.

Çin'in 'Uzun Yürüyüş-8' taşıyıcı roketi, dün yerel saatle 21.32'de Hainan Ticari Uzay Fırlatma Merkezi'nden fırlatıldı. Roketin, Qianfan Uydu Takımyıldızı için gönderilen 7'nci alçak yörünge internet uydu grubunu önceden belirlenmiş yörüngesine yerleştirdiği açıklandı.

SOĞUK SAVAŞ VE NÜKLEER KORKU

İnternetin temelleri, 1960’larda ABD Savunma Bakanlığı bünyesindeki ARPA (Gelişmiş Araştırma Projeleri Ajansı) tarafından atıldı.

• Neden Yapıldı? Olası bir nükleer saldırıda merkezi haberleşme sistemlerinin çökmesinden korkuluyordu. Çözüm: Veriyi tek bir merkezden değil, birbirine bağlı birçok düğüm (node) üzerinden dağıtık bir şekilde iletmekti.
• İlk Mesaj (1969): 29 Ekim 1969'da UCLA'dan Stanford Araştırma Enstitüsü'ne gönderilen ilk mesaj "LOGIN" olacaktı. Ancak sistem "LO" harflerinden sonra çöktü. İnternetin tarihteki ilk iletisi ironik bir şekilde "LO" olarak kaldı.

MUCİDLERİ

İnternetin tek bir "mucidi" yoktur; ancak bu dijital mimarinin babaları kabul edilen isimler şunlardır:

• Vinton Cerf ve Bob Kahn: Verilerin paketler halinde iletilmesini sağlayan TCP/IP protokolünü geliştirdiler.
• Tim Berners-Lee: 1989'da CERN'de çalışırken, interneti halkın kullanabileceği görsel bir kütüphaneye dönüştüren World Wide Web (WWW) sistemini kurdu. İlk web sitesini de o yayınladı.

TÜRKİYE'DE İNTERNET

Türkiye, internet trenini erken yakalayan ülkelerden biri oldu.

• İlk Bağlantı: ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı sistem salonundaki yönlendiriciler aracılığıyla, Washington’daki NSFNet (National Science Foundation Network) üzerinden gerçekleştirildi.
• Hız: O dönemki bağlantı hızı sadece 64 Kbps idi (Bugünün standart fiber hızlarının yaklaşık 15.000’de biri).
• Gelişim: 1996'da Turnet projesiyle ticari kullanıma açıldı, 2000'lerin başında ADSL ile evlere girdi ve bugün 5G teknolojisinin kapısına dayandı.

İNTERNETİN EVRİMİ

İnternet statik bir yapıdan canlı bir organizmaya dönüştü:

• Web 1.0 (Okuma): Sadece bilgi tüketilen, statik sayfalar dönemi.
• Web 2.0 (Yazma/Paylaşma): Sosyal medya, bloglar ve kullanıcı etkileşiminin başladığı dönem (Facebook, YouTube, Instagram).
• Web 3.0 (Sahiplik/Yapay Zeka): Blokzincir teknolojisi, merkeziyetsiz yapılar ve verinin yapay zeka tarafından anlamlandırıldığı günümüz ve gelecek.

AZ BİLİNENLER

• İlk Web Kamerası (Webcam): 1991'de Cambridge Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, mutfaktaki kahve makinesinin dolu olup olmadığını masalarından kalkmadan görmek için ilk web kamerasını icat ettiler.
• Dünyanın Yarısı Hala Çevrimdışı: Gelişmiş ülkelerde internet su kadar elzem olsa da, dünya nüfusunun yaklaşık %33'ü hala internete erişemiyor.
• "Surfing" Terimi: "İnternette sörf yapmak" terimi, 1992 yılında Jean Armour Polly adlı bir kütüphaneci tarafından, internetin dalgalı ve sınırsız yapısına atıfla ilk kez kullanıldı.
• İlk Reklam: İnternetteki ilk banner reklamı 1994 yılında AT&T tarafından yayınlandı ve tıklanma oranı %44 gibi inanılmaz bir seviyedeydi (Bugün bu oran %0.1 civarındadır).

İnternet; e-ticareti doğurdu, mesafeleri yok etti, bilgiyi demokratikleştirdi ancak beraberinde siber güvenlik, dijital gözetim ve bilgi kirliliği gibi büyük sorunları da getirdi. Bugün 2026 yılı itibarıyla, internet sadece bir araç değil; yapay zeka ajanlarının ve nesnelerin birbiriyle konuştuğu devasa bir ekosisteme dönüştü.

ROKETSAN, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada TAYFUN ve SOM füze sistemlerinin üretimden teslimata kadar tüm süreçlerinin planlandığı şekilde ilerlediğini duyurdu. Açıklamada, bu sistemlerin sahadaki gücü artırdığı vurgulandı.

TAYFUN füzesiyle yüksek hız ve hassasiyet

Türkiye’nin milli imkanlarla geliştirilen en uzun menzilli balistik füzesi olan TAYFUN, derinlikteki stratejik hedeflere karşı yüksek etki gücü sunuyor. Kısa sürede atışa hazır hale gelebilmesi ve yüksek hareket kabiliyeti, operasyonel esneklik sağlıyor. Hipersonik seviyelere ulaşan seyir hızı sayesinde hava savunma sistemlerine karşı önemli bir avantaj elde ediyor.

Elektronik harp dayanımı ve stratejik etki

TAYFUN’un küresel konumlama sistemi karıştırmalarına karşı yüksek dayanım gösterdiği belirtiliyor. Komuta kontrol merkezlerinden askeri tesislere kadar geniş bir hedef yelpazesinde etkili olan sistem, yüksek hassasiyetiyle istenmeyen hasar riskini de minimize ediyor.

SOM füzesiyle derin hedeflere operasyon kabiliyeti

SOM seyir füzesi ise kara ve deniz hedeflerine karşı, hava savunma sistemlerinin menzili dışından etkili saldırı imkanı sunuyor. Yaklaşık 250 kilometre menzile sahip olan SOM, farklı harp başlıklarıyla çeşitli görevlerde kullanılabiliyor. İnsanlı ve insansız hava araçlarıyla entegre çalışabilen sistem, stratejik hedefler ve su üstü unsurlara karşı yüksek etkinlik sağlıyor.

Murat İkinci de yaptığı değerlendirmede, Türk mühendisliğinin imzasını taşıyan bu sistemlerin tasarımdan üretime kadar her aşamada yerli imkanlarla geliştirildiğini ve seri üretim sürecinin kararlılıkla sürdüğünü ifade etti.

Açıklamada, kötü amaçlı yazılımlarla enfekte edilen ve bir operatör tarafından gizlice kontrol edilen cihazlar ağını ifade eden 'botnet' yapılarının, veri hırsızlığı ve büyük ölçekli siber saldırılar için kullanıldığı kaydedildi.

'Aisuru' ve 'Kimwolf' ağlarının devasa boyutları ve yüksek saldırı kapasiteleri nedeniyle küresel bilişim altyapıları için 'akut tehdit' oluşturduğunun vurgulandığı açıklamada, 'Aisuru' ağının başta yönlendiriciler ve web kameraları olmak üzere, dünya genelinde milyonlarca ele geçirilmiş nesnelerin interneti (IoT) cihazından oluştuğu belirtildi.

Açıklamada, Kimwolf ağının ise büyük çoğunluğu Android TV kutularından oluşan milyonlarca cihazı kapsadığı belirtilerek, söz konusu botnetlerin, hedef sistemleri aşırı veri trafiğine boğarak erişilemez hale getiren 'Dağıtık Hizmet Engelleme' (DDoS) saldırıları düzenlediğine vurgu yapıldı.

Operasyon ortaklarından ABD Adalet Bakanlığı, bu ağların şimdiye kadar 'rekor kıran' büyüklükte saldırılar gerçekleştirdiğini teyit etti.

Siber saldırganların bu yöntemle mağdurlara şantaj yaptığı ve pek çok vakada on binlerce dolarlık maddi zarara yol açtığı bilgisi paylaşıldı. Yetkililer, operasyon kapsamında şüpheli yöneticilerin tespit edildiğini ve adli sürecin başlatıldığını duyurdu.

NEDİR BU ALTIGEN ELMAS?

Günümüzde bilinen ve kullanılan elmasların atomları kübik bir yapıya sahiptir. Altıgen elmasın atomları ise adından da anlaşılacağı üzere altıgen (hekzagonal) bir kafes yapısına sahiptir.

Altıgen elmaslar doğada sadece meteorların Dünya'ya çarpma anında oluşan aşırı yüksek basınç ve sıcaklık noktalarında, mikroskobik miktarlarda bulunur.

Bilim insanları ise bu elmasları saf bir formda üretmeye çalışıyordu çünkü içindeki safsızlıklar onun gerçek gücünü göstermesini engelliyordu.

ÜRETİM NASIL GERÇEKLEŞTİ?

Mart 2026'da yayımlanan çalışmada araştırmacılar, barut ve sıkıştırılmış gaz kullanarak grafit disklerini saniyede 24.000 kilometre hıza (ses hızının çok ötesinde) ulaştıran devasa bir gaz tabancası kullandılar.

Grafit disk bir duvara çarptığında oluşan muazzam şok dalgaları, karbon atomlarını saniyenin milyarda biri kadar kısa bir sürede yeniden düzenleyerek altıgen yapıya soktu.

Bilim insanları, bu çok kısa sürede maddenin sertliğini ölçmek için ses dalgalarını kullandı. Sesin bu yapı içinde ne kadar hızlı hareket ettiğini ölçerek sertliğini teyit ettiler.

HANGİSİ DAHA SERT?

Normal elmas, doğadaki en sert maddelerden biri olarak bilinir ve sertlik derecesi genellikle "Vickers sertlik testi" ile ölçülür. Buda yaklaşık 70-100 GPa (Gigapaskal) sertliğe sahip olduğunu gösterir.

Yapılan testler, bu yeni saf yapının normal elmastan %58 daha dirençli olduğunu ve yaklaşık 152 GPa sertliğe ulaştığını gösterdi.

AMACI NE?

Bu keşif sadece "bir şeyi daha sert yapmak" ile ilgili değil, endüstriyel dünyada oyunun kurallarını değiştirecek potansiyele sahip.

Madencilikte ve inşaatta kullanılan matkap uçları artık aşınmayacak kadar güçlü olabilir, Uzay araçları veya askeri zırhlar için çok daha ince ama geçilemez katmanlar üretilebilir ya da altıgen yapıdaki karbon atomları, kuantum bilgisayarlar için yeni nesil yarı iletkenlerin geliştirilmesinde kullanılabilir.

HEDEF KALICILIK

Şu anki en büyük zorluk, bu sertliğin sadece "şok anında" (milisaniyeler boyunca) korunabiliyor olması. Bilim insanlarının bir sonraki hedefi, bu şok dalgasıyla oluşan altıgen yapıyı oda sıcaklığında ve normal basınçta kalıcı hale getirmek.

Fransız Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Enstitüsü (INSERM) liderliğindeki araştırmacılar, beynin "çöpçüleri" olarak adlandırabileceğimiz Tanisit (Tanycyte) hücrelerinin bu hastalıkta kilit bir rol oynadığını ispatladı.

TANİSİTLER NEDİR?

Tanisitler, beynin merkezinde bulunan ve beyin-omurilik sıvısı ile kan akışı arasında bir "köprü" görevi gören özel hücrelere verilen isim. Uzun zamandır sadece metabolizma ve enerji dengesini düzenledikleri sanılıyordu.

Ancak yeni çalışma, bu hücrelerin beynin atık boşaltım sisteminde hayati bir rolü olduğunu gösterdi.

KRİTİK KEŞİF

Alzheimer'ın en büyük belirtilerinden biri, beyinde Tau adı verilen proteinlerin kümelenerek sinir hücrelerine saldırarak öldürmesidir.

Sağlıklı bir işleyişte tanisitler, beyin sıvısındaki zehirli Tau proteinlerini yakalar ve onları kan damarlarına taşır. Buradan da bu atıklar vücut tarafından dışarı atılır.

Bilim insanları Alzheimer hastalığı durumunda ise bu tanisit hücrelerinin parçalandığını ve bozulduğunu fark ettiler. Bu hücreler görevini yapamadığında, zehirli proteinler beyinden dışarı atılamıyor ve birikerek hastalığı hızlandırıyor.

NEDEN 'GİZLİ' HÜCRE?

Bugüne kadar Alzheimer hastalığının tedavisi için %90 oranında sinir hücrelerine (nöronlar) ve savunma hücrelerine (mikroglialar) odaklanıldı. Tanisitler, beynin çok spesifik bir bölgesinde bulundukları ve yapısal hücre olarak görüldükleri için tedavi için faydalı olabilecekleri düşünülmedi.

TEDAVİ İÇİN ANLAM

Bilim insanlarının bu keşfi Alzheimer hastalığı tedavisinde çığır açabilir. Tanisitlerin faydasının keşfi tedavi için farklı yönlere gidilmesinin önünü açabilir.

Mevcut ilaçlar birikmiş plakları temizlemeye çalışıyor ve genellikle geç kalıyorlar. Yeni hedef, bu "tahliye yollarını" (tanisitleri) daha hastalık başlamadan sağlıklı tutmak veya hasar görmüşlerse onları onarmak olacak.

Bu da tanisitlerin parçalanma seviyesi, hastalığın hangi aşamada olduğunu veya ne kadar hızlı ilerleyeceğini ölçmek için yeni bir biyobelirteç (test yöntemi) olabilir. Yani tanisitlerin durumu hastalığın erken teşhisini sağlayabilir.

SİNYALLERİN GELİŞİ

Voyager 1 ve 2 sondaları Satürn sisteminden geçerken Titan’ın atmosferindeki iyonosfer etkileşimlerini doğal radyo emisyonları olarak kaydetti. Ancak bunlar "mesaj" değil, gezegen fiziğinin bir parçası olarak kaydedildi.

Titan hakkındaki en somut radyo verileri, Cassini görevine bağlı Huygens sondasının Titan yüzeyine inişi sırasında geldi. Huygens, iniş boyunca ve yüzeyde kısa bir süre boyunca Dünya'daki radyo teleskoplara veri gönderdi.

Titan, Satürn'ün güçlü manyetosferinin içinde yüzer. Bu etkileşim sürekli bir elektromanyetik gürültü oluşturur. Bilim insanları bu sinyalleri radyo teleskoplarla sürekli izliyor.

NEDEN SİNYAL GÖNDERİYOR?

Titan’ın iyonosferi ile Satürn’ün manyetik alanı arasındaki sürtünme sonucu oluşan doğal radyo dalgaları bize ulaşıyor. Bazen Jüpiter veya Güneş kaynaklı radyo fırtınaları Titan yönünden geliyormuş gibi algılanabiliyor.

UZAYLILAR MI VAR?

Bazı komplo teorisyenleri, Titan'ın aslında bir "istasyon" olduğunu iddia eder. Huygens sondasının inişinden sonra gelen bazı veri paketlerinin NASA tarafından halktan gizlendiği ve bu verilerin "yapay bir yapıdan" gelen düzenli sinyaller içerdiği öne sürüldü.

Bir diğer iddia ise Titan’ın yüzeyinde su yerine sıvı metan ve etan gölleri bulunur. Teorisyenler, "karbon bazlı olmayan" yaşam formlarının bu göllerin altında geliştiğini ve yüzeye radyo sinyali yayan cihazlar yerleştirdiklerini iddia eder.

2005'teki iniş sırasında iki radyo kanalından birinin "yazılım hatası" nedeniyle veri göndermediği açıklanmıştı. Komplo dünyasında bu, "hata" değil, o kanaldan gelen "şok edici bir kanıtın" (örneğin bir şehir gürültüsü) sansürlenmesi olarak yorumlandı.

Titan'dan gelen sinyallerin %99.9'u doğal iyonosfer etkileşimleridir. Ancak %0.1'lik o gizem payı, bilim kurgu yazarlarını ve meraklıları beslemeye devam ediyor.

2030'larda oraya gidecek olan Dragonfly görevi, belki de bu teorilerin bir kısmını tamamen çöpe atacak ya da yenilerini doğuracak.

NASA, onarım çalışmalarının süresine bağlı olarak Artemis II fırlatışının Nisan ayı başına ya da sonuna erteleneceğini açıkladı. Daha önce fırlatış; dondurucu hava koşulları, sıvı hidrojen sızıntısı ve diğer teknik aksaklıklar nedeniyle şubat ve mart aylarına kaydırılmıştı.

Artemis Programı ile Ay’a dönüş

NASA'nın Ay’a dönüş projesi olan Artemis Programı, astronotları yeniden Ay’a göndermeyi amaçlıyor. Programın ilk aşaması Artemis I, Orion uzay aracının Ay yörüngesinde bir tur atmasının ardından Aralık 2022’de tamamlanmıştı.

Artemis II görevi, astronotların Ay’a iniş yapmadan Dünya’ya dönmesini sağlayacak 10 günlük bir yolculuk olacak. Ancak uzay kapsülünde ve astronot ekipmanlarında yaşanan teknik sorunlar nedeniyle görev daha önce 2025’in sonlarına ertelenmişti. NASA ayrıca Artemis III misyonunun, 2026’da planlanan Ay inişi tarihini 2027’ye kaydırdığını duyurmuştu. 2021’de İnsanlı İniş Sistemi (HLS) geliştirilmesi için SpaceX ile yapılan 2,9 milyar dolarlık anlaşma da programın önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Araştırmada, katılımcıların beyin aktiviteleri ölçülerek belirli bölgeler arasındaki senkronizasyon artırıldığında, bağış yapma ya da başkası lehine karar alma eğilimlerinin istatistiksel olarak yükseldiği kaydedildi. Ancak söz konusu artışın “hafif” düzeyde olduğu özellikle vurgulandı.

Davranışın Tek Anahtarı Beyin mi?

Her ne kadar sonuçlar “beyinde cömertlik devresi” fikrini gündeme getirse de, uzmanlar bu tür çıkarımların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. İnsan davranışının yalnızca biyolojik mekanizmalarla açıklanamayacağı; kültürel, ahlaki ve çevresel faktörlerin de en az nörolojik süreçler kadar etkili olduğu ifade ediliyor.

Araştırmada gözlenen etkinin kısa vadeli ve deney ortamına özgü olduğu da önemli bir detay olarak öne çıkıyor. Laboratuvar koşullarında ölçülen fedakârlık eğiliminin gerçek yaşam koşullarında aynı şekilde ortaya çıkıp çıkmayacağı ise henüz net değil.

Etik Tartışmalar Gündemde

Çalışma, nöroteknoloji ve insan davranışı arasındaki ilişkiye dair etik soruları da beraberinde getiriyor. Eğer belirli beyin bölgelerinin senkronizasyonu sosyal davranışları etkileyebiliyorsa, bu durum gelecekte davranış yönlendirme ya da manipülasyon risklerini gündeme taşıyabilir.

Bilim dünyasında heyecan uyandıran bu bulgular, insan doğasının biyolojik temellerini anlamaya bir adım daha yaklaşıldığını gösterse de, uzmanlar daha geniş örneklemli ve uzun vadeli araştırmalara ihtiyaç olduğunun altını çiziyor.

Sonuç olarak çalışma, fedakârlığın beyindeki bazı süreçlerle bağlantılı olabileceğini gösteriyor; ancak cömertliğin yalnızca nörolojik bir hizalanmaya indirgenemeyecek kadar karmaşık bir insan davranışı olduğu gerçeği değişmiyor.

DOPİNG VE TOKSİKLİK

Ukraynalı futbolcu Mykhaylo Mudryk geçtiğimiz aylarda FIFA'nın gerçekleştirdiği doping testinde sonuçları pozitif çıktığı için futboldan 4 yıl men yasağı almıştı.

Mykhaylo Mudryk bu yasağı evinde bilgisayar ve konsol oyunları oynayarak geçirmeyi planlamış gibi görünüyor. Ukraynalı yıldızın Counter-Strike oyununda fazla toksiklik yaptığı için 1 ay boyunca oyuna girmesi yasaklandı.

İddialara göre bu yasağın gelmesinde önemli bir faktör olan olay, ünlü futbolcunun oyun esnasında Polonyalı başka bir oyuncu ile yazılı olarak tartışmaya girmesi ve ağır hakaretlerde bulunması oldu.

Türk savunma sanayisi bünyesinde faaliyet gösteren TRMOTOR da hava araçlarına yönelik ana motor ve yardımcı güç sistemleri alanında sürdürülebilir, yerli ve milli, yüksek teknoloji ürün ve hizmetler sunma misyonu ile çalışmalarını yürütüyor.

Şirket, savunma sanayi platformlarının itki ve güç sistemleri ihtiyaçlarında dışa bağımlığı sonlandıracak teknoloji ve altyapıyı geliştirme, global ölçekte rekabetçi bir oyun kurucu olma vizyonu ile hareket ediyor.

TRMOTOR, gaz türbinli motor teknolojileri ve güç sistemleri alanında tasarım, geliştirme, üretim ve doğrulama kabiliyetlerini ülkeye kazandırmaya odaklanan bir teknoloji merkezi olarak öne çıkıyor.

2017-2021 döneminde Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu milli ve özgün güç sistemleri alanında AR-GE ve teknoloji yapılanmasına yönelik roller üstlenen TRMOTOR, 2021'de 5'inci nesil Milli Muharip Uçak KAAN için kritik öneme sahip Auxiliary Power Unit (APU) ve Air Turbine Starter (ATS) sistemlerinin tasarım ve geliştirme iş paketini bünyesine kattı.

KAAN'ın ana motorunun kavramsal tasarım kontratını 2022'de imzalayan şirket, 2024'te KAAN'ın 'kalbi' olan TF35000 motorunun geliştirilmesi amacı ile TEI ile konsorsiyum anlaşmasına imza attı.

Bu süreçte TRMOTOR, APU ve ATS çalışmalarını da farklı platformlar ile uyumlu şekilde genişletmek üzere yeni projeleri devreye aldı. 2025 yılında bir yerli platform için yürütülen sistem geliştirme çalışmalarında da kritik aşamaları tamamladı.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayiinin GÖKVATAN dergisinde, yürütülen çalışmaların güncel durumu paylaşıldı. Buna göre, Türkiye'de ilk kez yerli ve milli imkanlar ile geliştirilen APU-60 için ilk entegrasyonun 2026 yılı içerisinde yapılması planlanıyor.

APU-60, uçak ana motorlarını çalıştırmadan önce ihtiyaç duyulan gücü sağlayarak iklimlendirme ve aviyonik sistemlerin devreye alınması gibi kritik görevler üstlenecek. Sistemin test aşamaları devam ederken, KAAN'a entegrasyonu ile birlikte Türkiye'nin bu alandaki kabiliyet havuzu da genişlemiş olacak.

KAAN'ı hazırlayacak

Yardımcı güç ünitesi olarak da bilinen APU, hava platformları için kritik bileşenler arasında yer alıyor. Ana motora kıyas ile daha küçük bir gaz türbinli motor olan APU, ana motorlar çalışmadan önce devreye girerek platformun aviyonik ve elektronik sistemlerinin enerji ihtiyacını karşılıyor.

APU'nun ürettiği basınçlı hava, bir diğer kritik bileşen olan ATS sistemine aktarılıyor ve ana motorun çalıştırma süreci başlatılıyor. ATS, aldığı basınçlı hava ile içindeki türbini döndürüyor. Ardından ana motorun milini çevirerek ilk dönme hareketini sağlıyor ve motorun çalışması için gerekli başlangıç koşulları oluşuyor.

Harici yer ekipmanına ihtiyaç azaltan bu sistem bütünü ile operasyonel esneklik artıyor, yerde bekleme ve hazırlık süreçleri kısalıyor. Böylece daha bağımsız ve hızlı operasyon gerçekleştirmek mümkün oluyor.

Yeni bir çözüm yolda

TRMOTOR, APU-60'ın yanında yeni bir yardımcı güç ünitesi üzerinde de çalışıyor. APU-40 adı verilen bu modelin uçak ve döner kanat platformlarına entegrasyonunun yapılması hedefleniyor.

Böylelikle platformlar için kritik bir ekipmanın daha yerlileştirilmiş olacak. APU-40 projesinde çekirdek motor entegrasyon çalışmaları sürerken, 2026 yılının ilk çeyreğinde test faaliyetlerine başlanması amaçlanıyor.

Ana motoru çevreleyen alt sistemlerin geliştirilme süreçlerini sistem bütünlüğü odağında ele alan şirket, bu kapsamda elektrik-kontrol, yağlama, yakıt, ateşleme, aktivasyon, pnömatik ve dişli kutusu gibi yüksek hassasiyet gerektiren alanlarda uzmanlığını geliştirmeyi sürdürüyor.

'Beka meselesi'

TRMOTOR Genel Müdürü Osman Saim Dinç, konuya ilişkin değerlendirmesinde, motor teknolojilerinin stratejik niteliğine dikkati çekti.

Motor teknolojilerinin bugün yalnızca performans hesabı yapılan bir mühendislik başlığı olarak değil, bağımsızlık, sürdürülebilirlik ve tedarik güvenliğinin de kesişim noktası olarak önemini artırdığını vurgulayan Dinç, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Yerli motor çalışmalarını beka meselesi odağında değerlendiriyoruz. Bu durum, itki ve güç sistemlerinde kendi kabiliyetini oluşturmanın stratejik önemini daha da görünür kılıyor. Projelerle birlikte Türkiye'nin yerli havacılık motorları teknolojilerinde katalizör etki oluşturacak bir kabiliyet kazanımı da gerçekleşmiş olacak. Bu bilinçle Türkiye'nin bağımsız savunma sanayisine katkı sunan bir sorumluluk bilinciyle disiplinler arası teknoloji odağında çalışmalarımızı sürdürüyoruz.'

Bugün "Fighting Falcon" (Savaşan Şahin) adıyla bilinen, ancak pilotların ona taktığı isimle "Viper", modern hava savaşlarının tartışmasız en ikonik figürü haline geldi.

DOĞUŞ SÜRECİ

F-16'nın hikayesi, Vietnam Savaşı'ndan çıkarılan derslerle başlar. Dönemin devasa ve ağır uçaklarının aksine, küçük, çevik ve ucuz bir uçak isteyen bir grup mühendis ve analist (Fighter Mafia), John Boyd önderliğinde F-16'yı tasarladı.

• Neden Yapıldı? Hava üstünlüğünü daha düşük maliyetle sağlamak ve it dalaşlarında rakipsiz bir manevra kabiliyetine sahip olmak için.
• Devrimsel Özellik: F-16, Fly-by-Wire (elektronik uçuş kontrol sistemi) teknolojisini kullanan ilk uçaktır. Bu sistem, uçağın aerodinamik olarak kararsız olmasını (bu da çevikliği artırır) sağlarken, bilgisayar yardımıyla havada kalmasını mümkün kılar.

KÜÇÜK AMA ÖLÜMCÜL

F-16, sadece bir uçak değil, aynı zamanda bir mühendislik harikasıdır:

• Manevra Kabiliyeti: 9G ivmeye dayanabilen ilk savaş uçağıdır.
• Görüş Açısı: "Bubble Canopy" adı verilen çerçevesiz cam kokpit, pilota 360 derecelik bir görüş alanı sunar.
• Motor: Tek motorlu olmasına rağmen, ağırlığından fazla itki üretebilir (thrust-to-weight ratio > 1), bu da dikey olarak hızlanabilmesini sağlar.
• Maksimum Hız: Mach 2.0+ (Yaklaşık 2.400 km/s).

TÜRKİYE VE EN BÜYÜK İKİNCİ FİLO

Türkiye, 1980’li yılların ortasında "Öncel Projesi" ile F-16 serüvenine başladı. Bugün Türkiye, ABD'den sonra dünyadaki en büyük ikinci F-16 filosuna (yaklaşık 230+ uçak) sahiptir.

Türkiye İçin Neden Kritik?

• Yerli Üretim: TUSAŞ (TAI), F-16'ları lisans altında Türkiye'de üretmiş, hatta Mısır gibi ülkelere ihraç etmiştir.
• Modernizasyon ve "Özgür" Projesi: Türkiye, ABD'den 40 adet yeni Block 70 (Viper) alımı ve mevcut filosunu modernize etme sürecindedir. Ayrıca, yerli imkanlarla geliştirilen Özgür Projesi sayesinde uçakların görev bilgisayarları ve aviyonikleri millileştirilmektedir.
• Stratejik Güç: Ege, Akdeniz ve terörle mücadele operasyonlarında Türk Hava Kuvvetleri'nin ana vurucu gücüdür.

KULLANAN ÜLKELER

Dünya genelinde 25’ten fazla ülke (İsrail, Güney Kore, Mısır, Hollanda vb.) tarafından kullanılan F-16, girdiği çatışmalarda kendini kanıtlamıştır.

• Operasyonel Başarı: 1981’de İsrail’in Irak’taki nükleer reaktörü vurduğu Opera Operasyonu ve 1991 Körfez Savaşı uçağın rüştünü ispatladığı yerlerdir.
• Ukrayna Faktörü: 2024 itibarıyla Batılı ülkeler, Rusya-Ukrayna savaşında dengeyi değiştirmek adına Ukrayna'ya F-16 tedarikine başlamıştır.

AZ BİLİNENLER

• Yanlışlıkla Gelen İlk Uçuş: 20 Ocak 1974'teki yüksek hızlı taksi testi sırasında uçak kontrolden çıkma eğilimi gösterince, test pilotu Phil Oestricher uçağı kırmamak için havalanmak zorunda kalmıştır. Yani ilk uçuş planlı değildi!
• Yana Yatık Koltuk: Pilotun yüksek G kuvvetine dayanabilmesi için koltuk 30 derece arkaya yatıktır.
• Yan Levye (Side-stick): Diğer uçakların aksine, F-16'da kontrol kolu ortada değil, sağ taraftadır ve hareket etmez; sadece pilotun uyguladığı basıncı hisseder.

F-16, yerini yavaş yavaş 5. nesil F-35’lere bıraksa da, modernizasyon kitleri (özellikle Block 70) sayesinde 2050’li yıllara kadar gökyüzünde kalmaya devam edecek gibi görünüyor. Türkiye için ise F-16, milli muharip uçak KAAN tam operasyonel olana kadar gökyüzündeki en güvenilir kale olmayı sürdürecek.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, savunma sanayi şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle 5. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı kapsamında, 2025 Yılı Gerçekleşmeleri ve 2026 Yılı Hedefleri konulu basın toplantısı düzenledi.

Toplantıda izletilen 2025 proje gerçekleşmeleri filmiyle yıl boyunca sahada, projel ve teslimatlarda ortaya koyulan somut çıktılar kapsamlı biçimde yansıtıldı.

Görgün, toplantıda, savunma sanayinin dönüşümünü taşıyan 4 ana eksende insan kaynağı, AR-GE, ihracat ve sanayileşme başlıklarında hangi sistematik adımları atıldığını, hangi sonuçların alındığını ve 2026'da hangi hedeflerle ilerleyeceklerini paylaştı.

Yürüttükleri yetkinlik dönüşümünü, erken yaş farkındalığından lisans ve lisansüstü kapasiteye teknik iş gücü altyapısından küresel yetenek rekabetine uzanan bütüncül bir mimariyle ele aldıklarını anlatan Görgün, yüksek lisans programlarıyla da nitelikli insan kaynağı havuzunu güçlendirdiklerini dile getirdi.

Savunma Kariyer Platformunun 250 binden fazla kullanıcıyı 320'den fazla firmayla buluşturarak gençler için somut bir istihdam köprüsü oluşturduğunu bildiren Görgün, Savunma Gelişim Platformunun ise 68 bin kullanıcıya 735'ten fazla içerik sunarak sürekli öğrenmenin dijital mimarisini kurduğunu, öğrenmeyi mekandan ve zamandan bağımsız, erişilebilir ve sürdürülebilir bir yapıya dönüştürdüğünü aktardı.

Haluk Görgün, Başkanlık koordinasyonunda geliştirilen Savunma Sanayii Meslek Yüksekokulu modeli ile sahaya dönük uygulamalar ve modüler içeriklerle teknik insan kaynağının stratejik niteliğini artırdıklarını söyledi.

'Tersine beyin göçü' rakamlarına da değinen Görgün, '2023 yılında yurt dışına giden 339 mühendise karşılık yalnızca 47 dönüş varken, 2025 itibarıyla denge ilk kez pozitife dönmüş, 98 giden mühendise karşılık 190 nitelikli uzman ekosistemimize yeniden katılmıştır. Başvuru sayılarındaki yaklaşık 3 katlık artış da bu dönüşümün karşılığını göstermektedir’ ifadelerini kullandı.

Görgün, 'Bütün bu adımlar bize şunu gösteriyor, yetenek artık sadece keşfedilmiyor, yönlendiriliyor. Yalnızca yetiştirilmiyor, güçlendiriliyor. İddiamız nettir, milli ürünler ancak milli yetkinliklerle mümkündür.' değerlendirmesinde bulundu.

AR-GE çıktıları ihracata dönüştü

Haluk Görgün, 18 kritik teknoloji öncelik alanı belirlediklerini, 2025 boyunca 5 teknoloji günü yaptıklarını, 1900'den fazla katılımcı ile bilgi paylaşımı sağladıklarını bildirdi. Üniversite ayağında 127 üniversite ve 334 araştırma grubuyla ortaklaşma zemininin büyüdüğünü aktaran Görgün, oluşan AR-GE portföyünün toplam büyüklüğünün 920 milyon dolar ölçeğine ulaştığını bildirdi.

Savunma sanayisinde yürütülen AR-GE çalışmalarının çıktılarının ihracat dönüştüğünü paylaşan Görgün, '2025 yılında ayrıca 14 yeni AR-GE projesi imzaladık, 10 yeni proje başlatma ve 1 yeni SAGA çağrısı kararı aldık. Toplam yürüyen ve tamamlanan AR-GE proje sayımız 205'e, SAGA proje önerisi sayımız 87'ye ulaştı.' dedi.

2025 yılında sektörün mal ve hizmet ihracatının 10 milyar doları aştığını, 17,9 milyar dolar tutarında yeni ihracat sözleşmesi imzaladığını ifade eden Görgün, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Nitekim geçen yıl 58 ilimiz savunma ve havacılık ihracatı yaparken, 1 milyon doların üzerinde ihracat yapan il sayısı 21'den 26'ya yükselmiştir. Türkiye'nin ilk 100 ihracatçısı içinde savunma sanayi şirket sayısı da 17'den 26'ya çıkmıştır. Bu tabloyu ileriye taşıyan en önemli başlıklardan biri, yeni sözleşme üretme kapasitemizdir. 2025 yılında 'altın çağ' diye nitelendirebileceğimiz ölçekte anlaşmalara imza attık. Başkanlığımız yönlendiriciliğinde devletlerarası mutabakatla hayata geçen projelerle, KAAN'ın Endonezya'ya, askeri gemi ihracatının Portekiz'e, HÜRJET'in ise İspanya'ya uzanan örnekleri, ölçeğin ve güvenin hangi seviyeye çıktığını göstermektedir.

Dünyada ayak izimiz olmayan hiçbir bölge yok. Geçen yıl yeni imzaladığımız sözleşmelerde, Asya-Pasifik'te 5,5 milyar dolar, Avrupa'da 5,3 milyar dolar, Amerika kıtasında 3,3 milyar dolar, Orta Doğu'da 2,2 milyar dolar ve Afrika'da 1,7 milyar dolar düzeyinde bir ölçek oluştu. Ayrıca 2025'te en çok Avrupalı müttefiklerimize ihracat yapmış olmamız, güven, birlikte çalışabilirlik ve teslimat kabiliyetimizin bir yansımasıdır. İhracat kompozisyonuna baktığımızda ise Avrupa 3,3 milyar dolar, Asya 3,1 milyar dolar, Orta Doğu 1,4 milyar dolar, Kuzey Amerika 0,23 milyar dolar düzeyinde bir dağılım görüyoruz.'

Finansmana erişim kolaylığı

Haluk Görgün, ortaya konulan tüm bu çabalarla sektörün 4 binden fazla firmaya, 1400'den fazla projeyi aşan portföye, 100 binden fazla doğrudan istihdama, 20 milyar dolardan fazla ciroya ve 10 milyar dolardan fazla ihracat ölçeğine ulaştığını vurguladı.

Sektörün finansmana erişimini kolaylaştıran kredi ve leasing modellerinde 900'den fazla başvuru üzerinden 5,7 milyar lira finansman büyüklüğüne ulaştıklarını aktaran Görgün, ayrıca Savunma Sanayii Yatırım ve Geliştirme Faaliyetlerini Destekleme Programı kapsamında 25 milyon dolar kredi desteği sağlayarak, üretim kabiliyeti ve finansal sürdürülebilirliği aynı anda destekleyen bir ölçekleme yaklaşımı izlediklerini ifade etti.

Havacılıkta kritik eşik aşılacak

Görgün'ün paylaştığı bilgilere göre, 2026 yılda sektörün ara kademe ihtiyacına yanıt verecek şekilde Savunma Sanayii Meslek Yüksek Okulu modelini güçlendirilecek.

Havacılıkta 2026, hem platform hem de motor ve insansız sistemlerde kritik bir eşik olacak. KIZILELMA İnsansız Savaş Uçağı'nın ilk teslimatını gerçekleştirilecek, KAAN'ın seri üretim sözleşmesi imzalanacak. Gemiden kalkış-iniş kabiliyetine sahip TB3 SİHA'ların ilk teslimatı yapılacak. Yapay zeka destekli artırılmış faydalı yük kapasitesine sahip TB2T-AI SİHA'ların ilk teslimatı gerçekleştirilecek.

GÖKBEY helikopterine TS1400 turboşaft motorunu entegre edilerek platform üzeri yer testleri yapılacak, HÜRKUŞ teslimatları başlatılacak.

Milli Muharip Uçak Özgün Motor Geliştirme Projesinde PDR (Ön Tasarım Gözden Geçirme) süreci tamamlanıp CDR (Kritik Tasarım Gözden Geçirme) sözleşmesi imzalanacak.

Caydırıcılık artıran kabiliyetler

Hava savunma ve füze sistemleri projeleri kapsamında yüksek adetli teslimatlar gerçekleştirilecek. AKYA torpidosunun seri üretim süreci başlatılacak. Denizaltılara ATMACA Silah Sistemi yeteneği kazandırılacak. Muharip gemilere MİDLAS entegrasyonu tamamlanacak.

İhracat lisansına tabi farklı kalibrelerdeki top sistemlerinin yerli-milli geliştirilmesi için sözleşmeler imzalanacak. GİZEM Projesi ile yüksek güçlü lazer silah sistemine sahip ülkeler sınıfına giriş sağlayacak sözleşme hayata geçirilecek. BULUT programında tasarım çalışmaları sürdürülecek, pilot seçilecek ilk merkezde bulut altyapısını faaliyete başlanacak.

DIRCM teknolojisi envantere girecek

Platform ve alt sistem tarafında ise kara, deniz, elektronik harp, radar-sensör ve uzay tabanlı haberleşme alanlarında eş zamanlı ilerlenecek.

Yakın yörünge uyduları ve askeri 5G/6G haberleşme altyapısını hedefleyen GÖKBAĞI Projesi başlatılacak.

Hava platformlarının beka kabiliyetinde kritik olan DIRCM teknolojisinde ASELSAN ana yükleniciliğinde bir helikopter üzerine entegre edilmiş sistem envantere kazandırılacak.

Katmanlı hava sahası kapsaması için ALP-100G ve ALP-300 erken ihbar radarlarından en az ikişer yeni teslimat yapılacak.

Spektrum üstünlüğü için yeni nesil kara konuşlu elektronik harp sistemi KORAL 200 envantere kazandırılacak. Elektronik destek ve taarruz kabiliyetlerini birleştiren ILGAR-2 teslimatları tamamlanacak.

ALTAY Tankı artacak ve orta sınıf insansız kara araçları gelecek

ALTAY Seri Üretim Projesi kapsamında çift haneli sayıda ALTAY Tankı Kara Kuvvetlerine teslim edilecek.

Farklı konfigürasyonlarda 15 Orta Sınıf İnsansız Kara Aracı envantere kazandıracak, seri üretim projeleri başlatılacak.

Deniz Kuvvetleri için TCG Muratreis denizaltısını envantere katılacak, TCG 18 Mart denizaltısının modernizasyonunu tamamlanacak.

Yerli füze, radar ve sensörlere sahip 6'ncı MİLGEM gemisi TCG İzmir'in teslimi gerçekleştirilecek.

Amfibi harekatta kullanılacak 4 LCT Deniz Kuvvetlerine, 70 RHİB botu Kara Kuvvetlerine teslim edilecek.

Kamikaze insansız deniz araçlarında, yerli geliştirme programı kapsamında sürü kabiliyetinin deniz üzeri gösterimini yapılacak.

AR-GE ve yenilikçi teknolojiler

Otonomi teknolojilerinde Göksancak ve Yaman projelerini başlatılacak.

Kuantum teknolojilerinde Süper İletken Kuantum İşlemci Birimi (QPU) geliştirilmesi ve kuantum manyetometrelerin GNSS'ten bağımsız navigasyon ile denizaltı tespitinde kullanımı projeleri imzalanacak.

Sentetik biyolojide Rekor Projesi, tapa teknolojilerinde Korkilit Projesi hayata geçirilecek.

KARTAL (Karbon/Cam Elyaf Epoksi Prepreg) projesinde, yerli prepreg sistemleriyle GÖKBEY'de kullanılan kritik parçaların doğrulamaları tamamlanıp proje kabulü gerçekleştirilecek.

KAAN, Milli Muharip Uçak Özgün Motor, HÜRJET, Barış Kartalı Modernizasyonu, Hava SOJ ve ÖZGÜR projeleri kapsamında 6 proje için Tasarım/Üretim Organizasyon Onayı denetimi yapılacak.

Milli Uçak Gemisi Projesi

Haluk Görgün, 2026 yılında yapılacak tüm bu çalışmalarla 2025'te kurdukları dönüşüm mimarisini daha ileriye taşıyacaklarını söyledi.

İnsan kaynağında yetkinliği büyüteceklerini, AR-GE'de stratejik teknoloji üretimini derinleştireceklerini, ihracatta kurumsal dış açılımı güçlendireceklerini, sanayileşmede ekosistemi sürdürülebilir ve dayanıklı hale getireceklerini aktaran Görgün, 'Türkiye savunma sanayisi artık yalnızca 'ihtiyacını karşılayan' bir yapı değildir. Türkiye savunma sanayisi, rekabet eden, ihracat yapan, teknoloji üreten ve ittifakların/ortaklıkların güvenilir paydaşı olan bir güçtür.' dedi.

Görgün, 50'ye yakın deniz platformunun eş zamanlı olarak üretildiğine işaret ederek, Milli Uçak Gemisi Projesi'ne (MUGEM) yönelik soruya karşılık şu yanıtı verdi:

'TCG Anadolu şu anda envanterimizdeki en büyük gemi. TCG Anadolu'nun 3 katı büyüklüğünde. 60 bin ton MUGEM'in kapsamı. Bununla ilgili üretim faaliyetleri başladı, sözleşmeleri imzaladık. Savunma Sanayii Başkanlığı, İstanbul Tersane Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanımızın bizzat projenin yönetilmesinde sorumluluk aldığı, bizim çok önem verdiğimiz platformlarımızdan bir tanesi. Ülkemizdeki denizcilik, askeri denizcilik, tersanecilik anlamında kabiliyeti olan, katkı sunan tüm üreticilerle birlikte, kısa sürede tamamlayıp, donanmamıza teslim etmeyi planladığımız bir platform’

Bu devasa donanım, yapay zekanın sadece metin ve ses değil, karmaşık fiziksel dünya problemlerini çözme kapasitesini bir üst seviyeye taşımayı hedefliyor.

BİR ŞEHRİN ENERJİSİ KADAR GÜÇ

Colossus 2 süper bilgisayarı gücünü NVIDIA’nın en gelişmiş çiplerinden alıyor. Sistem halihazırda 200.000’den fazla NVIDIA H100 ve yeni nesil Blackwell (GB200/GB300) çiplerini bir arada çalıştırıyor. Toplam hedef ise 1 milyon GPU seviyesine ulaşmak.

Bu kadar yüksek yoğunlukta çalışan çipleri soğutmak için ise Supermicro tarafından özel olarak tasarlanmış, dakikada on binlerce litre su çeviren sıvı soğutma sistemleri kullanılıyor.

COHERENT EĞİTİM YETKİNLİĞİ

Colossus 2 süper bilgisayarı rakiplerinden ayıran en önemli özellik ise binlerce ayrı sunucu olarak değil, tek bir devasa makine gibi hareket edebilmesidir.

Sunucular arasındaki veri akışı, NVIDIA’nın Spectrum-X Ethernet platformu ve BlueField-3 SuperNIC teknolojisi ile sağlanıyor. Bu sayede veri paketleri arasında hiçbir gecikme yaşanmadan, trilyonlarca parametreli modeller (Grok-4 ve Grok-5 gibi) eşzamanlı olarak eğitilebiliyor.

HIZ REKORU: 122 GÜN

Oracle veya Microsoft gibi dev firmalar bu tarz bir süper bilgisayar sistemini kurmak için 15-24 ay gibi süreler ihtiyaç duyarken, xAI Colossus 1 için 122 gün bekledi. Şirket içerisinden edinilen bilgilere göre ise Colossus 2'nin kurulumu çok daha kısa sürede gerçekleşti.

TARTIŞMALAR

Bu kadar büyük bir gücün yan etkileri de oldu. Bilim ve teknoloji dünyasında ise başlıca tartışma konuları;

• Enerji İhtiyacı: Yerel elektrik şebekesinin (MLGW) bu devasa yükü taşıyamaması üzerine xAI, bölgeye onlarca doğal gaz türbini kurdu. Bu durum, çevre izinleri konusunda EPA (Çevre Koruma Ajansı) ile hukuki süreçlerin başlamasına neden oldu.

• Su Tüketimi: Soğutma kulelerinin günlük milyonlarca litre su tüketmesi, bölgedeki su kaynakları üzerinde baskı oluşturduğu için eleştiriliyor.

Türkiye'nin Şam Büyükelçiliği ve Büyükelçi Nuh Yılmaz, sosyal medya paylaşımları ile Şam Uluslararası Havalimanı'na saha ziyareti ve Türkiye tarafından sağlanan sisteminin kurulum çalışmalarıyla ilgili bilgi verdi.

ASELSAN tarafından üretilen Hava Trafik Kontrol Radar Sistemi HTRS 100, havaalanları çevresindeki tüm hava hedeflerinin hassas tespiti ve takibini sağlıyor. Sistem, en son teknolojilerle entegre edilerek maksimum güvenilirlik ve performans garanti ediyor.

Sistemin bileşenlerinden Birincil Gözetim Radarı (PSR), S-Bant'ta çalışan üstün ve yenilikçi kargaşa bastırma algoritmaları ve hedef takip algoritmaları sayesinde en zorlu ortamlarda bile net ve güvenilir hedef tespiti ve takibi sağlıyor.

İkincil Gözetim Radarı ise uçak takip yeteneklerini Dost-Düşman Tanımlama (IFF) sorgulaması ile artırıyor ve çok yönlü operasyonlar için çoklu sorgulama modu desteği sunuyor.

HTRS-100'ü rakiplerinden ayıran en büyük özellik, dünyada sayılı sistemde bulunan 'dağıtık aktif sıcak yedekli' mimarisinden kaynaklanıyor.

Klasik radarların aksine bu sistem, matris yapısı sayesinde herhangi bir parçasında sorun çıksa dahi çalışmaya devam ediyor.

Bu kabiliyet, sistemin hiçbir zaman tamamen kapanmamasını ve uçuş trafiğinin saniyelerle ölçülen kritik anlarda bile aksamamasını sağlıyor.

Sistem, havacılığın en büyük düşmanları olan kötü hava koşulları ve parazitlerle başa çıkmak için akıllı algoritmalar kullanıyor. Gelişmiş gürültü bastırma teknikleri sayesinde fırtına veya yoğun yağış gibi durumlarda bile hedefleri net bir şekilde takip ediyor.

Uçuş güvenliği için gökyüzündeki atmosferik olayları anlık olarak izleyen özel bir hava durumu kanalına sahip bulunuyor.

Uçaklar dışında rüzgar türbinlerini ve kuş sürülerini ayırt edebilen özel algoritmaları sayesinde operasyonel güvenliği en üst düzeye çıkarıyor.

Sistem, 40 bin saati aşan kritik arıza öncesi süresiyle dayanıklılığını kanıtlarken, herhangi bir bakım ihtiyacında 30 dakikanın altındaki onarım süresiyle zaman kaybını önlüyor.

Radarın menzili 80 veya 100 deniz mili (yaklaşık 185 kilometre) olarak ayarlanabiliyor.