Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavı 13 Haziran'da, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) ise 20-21 Haziran tarihlerinde yapılacak. Yeditepe Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Pınar Aylin Kaya ve Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Doç. Dr. Binnur Okan Bakır, sınav öncesi öğrencilere öneriler verdi. Son günlerde sakinlik ve düzenin başarı üzerinde etkili olabileceğine değinen uzmanlar, akademik hazırlığın yanı sıra psikolojik dayanıklılık ve doğru beslenmenin de başarı üzerinde belirleyici rol oynadığına vurgu yaptı.
"Önemli olan kaygıyı tamamen ortadan kaldırmak değil yönetilebilir seviyede tutabilmektir"
Dr. Öğr. Üyesi Pınar Aylin Kaya, kaygının beynin doğal bir alarm sistemi olduğunu belirterek önemli sınavlar öncesinde hissedilen gerginlik, uyku sorunları, konsantrasyon güçlüğü ve fiziksel belirtilerin son derece normal olduğunubelirtti.
Sınav kaygısının bilişsel ve bedensel olmak üzere iki boyutta ortaya çıktığını aktaran Kaya, ''Ya başaramazsam?', 'Herkes benden daha iyi çalıştı' gibi düşünceler bilişsel boyutu oluştururken; çarpıntı, terleme ve ağız kuruluğu gibi belirtiler bedensel boyutu oluşturur. Ancak unutulmamalıdır ki belirli düzeyde kaygı performansı düşürmez, aksine artırır. Önemli olan kaygıyı tamamen ortadan kaldırmak değil, yönetilebilir seviyede tutabilmektir' diye konuştu.
'Rutini koruyun' uyarısı
Sınava kısa süre kala öğrencilerin yeni konular öğrenmeye çalışmak yerine mevcut bilgilerini pekiştirmeye odaklanmalarının daha faydalı olacağını belirten Kaya, günlük yaşam düzeninin korunmasının önemine vurgu yaptı.
Belirsizliğin kaygıyı artırdığını, düzenin ise zihni sakinleştirdiğini ifade eden Kaya, öğrencilerin günlerini planlamalarını, çalışma ve dinlenme saatlerini belirlemelerini önerdi. Uzun saatler boyunca aralıksız çalışmak yerine belirli sürelerle yoğunlaşılmış çalışma seanslarının tercih edilmesinin daha verimli olduğunu belirten Kaya, yeterli uykunun da sınav başarısında kritik öneme sahip olduğunu dile getirdi.
"Her düşünce gerçek değildir"
Kaygının yükseldiği anlarda nefes tekniklerinin etkili bir araç olduğunu belirten Kaya, diyafram nefesi uygulamalarının bedenin gevşeme sistemini harekete geçirdiğini söyledi. Özellikle sınav salonuna girerken birkaç derin nefes almanın kaygı düzeyini düşürmeye yardımcı olabileceğini kaydetti.
Olumsuz düşüncelerin sorgulanmasının da önemli olduğunu belirten Kaya, ''Bu sınavı geçemezsem hayatım biter' düşüncesi yerine 'Bu sınav önemli ama hayatımın tek belirleyicisi değil' şeklinde düşünmek öğrencinin üzerindeki baskıyı azaltabilir. Her düşünce gerçek değildir; onları sorgulamak mümkündür' dedi.
Sınav sırasında öğrencilerin ilk birkaç dakikayı sakinleşmek için kullanabileceğini belirten Kaya, 'Soru kitapçığını hızlıca gözden geçirmek zaman yönetimi açısından fayda sağlayacaktır' dedi. Sınav esnasında yaşanan 'bildiklerimi unuttum' hissinin yaygın bir durum olduğuna dikkat çeken Kaya, öğrencilerin takıldıkları soruları geçerek diğer sorulara yönelmelerinin daha doğru bir strateji olduğunu bildirdi.
Sınav sürecinde ailelerin tutumlarının öğrenciler üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirten Kaya, ebeveynlerin başarı baskısı oluşturmak yerine çocuğun gösterdiği çabayı takdir etmelerinin önemine dikkat çekti. Kaya, 'Bu sınavı kazanmalısın' yerine 'Elinden geleni yaptın, bu yeterli' yaklaşımı öğrencinin güven duygusunu güçlendirir. Evde sınav konusunun sürekli gündemde tutulması ise kaygıyı artırabilir' açıklamasında bulundu.
Sınav öncesi bilinmeyen yiyeceklerden uzak durulmalı
Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Doç. Dr. Binnur Okan Bakır ise sınav öncesindeki günlerde beslenme düzeninde ani değişiklikler yapılmaması gerektiğini aktardı.
Bakır, sınavdan 3-4 gün önce dışarıda tüketilen yiyeceklere dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayarak, 'Besin zehirlenmesi riskine karşı güvenilir olmayan yerlerden yemek tüketilmemeli, daha önce denenmemiş yeni besinler bu dönemde tercih edilmemelidir' diye konuştu.
Dengeli kahvaltı ve su tüketimi başarıya destek oluyor
Beyin fonksiyonlarının sağlıklı çalışabilmesi için yeterli sıvı alımının büyük önem taşıdığını bildiren Bakır, öğrencilerin sınavdan önceki gün yeterince su içmelerini, ancak sınav sabahı aşırı sıvı tüketiminden kaçınmaları önerisinde bulundu.
Kahvaltının mutlaka yapılması gerektiğini söyleyen Bakır, kan şekerini dengeli tutacak kompleks karbonhidratların tercih edilmesini tavsiye etti. Tam buğday ekmeği, çavdar, yulaf ve sebzelerin uygun seçenekler olduğunu belirten Bakır, yumurta ve peynir gibi protein kaynaklarının da kahvaltıda yer alması gerektiğini dile getirdi.
Yağlı ve ağır yemeklerden kaçınılması uyarısı
Sınavdan bir gece önce çok geç saatlerde yemek yenmemesi gerektiğini belirten Bakır, aşırı yağlı, kızartılmış ve tuzlu yiyeceklerin uyku kalitesini olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.
Bakır, 'İyi bir uyku, sınav sabahına zinde başlamak için en önemli unsurlardan biridir. Bu nedenle sınav öncesi akşam hafif ve dengeli bir öğün tercih edilmelidir' şeklinde konuştu.