Bugün 17 Ocak 2026. Tam 109 yıl önce bugün, I. Dünya Savaşı’nın en hararetli günlerinde, Danimarka Krallığı ve Amerika Birleşik Devletleri arasında imzalanan bir anlaşma, Karayipler’in haritasını sonsuza dek değiştirdi.
ABD, "Danimarka Batı Hint Adaları"nı (Danish West Indies) 25 milyon dolar altın karşılığında satın alarak adını "ABD Virgin Adaları" (USVI) olarak değiştirdi.
ALMAN KORKUSU VE PANAMA KANALI
ABD'nin bu adaları satın alma isteği aslında 1860'lı yıllara, İç Savaş dönemine kadar uzanıyordu. Ancak 1917'deki nihai kararı tetikleyen ana faktör I. Dünya Savaşı'ydı.
- Alman Tehdidi: ABD, Danimarka’nın Almanya tarafından işgal edilmesinden ve Alman donanmasının (U-Botlar) bu adaları Karayipler'de bir deniz üssü olarak kullanmasından büyük korku duyuyordu.
- Panama Kanalı’nın Güvenliği: 1914’te açılan Panama Kanalı, ABD’nin hem ticari hem de askeri damarıydı. Virgin Adaları, bu hayati su yoluna giden rotayı kontrol eden stratejik bir kapı konumundaydı.
- Bedel: ABD, 344 kilometrekarelik bu kara parçası için Danimarka'ya 25 milyon dolar ödedi. Bu rakam, dönemin şartlarında dönüm başına yaklaşık 295 dolar ediyordu ki bu, Alaska alımından çok daha pahalı bir birim fiyattı.
GÜNÜMÜZE ETKİSİ
Bugün ABD Virgin Adaları (St. Thomas, St. Croix ve St. John), ABD'nin "unincorporated territory" (bünyeye tam dahil edilmemiş bölge) statüsündeki topraklarından biridir.
- Vatandaşlık Ama Oy Yok: Adalarda doğanlar ABD vatandaşıdır ancak ABD başkanlık seçimlerinde oy kullanamazlar ve Kongre'de oy hakkı olmayan bir temsilciye sahiptirler.
- Ekonomik Önemi: Bugün adalar, ABD için stratejik bir askeri noktadan ziyade, devasa bir turizm destinasyonu ve Karayipler'deki ekonomik varlık merkezi haline gelmiştir. Ayrıca adalar, ABD'deki tek "soldan trafik" akan bölgedir (Danimarka döneminden kalma bir gelenek).
TARİH TEKERRÜR EDECEK Mİ?
ABD Başkanı Donald Trump’ın 2019 yılında bu yana Grönland’ı satın alma fikrini ortaya atması, akıllara hemen 1917'deki Virgin Adaları alımını getirdi.
|
Karşılaştırma |
Virgin Adaları (1917) |
Grönland (Teklif/Tartışma) |
|
Satıcı |
Danimarka |
Danimarka (Özerk Yönetim) |
|
Motivasyon |
I. Dünya Savaşı / Panama Kanalı |
Doğal Kaynaklar / Arktik Stratejisi |
|
Sonuç |
Başarılı Alım |
Reddedildi |
Benzerlik Var mı? Evet. Her iki durumda da ABD, Danimarka’nın kontrolündeki stratejik noktaları kendi güvenliği için bir "tampon bölge" olarak görmüştür. Ancak 1917'de sömürgecilik anlayışı normalken, günümüzde toprak satın alma fikri uluslararası hukuk ve self-determinasyon (halkların kendi kaderini tayini) ilkeleri nedeniyle büyük tepki çekmektedir.
AZ BİLİNEN İLGİNÇ BİLGİLER
- Danimarka'nın İlk Satış Denemesi: Danimarka, bu adaları aslında 1867'de ABD'ye 7.5 milyon dolara satmak için anlaşmıştı ancak ABD Senatosu o dönemde onayı reddetmişti. Eğer o gün alınsaydı, ABD bugünkü bedelin üçte birini ödemiş olacaktı.
- Korsanların Cenneti: Satın alınmadan önce St. Thomas, Karayipler'in en ünlü korsan limanlarından biriydi. Meşhur korsan Karasakal'ın (Blackbeard) adada hala ayakta olan bir kulesi olduğu rivayet edilir.
- Teslim Günü (Transfer Day): Her yıl 31 Mart, adalarda "Transfer Günü" olarak resmi tatil ilan edilir. Danimarka bayrağının indirilip ABD bayrağının çekildiği o an hala törenlerle anılır.
- Altınla Ödeme: 25 milyon dolarlık ödeme, Danimarka'nın talebi üzerine kağıt para ile değil, fiziksel altın sikkeler ve külçelerle yapılmıştır.
Bu alım, ABD'nin Karayipler'i bir "Amerikan Gölü" haline getirme stratejisinin (Munroe Doktrini'nin bir uzantısı) son büyük parçasıydı. Virgin Adaları olmasaydı, I. ve II. Dünya Savaşı sırasında ABD'nin doğu kıyıları ve Panama Kanalı, Avrupa merkezli tehditlere çok daha açık bir durumda kalacaktı.