Ana Sayfa Röportaj - özel Haber Yerel Gündem Yaşam Spor Magazin Eğitim Sağlık Teknoloji Videolar
Endodonti Uzmanı Dr. Burcu Kocatüfek Özyılmaz : “DentGroup Ankara’da ‘Dişe Dokunur’ tedaviler uyguluyoruz”
Endodonti Uzmanı Dr. Burcu Kocatüfek Özyılmaz : “DentGroup Ankara’da ‘Dişe Dokunur’ tedaviler uyguluyoruz”
3. Ankara Kobiler ve Bilişim Kongresi 19 Eylül’de BTK’da düzenlenecek
3. Ankara Kobiler ve Bilişim Kongresi 19 Eylül’de BTK’da düzenlenecek
Büro Emekçileri Sendikası: “Aylık 100-150 TL’ye tekabül eden zamların kabul edilmesi mümkün değildir”
Büro Emekçileri Sendikası: “Aylık 100-150 TL’ye tekabül eden zamların kabul edilmesi mümkün değildir”
SPD Başkanı Dursun Yıldız: “Türkiye bölgede yenilikçi bir hidrodiplomasi başlatmaya çalışıyor”
SPD Başkanı Dursun Yıldız: “Türkiye bölgede yenilikçi bir hidrodiplomasi başlatmaya çalışıyor”
Ahmet Özal: “Rahmetli babamın aleyhine çok köşe yazısı yazılırdı ama hiç kimse hapise atılmamıştı”
Ahmet Özal: “Rahmetli babamın aleyhine çok köşe yazısı yazılırdı ama hiç kimse hapise atılmamıştı”
HABERLER>RÖPORTAJ - ÖZEL HABER
16 Ağustos 2019 Cuma - 10:43

“Kola, kahve ve kafein bağımlılığına dikkat”

TÜDEF Genel Başkan Vekili Sinan Vargı, “Küçük bir enerji içeceğinde 37 gram kafein ve 15 kesme şekere eşit şeker var, kahve gibi uzun bir sürede değil de bir anda içildiği için kana hızla karışıyor, yorgunluğu geçici bir süre alsa da sonrası uykusuzluk ve yine yorgunluk. Buna alışanlar yine kahve ve

“Kola, kahve ve kafein bağımlılığına dikkat”

KISA adı TÜDEF olan Tüketici Dernekleri Federasyonu Genel Başkan Vekili Sinan Vargı ile geçtiğimiz ay İngiltere’nin aldığı enerji içeceklerinin 16 yaşın altındakilere satılmayacağı haberini görüştük. Türkiye’de durum nedir? Enerji içeceklerini tüketirken nelere dikkat etmeliyiz gibi birçok konuyu ele aldık,
- Zafer Gazetesi: Sayın Vargı, geçtiğimiz ay İngiltere Sağlık Bakanı Matt Hancock'ın yakında kamuoyuna ve kabineye açıklayacağı "enerji içeceği" yasağı İngiliz basınına sızdı. Hancock'ın aşırı şeker ve kafein barındırdığı gerekçesiyle gençlere enerji içeceği satışını yasaklamayı öngören tasarının detayları ortaya çıktı. İngiltere neden böyle bir karar almaya gidiyor?
- Sinan Vargı: Enerji içecekleri de yüksek oranda kafein ve şeker içeriyor. İngiltere Sağlık Bakanı’nın kaygısı da bu. Özellikle gençler arasında aşırı kilo Türkiye’de de olduğu gibi İngiltere’de de yaygın. İngiltere Sağlık Bakanı bu açıklamayı yaptıktan sonra ülke seçime gitti ve Başbakan değişti. Muhtemelen Sağlık Bakanı’da değiştiği için bu karar uygulanmayacak. Çünkü göreve seçilen yeni Başbakan Enerji içecekleri ve aşırı şekerli içecekler üzerindeki vergiyi de kaldırıp bu ürünlerin satışını arttıracağını açıklamıştı. Umarım yapmaz, çünkü İngiltere’nin sağlık sistemi çok kötü. Bu karar ülkede ki aşırı şişmanların sayısını ve onların sağlık harcamalarını arttıracak. 
- Zafer Gazetesi: İngiltere’de Enerji içecekleri ne kadar kafein ve şeker içeriyor. Bir kutu kolalı meşrubattan çok mu. 
- Sinan Vargı: İngiltere’deki mevzuatı inceledik ve bize gerçekten garip geldi. Orada bir litre enerji içeceğinde 320 miligram kafein var ve 110 gram da şeker var. Yarım litre teneke kutu enerji içeceğinde 160 miligram kafein ve 55 gram şeker var. Bir çok marka değişik oranlarda şeker ve kafein kullanabiliyor. Türkiye’de ise mevzuat daha tüketici ve sağlık dostu. Bu da Tüketici Hakları Derneği’nin 2004 yılında yürüttüğü yasal mücadele sonucu oldu.  Bizde bir litre enerji içeceğinde, 150 miligram kafein var, genellikle 250 santilitrelik küçük kutularda satılan bilinen markalar bu oranda kafein ile yasal olarak kısıtlanmış. Küçük bir kutu da 37.5 gram kafein var ve 28 gram da şeker var, şeker yine yüksek bir kesme şeker 1.9 gram geliyor bu hesaba göre bir küçük kutu enerji içeceğinde 15 kesme şeker var. Şeker ve kafein açısından enerji içeceği kolalı meşrubatlara yakın bizim ülkemizde ancak enerji içeceklerinde kullanılan diğer bazı zihin açıcı katkılar kolalarda yok.
- Zafer Gazetesi: Türki-ye’de mevzuat açısından durum ne. 18 yaşın altındakilere enerji içeceği satılabiliyor mu?
- Sinan Vargı: Ülkemizde enerji içecekleri mevzuatını düzenleyen Türk Gıda Kodeksi Enerji İçecekleri Tebliği 30 Haziran 2017 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Buna göre enerji içeceklerinde toplam kafein miktarı bir litrede 150 miligram olarak düzenlenmiştir. Bu konuda 2004 yılında Tüketici Hakları Derneği çok uzun süren bir yasal süreç başlatmış ve bir litrede 300 miligramdan fazla olan kafein miktarının 150 mg/litreye düşürülmesini sağlamıştır.   Ayrıca yine aynı  yönetmeliğe göre enerji içecekleri, spor tesisleri okul kantinlerinde ve hastanelerde satılamaz hükmü getirilmiş ve 18 yaşından küçüklere enerji içeceklerinin satışının yapılamayacağı hükmü getirilmiştir. Şimdi bu açıdan bakıldığında bundan birkaç gün önce 16 yaşından küçüklere satılmayacağı konusunda İngiltere’de alınmaya çalışılan kararı göz önünde bulundurursak bizim ülkemizin mevzuatı bu konuda biraz daha ileridir. 
Kuşkusuz böyle bir karar olmasına rağmen, ne kadar kontrol ediliyor ona bakmak lazım, bugün zincir marketlerde veya bakkallardan 18 yaşın altına eneri içeceği satılmaz ibaresi ben hiç göremedim. Bu yüzden de başta görev anne ve babalara ve öğretmenlere düşüyor. Enerji içecekleri olsun şekerli gazlı meşrubatlar olsun, eğer bir ürün okul kantinlerinde çocukların sağlığı düşünülerek yasaklanmış ise, bunların okul hayatı dışında da kullanımına veliler tarafından dikkat edilmesi gerekiyor.
- Zafer Gazetesi: Enerji içecekleri neden bu kadar gündemde, bunların zararı neden? 
- Sinan Vargı: Enerji içecekleri üzerinde uyarıcı etiketler var. Günde 500 mililitreden fazla kullanımı tavsiye edilmiyor, piyasaya genellikle 250 ml. Olan kutularla verilen enerji içeceklerinin içinde bu enerjiyi veren başta şeker, kafein ve inositol, glukoronoalakton ve taurin adlı üç kimyasal madde var. Bunlar şeker enerji, kafein uyanıklık hissi ve diğer üç kimyasal madde de beyin algısında artış meydana getiriyor. Bu yüzden ülkemizde genellikle uyanık kalmak isteyen sınava girecek öğrenciler, uzun yol şoförleri ve gece hayatından sonra sabah işe uyanık gitmek isteyen bireyler tarafından tüketiliyor. Kafein miktarı yönetmeliğe göre bir litrede 150 miligram hesabı ile, 250 ml de kafein 37 ml ve şeker ise 28 gram. Bir kesme şeker 1.9 gram hesabı ile yaklaşık 15 kesme şeker bir anda soğuk içildiği için vücuda giriyor ve uyarıcı bir etki yapıyor. Aynı miktar filtre kahve içtiğinizi düşünün, orada 70 mg kafein var ama kimse bir bardak kahveye 15 kesme şeker atmıyor ve sıcak olduğu için yavaş yavaş içiyor. Bir anda bu kadar hızlı bir içme ve ilave o üç kimyasalın yarattığı uyanıklık ve algıdaki artış enerjiyi arttırıyor. Pekiyi zararlı mı, evet bir noktadan sonra zararlı, Günde iki tane 250 lik küçük kutudan fazla içmeyin diyorlar, üç tane içince ne oluyor ona bakalım. ABD’nin Güney Karolina eyaletinde enerji içeceği faciası meydana geldi. Davis Cripe adlı 16 yaşındaki genç üst üste 2 saat içinde 3 tane kafeinli enerji içeceği içince kalbi aniden durdu ve ölümü gerçekleşti. Pekiyi günlük kafein limitimiz ne kadar. Avrupa Gıda Güvenliği Ajansı’nın Daily Mail gazetesinde yayınladığı haberinde günlük kafein limiti en fazla 400 miligram olması gerekiyor. 400 miligramın daha üstünde kafein tüketimi sağlıklı insanlar için bile tehlikeli olabiliyor. Bu sebeple kahvede de oldukça fazla bulunan kafeinden dolayı, günde 4 bardaktan fazla kafein tüketimi sağlığa oldukça zararlı olup, ölüm riskini de beraberinde getiriyor.
- Zafer Gazetesi: Kafein uyanık tutuyor ama pekiyi ya sonra?
- Sinan Vargı: Ülkemizde artık kahve sunumu yapılan kafeler giderek artıyor. Bu kafelerde internet var, bir kahve içip, akşama kadar otursanız kimse de gelip hadi kalkın demiyor. Gençler bu mekanları sosyalleşme imkanı olduğu için de çok seviyorlar. Ama çoğunda da çay yok nedense.. Sabah işe giderken ellerinde yarım litrelik kahve bardakları ile işe giden insanlar ve günde altı yedi kahve içen insanların çoğu 250 mililitre granül veya filtre kahvede ortalama 80 mg kafein alıyorlar. Yani 5 bardak kahveden sonrası ölüm riskini birlikte getiriyor. Bu kadar kahve içip ayılmaya ve sosyal olmaya çalışan insanlar, sonra derin bir uyku uyumaktan mahrum kalıyorlar, çırpıntılı uyku dediğimiz beynin dinlenemediği uykudan sonra yorgun kalkan insanlar yine kafeine sarılıyor, böylece bir sarmala giriyor. Enerji içecekleri bundan sonra sarılacak bir çare gibi görülse de onlarda sonuçta belli bir miktardan sonra zararlı. 
- Zafer Gazetesi: Kafein bağımlılığı var mı, kafein beynimizi nasıl etkiliyor?
- Sinan Vargı: En ucuz ve en kolay ulaşılabilen bağımlılık türü kafein bağımlılığıdır. Şekerle birlikte bu bağımlılık daha da kuvvetlenir. Günde beş litre şekerli kola içen insanlar vardır. Kahve ise en kabul görmüş en yaygın türüdür. Bilimsel açıklaması şöyle; eğer bir insan günde 6-7 fincan kahve içiyor; eksikliğinde baş ağrısı, halsizlik, bitkinlik gibi durumlar yaşıyorsa kafein bağımlılığına yakalanmıştır. İnsanlar neden kafein bağımlısı oluyorlar öncelikle ona bakalım. Kafeinin beyninize etkisi ise şu şekildedir. 
Kafein tükettiğinizde, beyninize gitmeden önce mideniz tarafından hızla emilir. Beyne ulaştığında beyindeki hücreler üzerinde doğrudan uyarıcı bir etkisi vardır. Çünkü kafeinin kimyasal yapısı, merkezi sinir sisteminde rahatlatıcı bir etkiye sahip bir molekül olan 'adenosin'e benzer. Bu nedenle kafein, beyindeki adenosin reseptörlerine bağlanarak onları bloke eder ve yorgunluk hissi üreten adenosinin reseptörlere bağlanmasını önler. Bloke edilmiş reseptörler diğer doğal uyarıcıların salınmasını uyarır ve bunlardan dopamin gibi bazılarının daha etkili çalışmasını sağlar. Bu durum uyanıklığı daha da artırır ve yorgunluk hissini azaltır. Basit bir şekilde açıklarsak, kafein iki şekilde çalışır: 
- Beyninizdeki hücrelerin yorgun olduğunuz bildirimi yapmasını engeller. 
- Vücudunuzda diğer doğal uyarıcıların salınmasına ve etkilerinin artmasına neden olur. 
Kafeinin beyin üzerindeki bu etkisinin sonucu; uyanıklık, iyi hissetme, konsantrasyon, kendine güven, sosyalleşme ve çalışma motivasyonu hissidir. İşte insanlarda bağımlılık yapan bu total etkidir. Şimdi olayı enerji içecekleri açısından yorumladığımızda, bir anda vücuda giren aşırı miktar kafeinin tansiyonu yükselttiği, kalp çarpıntısı yaptığı, eğer böbrek yetmezliği veya gizli şeker gibi bilinmeyen hastalıklar varsa ölüme kadar götürdüğü görülüyor. 
- Zafer Gazetesi: 18 yaşına kadar olan gençleri koruduk diyelim, ya sonrası. Üniversiteye başlayan 19 yaşındaki genci nasıl koruyacağız?
- Sinan Vargı: İşte gerçekten bütün sorun bu. Bu açıdan bizim ülkemizde yönetmelikler 18 yaşın altına satılamaz şeklinde gençleri korusa da bunun piyasada ne derece de geçerli olduğunu kontrol etmek gerekiyor. Zincir marketlerde hangi kasiyer bu yasaktan haberi olup da  17 yaşındaki bir gençten kimlik sorabilir ki. Var ama uygulanması mümkün olmayan bir mevzuat. Ya 18 yaş 2 aylık gence ne yapacağız, üniversiteye giden sınavlara hazırlanan gençleri korumayacak mıyız. İşte aslında bütün gazlı şekerli içecekler, enerji içecekleri açısından büyük soru bu. Lise de satışını yasakladığın bu ürünü iki ay sonra üniversiteye giden öğrenciye sat reklamı yap bunu biz toplum sağlığı açısından pek yararlı bulmuyoruz.  Türkiye’de yıllık ortalama 40 milyon kutu enerji içeceği tüketiliyor. Tüketimin büyük kısmını 18-34 yaş arası nüfusun yaptığı söylenebilir. Bu oran Avrupa'da çok daha yüksek bir seviyede seyrediyor. Kişi başı yıllık enerji içeceği tüketimi Avrupa'da ortalama 10 kutu civarında.
Fransa, Norveç, Danimarka enerji içecekleri içinde bulunan Taurin maddesinin kalp çarpıntısına yol açtığı için satışlarını yasaklandı. Uruguay ve Latvia da kısıtlamalar getirildi, Dubai ve bir çok körfez ülkesinde de aşırı vergiler konularak satışları engellenmeye çalışılıyor. Bazı yerel ürünlerde daha farklı katkılar konulduğu için Zambia, Malawi ve Uganda’da da kısıtlamalar getirildi. Biz de ise bu konuda yapılması gereken satış vergilerinin arttırılmasıdır. 
- Zafer Gazetesi: Tüketici Dernekleri Federasyonu olarak bu konuda hangi tedbirlerin alınmasını istiyorsunuz?
- Sinan Vargı: Bu konuda 2004 yılında büyük bir mücadele başlatan Tüketici Hakları Derneği’nin yasal mücadelesi sonucunda bizde enerji içeceklerindeki kafein ve diğer katkı maddelerine bir kısıtlama getirildi. TÜDEF olarak bütün üye derneklerimizde bu konuda büyük bir hassasiyet var. Çocuk ve genç ve toplum sağlığı konusunda Ulusal Beslenme Konseyinin üyesi olarak kamu spotlarının hazırlanması konusunda ısrarcı olacağız. Nasıl sigara konusunda bir duyarlılık oluştu ise, enerji içecekleri, aşırı şekerli içecekler konusunda da böyle bir duyarlılık oluşmasını istiyoruz. Bu tür ürünlerin reklamlarının altında genellikle çok insanın okumadığına inandığım bazı uyarılar geçiyor ama bunları yeterli görmüyoruz. Özellikle’de üniversite gençliğinin korunması gerekiyor. Genellikle aile ocağından ayrılıp başka bir kente üniversite okumaya giden gençlerimiz dengesiz besleniyor ve bu tür ürünleri çok tüketmeye başlıyorlar. “18 yaşında seçme özgürlüğü var özgür birey olmuştur, istediğini içer” şeklinde bazı karşı çıkışları geçmişte de sigara endüstrisinden çok duyduk. Bugün birçok üniversitede tütünsüz üniversite çalışmaları yapılıyor. Aynen tütünsüz üniversite gibi bu tür ürünlerinde dikkatli tüketilmesi en azından üniversitelerde satılmaması için ısrarcı ve takipçi olacağız.  18 yaşın altındaki koruyacağız ama 19 yaşındakini korumayacağız mantığı bizim için geçerli değil. Burada en büyük görev Sağlık Bakanlığına, Ticaret Bakanlığı’na ve YÖK’e düşüyor. Ben Ulusal Beslenme Konseyi’nin bir üyesi olarak bu konuda kamu spotlarının hazırlanması önerisini Eylül ayında Sağlık Bakanlığına götüreceğim. 

 
Her 4 tüketiciden biri internetten alışveriş yapıyor
 
Başkent Ankara’da asfalt atağı başlatıldı
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
“Yeni lastiklerle hemen uzun yola çıkılmamalı, en az bir hafta alıştırma yapılmalıdır”
TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) Başkanı Yunus Yener, 11 Ağustos’ta ...
“Kaz Dağları’nda su kaynaklarının kirlenme olasılığı çok yüksek”
SU Politikaları Derneği (SPD) Başkanı Dursun Yıldız; “ABD’de yeni yayınlanan ...
SÜPER KUPA GALATASARAY'IN
Galatasaray, Akhisarspor'u Belhanda'nın attığı golle 1-0 mağlup ederek ...
 
Gazeteci ve yazarlar piknikte buluştu
ANKARA Gazeteciler ve Yazarlar Derneği (AGYD), Yönetim Kurulu ve Dernek ...
Türk-İş Başkanı Atalay: “Dayanma gücümüz kalmadı”
TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, 7 Ağustos 2019 tarihli basın toplantısında ...
“Nükleer santrallere ülkemiz mecbur değildir”
NÜKLEER Karşıtı Platform (NKP) tarafından (EMO) Ankara Şubesi’nde bir basın toplantısı düzenlendi.
 
CHP’li Ünal Çeviköz, dış politika ve Suriyeli sığınmacılar hakkında açıklamalarda bulundu
CHP Genel Başkan Yardımcısı Ünal Çeviköz, partisinin genel merkezinde ...
Beslenme ve Diyet Uzmanı Fatma Gönen; bayramda sindirim sorunu yaşamamak için yapılması gerekenleri anlattı: “Kurban etlerini en az 24 saat bekletildikten sonra tüketin”
BESLENME ve Diyet Uzmanı Fatma Gönen, yaklaşan kurban bayramı öncesinde ...
Büyükşehir Belediyesi ve Yenimahalle Belediyesi desteğiyle “Kadın Kooperatifleri Çalıştayı” düzenlendi
ANKARA Büyükşehir Belediyesi, Yenimahalle Belediyesi ve Birleşmiş Milletler ...
 
ZAFER GAZETESİ
YAZARLAR
SELEN YEDİER
SELEN YEDİER
Dar Gelirli Ailelere Elektrik Yardımı 275 Milyon Liraya Ulaştı
M. UMUT KARAKÜLAH
M. UMUT KARAKÜLAH
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan EYT Talimatı
YİĞİT CANDEMİR
YİĞİT CANDEMİR
Kış Sıcağı Acıları
FATMA GÜL ÖZDOĞAN
FATMA GÜL ÖZDOĞAN
Film Önerileri
FERDA HEKİMCİ
FERDA HEKİMCİ
Bu Boru Nereye Döşendi?...
AYHAN DEMİR
AYHAN DEMİR
İranlı Siber Saldırganlar Türk Düşünce Kuruluşu Seta’yı Hedef Aldı
ÇOK OKUNANLAR
ARŞİV
ÇOK YORUMLANANLAR
Ana Sayfa Röportaj - özel Haber Yerel Gündem Yaşam Spor Magazin Eğitim Sağlık Teknoloji
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri