İslam Tarihinin En Derin Kırılması: Kerbela Olayı

Hicri 61 yılı Muharrem ayının 10’unda (M.S. 10 Ekim 680), Irak’ın Fırat Nehri kıyısındaki kurak Kerbela çölünde yaşanan Kerbela Olayı (Aşura Günü), İslam tarihinin en trajik ve siyasi-mezhepsel açıdan en derin kırılma noktasıdır.

Hz. Muhammed’in torunu, Hz. Ali ve Hz. Fatıma’nın oğlu Hz. Hüseyin ile aedesinin ve az sayıdaki yoldaşının, Emevi Halifesi I. Yezid’in ordusu tarafından kuşatılarak susuz bırakılıp şehit edilmesi; sadece bir savaş değil, İslam dünyasında asırlar boyu sürecek manevi ve siyasi ayrışmaların mühürlendiği gündür.

İşte Kerbela’ya giden tarihsel sürecin tüm safhaları, olayların arka planındaki nedenler, kilit figürler ve tarihin tozlu sayfalarında kalan az bilinen detaylar.

NEDENLER

Muaviye bin Ebu Süfyan’ın vefatından sonra halifeliği oğlu I. Yezid’e devretmesi, İslam tarihinde bir ilk olan saltanat sistemine geçiş sürecini başlattı. Bu durum, İslam toplumunun önde gelen bazı isimleri tarafından biat edilerek onaylanmadı.

• Biat Reddi ve Meşruiyet Krizi: Hz. Hüseyin, Abdullah bin Zübeyr ve Abdullah bin Ömer gibi sahabeler Yezid’in halifeliğine biat etmeyi reddettiler. Hz. Hüseyin, Medine’den ayrılarak Mekke’ye geçti.

• Kûfelilerin Davet Mektupları: Irak’ın Kûfe kentinde yaşayan ve Emevi baskısından bunalan binlerce kişi, Hz. Hüseyin’e gizli mektuplar göndererek "Sizi imamımız olarak tanımak istiyoruz, buraya gelin, size biat edeceğiz" çağrısında bulundu.

• Amca Oğlu Müslim bin Akil’in Gönderilmesi: Hz. Hüseyin, durumu yerinde incelemek üzere amcası ve elçisi Müslim bin Akil’i Kûfe’ye gönderdi. Ancak Emevilerin Kûfe valisi Ubeydullah bin Ziyad’ın sert baskı ve tehditleri karşısında Kûfeliler hızla sözlerinden dönerek Müslim bin Akil'i yalnız bıraktılar ve şehit edilmesine göz yumdular.

AŞURA GÜNÜ VE KUŞATMA

Hz. Hüseyin, Kûfe’ye doğru ilerlerken Ömer bin Sa’d komutasındaki Emevi öncü birlikleri tarafından önü kesildi ve Kerbela adı verilen kurak çöl düzlüğünde kamp kurmaya zorlandı.

• Su Embargosu: Ömer bin Sa’d ordusu, Fırat Nehri ile Hz. Hüseyin’in kampı arasındaki bağlantıyı kesti. Ehl-i Beyt ve beraberindeki kadın, çocuk ve çoluk çocuk 3 gün boyunca kavurucu çöl sıcaklığında susuz bırakıldı.

• Aşura Günü Çarpışması: Sayıları 70-72 civarında olan Hz. Hüseyin’in yoldaşları (Ehl-i Beyt fertleri ve sadık dostları), binlerce kişilik devasa Emevi ordusuna karşı sabah saatlerinden ikindi namazına kadar kahramanca direndi.

• Şehadetler: Hz. Hüseyin’in genç kardeşi Hz. Abbas, oğlu Ali el-Ekber, yeğenleri ve altı aylık bebek oğlu Ali el-Askeri (okla şehit edildi) dahil olmak üzere tüm erkekler tek tek şehit düştü. Günün sonunda Hz. Hüseyin de ağır yaralanarak katledildi.

KİLİT FİGÜRLER

• Hz. Hüseyin: Hz. Muhammed’in torunu, cennet gençlerinin efendisi. Adaletsizliğe ve despotizme karşı direnişin sembolü.

• I. Yezid: Emevi Devleti'nin ikinci halifesi. İslam toplumundaki birliği zorla ve biat baskısıyla sağlamaya çalışan siyasi lider.

• Ubeydullah bin Ziyad: Emevi’nin Kûfe ve Basra Valisi. Kerbela katliamının emirlerini veren acımasız yönetici.

• Ömer bin Sa’d: Emevi ordusunun Kerbela'daki başkomutanı. Başta gitmek istemese de Rey Valiliği vaadiyle bu görevi kabul etmiştir.

• Hür bin Yezid el-Riyahi: Emevi ordusunun öncü komutanı. Savaşın başlayacağı gün vicdan azabı çekerek ordudan ayrılmış, Hz. Hüseyin’in safına geçip kahramanca savaşarak şehit olmuştur.

• Hz. Zeynep: Hz. Hüseyin’in kız kardeşi. Kerbela faciasına şahitlik etmiş, esaret altında Şam saraylarında Yezid’in yüzüne karşı hakikati haykırarak davanın duyulmasını sağlamıştır.

İSLAM TARİHİNDEKİ YERİ

• Şii ve Sünni Ayrışmasının Kesinleşmesi: Kerbela, siyasi bir ihtilafı inanç ve mezhep boyutuna taşıdı. Şia (Şii) inancının kurumsal kimliğini kazanmasında ve Emevi hanedanlığına karşı duyulan nefretin merkezinde yer aldı.

• Ehl-i Beyt Sevgisinin Evrenselleşmesi: Sadece Şiiler nezdinde değil, tüm İslam dünyasında Hz. Hüseyin’e ve Ehl-i Beyt’e duyulan sevgi, yas ve hürmet ortak bir vicdani payda haline geldi.

• Aşura ve Matem Gelenekleri: Her yıl Muharram ayının ilk 10 günü, İslam dünyasında ve özellikle Türkiye/Ortadoğu’daki caferi/Alevi topluluklar ile geniş kitleler tarafından yas, mersiye okuma ve aşura çorbası dağıtma etkinlikleriyle anılmaktadır.

AZ BİLİNENLER

1. Hz. Hüseyin’in Hayatta Kalan Tek Oğlu: Zeynelabidin

Kerbela katliamında çadırda ağır hasta (sıtma/ateşli hastalık) yattığı için savaşa katılamayan Hz. Hüseyin’in oğlu Ali Zeynelabidin, kadınlarla birlikte esir alınarak Şam’a götürüldü. Ehl-i Beyt soyunun (İmamat silsilesinin) devam etmesi bu hasta gencin hayatta kalmasıyla mümkün olmuştur.

2. Hür bin Yezid’in Son Andaki Saf Değiştirmesi

Emevi ordusunun öncü komutanı Hür bin Yezid, savaşın sabahı Hz. Hüseyin’in çadırına ağlayarak gelmiş ve "Ey Resulullah’ın torunu, ben sizin susuz bırakılacağınızı ve bu raddeye geleceğini bilseydim bu orduya katılmazdım, beni affedin" diyerek saf değiştirmiş ve ilk şehitlerden biri olmuştur.

3. Yezid’in Pişmanlık Gösterisi ve Suçu Valisine Yıkması

Tarihsel kaynaklara göre, esirler Şam’a saraya getirildiğinde Yezid bin Muaviye halkın ve saray ehlinin tepkisinden korkmuş, katliamdan dolayı üzüntü duyduğunu belirterek "Allah İbn Ziyad’ın belasını versin, ben Hüseyin’in öldürülmesini değil, sadece biat etmesini istemiştim" diyerek suçu valiye yıkmaya çalışmıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Yargısız infazda bulunmasına asla izin vermeyiz

İçeriği Görüntüle

4. Aşura Günü’nün Tarihsel Kesişmeleri

İslam inancına göre Muharrem ayının 10. günü (Aşura) sadece Kerbela trajedisiyle değil; Hz. Adem’in tövbesinin kabulü, Hz. Nuh’un gemisinin Cudi’ye oturması, Hz. İbrahim’in ateşten kurtulması ve Hz. Musa’nın Firavun’dan kurtulması gibi pek çok peygamberi mucizeyle de tarih boyunca anılmıştır.

Kerbela Olayı; zalime karşı boyun eğmeme, haksızlığa başkaldırı ve inanç uğruna can verme erdeminin tarih boyunca yazılmış en acı ama en onurlu destanıdır.